Έντυπη Έκδοση

Ενα εκρηκτικό καλοκαίρι

Μια νύχτα του 1986, τρεις έγχρωμοι νεαροί περπατούσαν αμέριμνοι σε μια από τις συνοικίες του Κουίνς, την οποία κατοικούσαν λευκοί. Οταν κοντοστάθηκαν έξω από μια πιτσερία, δέχτηκαν επίθεση από πέντε ανοιχτόχρωμους ντόπιους οι οποίοι τους γρονθοκόπησαν, με την αιτιολογία ότι βρίσκονταν σε λάθος γειτονιά.

Ο μικρότερος από τους τρεις άτυχους μαύρους, ένας 23χρονος ονόματι Μάικλ Γκρίφιθ, χτυπήθηκε από διερχόμενο αυτοκίνητο και έπεσε νεκρός στην άσφαλτο, έχοντας προηγουμένως κυνηγηθεί λυσσαλέα από τους λευκούς νταήδες. Οι υπόλοιποι δύο οδηγήθηκαν στο νοσοκομείο...

Τα Χριστούγεννα του 1987, ο 30χρονος τότε Σπάικ Λι ξεκίνησε να δουλεύει ένα σενάριο εμπνευσμένο από το συμβάν, έχοντας εξαρχής αποφασίσει ότι «ο τίτλος του, προερχόμενος από μια φράση του Μάλκομ Χ, θα ήταν απαραιτήτως "Κάνε το σωστό"».

Επιθυμούσε η ταινία του να αποτελέσει έναν στοχασμό πάνω στις επικίνδυνες φυλετικές ισορροπίες που επικρατούσαν στην Αμερική των ημερών του '80 και, πιο συγκεκριμένα, στη Νέα Υόρκη, «η οποία εκείνο τον καιρό αποτελούσε ένα πολωμένο ρατσιστικά περιβάλλον, πυροδοτούμενο όπως ακόμη πιστεύω ακράδαντα από τον τότε δήμαρχο, Εντ Κοχ».

Το «Κάνε το σωστό» διηγείται τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μια πολυφυλετική συνοικία του Μπρούκλιν κατρακυλά στη βία κατά τη διάρκεια μιας ασφυκτικά καυτής καλοκαιρινής μέρας.

Πίσω, όμως από το πολύχρωμο εθνολογικό μωσαϊκό από χαρακτήρες που γέννησε η πένα του Λι, πίσω από την πρόσκληση «Fight The Power» που απηύθυναν από τα ηχεία οι Public Enemy, πίσω από τις αντικρουόμενες διδαχές του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Μάλκομ Χ που επικαλείται το φιλμ κρυβόταν η οξυδερκής μελέτη των εύθραυστων διαφυλετικών σχέσεων που ενώνουν, χωρίζουν και απειλούν ανά πάσα στιγμή να τινάξουν την Αμερική στον αέρα.

Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 1988 με την υποστήριξη της Paramount, που είχε παραχωρήσει, αρχικά χωρίς αντιρρήσεις, το ποσό των δέκα εκατομμυρίων δολαρίων που απαιτούνταν για την ολοκλήρωση του φιλμ. Οταν, όμως, οι υπεύθυνοι της εταιρείας είδαν ότι η ταινία κορυφωνόταν σε ένα αμφιλεγόμενο και ιδιαιτέρως στενάχωρο φινάλε, κάλεσαν τον Λι και του ζήτησαν να το αλλάξει.

«Ηθελαν τους δύο ήρωες, που ανήκουν σε αντίθετα φυλετικά στρατόπεδα και των οποίων η ρήξη οδηγεί στο τραγικό κρεσέντο της ταινίας, να φιλιώσουν τελικά. Η παραπάνω επιθυμία μού γνωστοποιήθηκε την Παρασκευή. Δευτέρα πρωί είχαμε φύγει και απευθυνθήκαμε σε άλλη εταιρεία-την Universal».

