Έντυπη Έκδοση

Με σημαία τη γλώσσα

Οταν ο έρωτας και ο θάνατος, η μνήμη και οι αισθήσεις ενώνονται σε ένα ενιαίο πεδίο, που δεν είναι άλλο από τον πάντα ζωντανό οργανισμό της γλώσσας. Παντελής Μπουκάλας: «Ρήματα».

Ο Παντελής Μπουκάλας ανήκει σε μια ποιητική γενιά η οποία έκανε το ντεμπούτο της στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και άργησε να σχηματίσει τη φυσιογνωμία της.

Μακριά από αυτή την παρατεταμένη έλλειψη προσανατολισμού, ο Μπουκάλας βρήκε πολύ σύντομα τον τόνο του και διαμόρφωσε από την πρώτη σχεδόν στιγμή τα χαρακτηριστικά του, που συμπυκνώνονται τώρα ωραία στην καινούρια του ποιητική συλλογή υπό τον τίτλο «Ρήματα» (εκδόσεις «Αγρα»).

Γιατί, όμως, «Ρήματα»; Τι μπορεί να σημαίνει ένας τόσο αφηρημένος τίτλος για τη δουλειά ενός ποιητή που απέφυγε πάντα, παρά την εμφανή λογιοσύνη του, τον οιονδήποτε εγκεφαλισμό;

Φτιάχνοντας έναν κόσμο στον οποίο το συλλογικό μπάζει από παντού, στο πλαίσιο μιας εποχής που δυσκολεύεται να συντονίσει ακόμη και τα υπολείμματα των ποικιλοτρόπως διασπασμένων αξιών της, ο Μπουκάλας έριξε από νωρίς το κύριο βάρος του ποιητικού του προβληματισμού στο ζήτημα της έκφρασης.

Στα «Ρήματα» η έκφραση μετατρέπεται σε κομβικό ζητούμενο της ποίησης, σ' έναν σκοπό που κατατρώγει την ύπαρξη και τη συνείδηση μέχρι να φέρει στην επιφάνεια κάτι από τις άρρητες σημασίες της πραγματικότητας. Ερωτας και θάνατος, μνήμη και αισθήσεις, στοχασμός και σώμα δείχνουν στα «Ρήματα» ό,τι επιδίωξε ανέκαθεν ο Μπουκάλας με τον στίχο του: τη συναίρεση όλων των διαστάσεων του πραγματικού (από την υλική βάση ώς το διανοητικό εποικοδόμημα) σε ένα ενιαίο και αρραγές πεδίο, που δεν είναι άλλο από τον ζωντανό οργανισμό της γλώσσας.

Μια τέτοια ενότητα αποκλείει, βεβαίως, ως εξ ορισμού την οποιαδήποτε πνευματική προσποίηση ή καλλιτεχνική φλυαρία, αλλά και κάθε πιθανότητα να οδηγηθεί ο ποιητής στον ναρκισσισμό και την ομφαλοσκοπία. Η ποίηση είναι εδώ μια διαρκής και γενναία πάλη με τα συστατικά υλικά της, ένας αγώνας να αποκτήσουν τα πράγματα το πιο περιεκτικό τους όνομα, στυλώνοντας με τον αποτελεσματικότερο τρόπο το νόημα της ζωής:

«Θέλω να πω τα μάτια σου. Σωπαίνω. / Πώς την ηδύτητα να πεις, πώς την αρμύρα, / αν τύχει και συγκατοικούν. Μαθαίνω / απ' την αρχή τη θάλασσα, απ' την αρχή την πύρα».

Το καλύτερο κομμάτι του τετραμελούς βιβλίου του Μπουκάλα είναι ασφαλώς το τελευταίο, που επιγράφεται «Μυθολογήματα» και παραλλάσσει σε μια σειρά από συνθετικές κατά κανόνα αφηγήσεις διάσημους μύθους συνδεδεμένους με πρόσωπα όπως ο Αίας και η Πηνελόπη, ο Χείρων και η Θέτις ή ο Προμηθέας και ο Σίσυφος.

Με μια συχνά βαρναλική ειρωνεία, που δεν καταλήγει στον καγχασμό, αλλά στο συγκρατημένο, χαμηλόφωνο δράμα, ο Μπουκάλας φωτίζει τους πρωταγωνιστές του σε μεγάλο ανθρωπολογικό βάθος, αποσπώντας από την αρχαία τους μάσκα μια πολύ σύγχρονη και χειροπιαστή συγκίνηση.

Η κόλαση των φυλακών της Αμερικής

Ενα ανυπότακτο και συνάμα απίστευτα περιπετειώδες πνεύμα προκύπτει από την εξιστόρηση του Πολύδωρου Σωπασή στο βιβλίο του «Ο νόμος των παρανόμων».

Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε πριν από μία δεκαπενταετία, από τις εκδόσεις «Δωρικός», χωρίς να προσεχτεί ιδιαιτέρως. Ο Φώντας Λάδης το βρήκε στο Μοναστηράκι και θεωρώντας ότι ανήκει, έστω και ως ντοκουμέντο, στην αστυνομική λογοτεχνία, το ενέταξε στην αντίστοιχη σειρά των εκδόσεων «Πύλη».

Το έργο δεν ανήκει σίγουρα στην αστυνομική λογοτεχνία, συνομιλεί, όμως, γόνιμα με μιαν άλλη αφηγηματική παράδοση, που έχει ανθήσει τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Πρόκειται για την παράδοση του χρονικού ή της μαρτυρίας της φυλακής, η οποία στην περίπτωση του Σωπασή (γεννημένος στην Κρήτη το 1958, με συμμετοχή στην αμερικανική μαφία κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1970) αποκαλύπτει εν εκτάσει την κόλαση του ποινικού εγκλεισμού στις ΗΠΑ.

Ο Σωπασής έχει ορισμένες φορές την τάση να φιλοσοφεί γενικώς περί ανθρωπιάς και ηθικής, κατορθώνει, όμως, κατά κανόνα να εκθέτει τα γεγονότα τα οποία τον σημάδεψαν στη φυλακή γυμνά και χωρίς συναισθηματισμούς, σε μιαν αφήγηση που αποφεύγει εκ συστήματος να είναι είτε λαϊκή είτε λαϊκότροπη, αποδίδοντας τη χρόνια έξαψη του πρωταγωνιστή της όχι σε κάποιον αορίστως κακό ή προβληματικό χαρακτήρα, αλλά στις επιτακτικές κοινωνικές νόρμες της κρητικής υπαίθρου.

Νέες εκδόσεις

«Χειμώνας»

MELANIE WALLACE

Μυθιστόρημα.

Μετάφραση: Γιώργος - Ικαρος Μπαμπασάκης.

Εκδόσεις «Πόλις».

Ενα κορίτσι απελευθερώνει ένα αγόρι δεμένο σ' ένα δέντρο και η δράση παίρνει φωτιά σ' ένα τοπίο όπου τα πάντα θυμίζουν εγκατάλειψη. Ενα ανελέητο κυνηγητό σε μια μυθιστορηματική σύνθεση που βάζει από την πρώτη στιγμή τον αναγνώστη στο παιχνίδι της.

«Οι τελευταίες ημέρες του Ιμάνουελ Καντ»

ΤΟΜΑΣ ΝΤΕ ΚΟΥΙΝΣΙ

Μετάφραση: Παναγιώτης Σκόνδρας.

Εκδόσεις «Αστάρτη».

Ενα πορτρέτο του Καντ φτιαγμένο από τον ιδιότυπο άγγλο συγγραφέα του 19ου αιώνα Τόμας ντε Κουίνσι, που μας δίνει μια εικόνα του γερμανού φιλοσόφου βασισμένη στη μαρτυρία του γραμματέα του, ο οποίος μοιάζει να τον μισεί και να τον λατρεύει ταυτοχρόνως.

«Εγκλημα στον κόσμο του Ζεν»

ΟΛΙΒΕΡ ΜΠΟΤΙΝΙ

Μετάφραση: Λένα Σακαλή.

Εκδόσεις «Μελάνι».

Η επιθεωρήτρια της Υπηρεσίας Δίωξης Εγκλήματος του Φράιμπουργκ πρέπει να αντιμετωπίσει την υπόθεση ενός μοναχού που είναι συνδεδεμένος με ένα αδιανόητο έγκλημα. Ενα έγκλημα που θα κρατήσει ολοζώντανο το ενδιαφέρον μας μέχρι την τελευταία σελίδα.

«Ελληνικές διαδρομές στην Αίγυπτο»

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΥΚΟΥΝΑΣ

Βιβλιοπωλείον της «Εστίας».

Ο ακαδημαϊκός Εμμανουήλ Ρούκουνας ξετυλίγει τις αναμνήσεις του από την ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο κατά το διάστημα 1930 - 1960. Από την επαγγελματική και καθημερινή ζωή μέχρι τα χρόνια της φθοράς και της παρακμής στην Αλεξάνδρεια.

«Πλήθος είμαι»

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ

Εκδόσεις «Αγκυρα».

Μια γυναίκα επιστρέφει στον τόπο της γέννησής της και δοκιμάζει να περιπλανηθεί έναντι παντός κόστους στα ανεξερεύνητα βάθη του εαυτού της. Μια δύσκολη, αλλά απελευθερωτική αυτογνωσία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Ιθαν Χοκ
«Πάντα ήθελα να παίξω κιθάρα στην Επίδαυρο»
Κινηματογράφος
Η Μόνικα της διπλανής πόρτας
Ενα εκρηκτικό καλοκαίρι
Χτυποκάρδια στο Χόγκουαρντς
Επέτειος
Οταν οι ηθοποιοί απέκτησαν φωνή
Κινηματογραφικές μηχανές
Οι μηχανές του χρόνου
Χορός
Η τσαρίνα του μπαλέτου
Μουσική
Hi five!
Θέατρο
Οι «Ορνιθες» ακροβατούν
Μνημεία
Χούλιγκαν με ράσα;
Εικαστικά
«Αυτές» και οι άλλες
Μπαλαρίνες στο μπαλκόνι
Αρχιτεκτονική
Η τάση που έκανε επανάσταση
Βιβλίο
Ο Πόε στη «Χώρα του Ποτέ»
Η άγνωστη Ζάκυνθος
Υμνος στην τεμπελιά
Η μελωδία της γραφής