Η αντίδραση της Paramount έμελε, παρ' όλα αυτά, να αποτελέσει μόλις την κορυφή του παγόβουνου: Λίγο πριν απ' την προγραμματισμένη έξοδο του φιλμ μεμονωμένες δημοσιογραφικές φωνές άρχισαν να χτίζουν μια ατμόσφαιρα απειλής και ζόφου γύρω από την ταινία, προειδοποιώντας ότι η προβολή της ήταν σίγουρο ότι θα εξαγρίωνε πολλούς μαύρους θεατές.

«Είναι σαν να παίζετε με τη φωτιά», έλεγαν, θυμάται ο σκηνοθέτης. «Εγώ όμως είχα εμπιστοσύνη στον λαό μου. Αν και πιστεύω ότι πολλοί λευκοί θεατές απέφυγαν να δουν το φιλμ στις αίθουσες, από φόβο μήπως περιτριγυρίζονταν από παρανοημένους μαύρους».

Μια προφητική ταινία

Ενας από τους θεατές που είδαν το «Κάνε το σωστό» στην πρώτη προβολή του, ήταν και ο Μπαράκ Ομπάμα. Οπως εξομολογήθηκε πρόσφατα ο σκηνοθέτης, «κάποια στιγμή πριν απ' την εκλογή του που έτυχε να συναντηθούμε, με πλησίασε και μου είπε πως "το ότι βρίσκομαι σήμερα παντρεμένος με τη γυναίκα μου, το χρωστάω σε σένα". Μου περιέγραψε ότι, στο πρώτο ραντεβού τους, πήγαν να δουν την ταινία μου. Μετά την προβολή κάθισαν σε ένα παγωτατζίδικο και πέρασαν ώρες αναλύοντάς την. Τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά, πιστεύω, αν εκείνο το βράδυ ο Μπαράκ και η Μισέλ είχαν επιλέξει να δουν τον "Σοφέρ της Κυρίας Ντέιζι"».

Το δημιούργημα του Λι αποδείχτηκε ανατριχιαστικά προφητικό, προαναγγέλλοντας τις φυλετικές εξεγέρσεις που, την άνοιξη του 1992, έσπειραν για έξι μέρες τον τρόμο και τον θάνατο στο Λος Αντζελες. «Ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει από τότε», ισχυρίζεται σήμερα ο σκηνοθέτης. «Ολοι περιμένουν από την κυβέρνηση Ομπάμα να προσφέρει την αποφασιστική λύση στο ρατσιστικό ζήτημα. Οπως δήλωνε και η ταινία μου, όμως, προ εικοσαετίας, εύκολες απαντήσεις σε τέτοια θέματα δεν γίνεται να δοθούν».

Ο Σπάικ Λι πιστεύει, παρ' όλα αυτά, ότι η εποχή που εγκαινιάζει ο Ομπάμα «θα φέρει τεράστιες αλλαγές. Θα είναι μια ενθουσιώδης πλημμύρα. Και όποιοι σταθούν εμπόδιο στο διάβα της, είναι γραφτό να παρασυρθούν από αυτή». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Σχετικά θέματα: Κινηματογράφος
Η Μόνικα της διπλανής πόρτας
Χτυποκάρδια στο Χόγκουαρντς
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Ιθαν Χοκ
«Πάντα ήθελα να παίξω κιθάρα στην Επίδαυρο»
Κινηματογράφος
Η Μόνικα της διπλανής πόρτας
Ενα εκρηκτικό καλοκαίρι
Χτυποκάρδια στο Χόγκουαρντς
Επέτειος
Οταν οι ηθοποιοί απέκτησαν φωνή
Κινηματογραφικές μηχανές
Οι μηχανές του χρόνου
Χορός
Η τσαρίνα του μπαλέτου
Μουσική
Hi five!
Θέατρο
Οι «Ορνιθες» ακροβατούν
Μνημεία
Χούλιγκαν με ράσα;
Εικαστικά
«Αυτές» και οι άλλες
Μπαλαρίνες στο μπαλκόνι
Αρχιτεκτονική
Η τάση που έκανε επανάσταση
Βιβλίο
Ο Πόε στη «Χώρα του Ποτέ»
Η άγνωστη Ζάκυνθος
Υμνος στην τεμπελιά
Η μελωδία της γραφής