Έντυπη Έκδοση

ΖΩΗ ΣΕ ΚΑΡΕ

Οι άμαχοι

Χαμένοι στην ήττα και στη νίκη

Στον Καύκασο, ένα χρόνο μετά τον πόλεμο για την Οσετία και τη ρωσική εισβολή στη Γεωργία, η κατάσταση παραμένει μετέωρη. Τα θύματα της περσινής σύγκρουσης ακόμη μετρούν ό,τι απέμεινε από τις ρημαγμένες ζωές τους. Αλλά δεν είναι μόνο αυτοί. Από το Αφγανιστάν ώς την Κολομβία και από τη Λιβερία ώς την Αϊτή εκατομμύρια είναι όσοι καταστράφηκαν όταν αντίπαλες ιδεολογίες, εξουσίες ή συμφέροντα διασταύρωσαν πάνω από τις ζωές τους τα πυρά τους. Τι τους απομένει όταν ζουν συχνά με τη βεβαιότητα πως η γεωγραφική τους θέση και η ιστορία όρισαν ότι γι' αυτούς ο πόλεμος είναι δυνατός και η ειρήνη ανέφικτη; Αλλοτε η παραίτηση: να αφεθούν στη μοίρα τους ελπίζοντας στην αρωγή των ανθρωπιστικών οργανώσεων. Κι άλλοτε η απελπισμένη έξοδος από τη χώρα τους. Να γίνουν πρόσφυγες, παράνομοι μετανάστες σε χώρες «ασφαλείς» που όμως συχνά είναι αυτές που κρύβονται πίσω από το δράμα τους. Για να ανέβουν ένα «μεγάλο» σκαλοπάτι: από θύματα πολέμου, θύματα κάθε είδους εκμετάλλευσης.

Στα πεδία πολέμου αυτού του κόσμου πρώτα κι αθώα θύματα είναι άμαχοι. Για το παιδί που χάνει την αρτιμέλειά του, για τις γυναίκες που βιάζονται, για όσους αναζητούν απεγνωσμένα ένα φάρμακο ή μια γουλιά καθαρό νερό το τελευταίο που έχει σημασία είναι τα «ιδανικά» που πλασάρει η εκατέρωθεν προπαγάνδα. Αυτοί είναι πρόβατα που σφάζονται, θυσία στον θεό Αρη. Παράπλευρες απώλειες, τους λένε, αλλά καθένας από αυτούς δεν είναι απλώς ένα νούμερο σε πολεμικές στατιστικές, είναι ένα πρόσωπο. Είχε οικογένεια και φίλους, είχε ζωή και όνειρα πριν μεταβληθεί σε μία μονάδα από ένα συνολικό νούμερο που διαβάζεται γρήγορα στα ρεπορτάζ.

Πέρσι, το απόγευμα της 7ης Αυγούστου, το γεωργιανό πυροβολικό έβαλε στόχο την πόλη Τσχινβάλι, την πρωτεύουσα της αποσχισμένης Νότιας Οσετίας. Οι Ρώσοι, που έχουν τους αυτονομιστές υπό την προστασία τους, απάντησαν με αεροπορικούς βομβαρδισμούς και μπαράζ ρουκετών αρχικά, δηλαδή με όπλα κάθε άλλο παρά... χειρουργικά. Τις επόμενες μέρες ακολούθησε εισβολή στη Γεωργία και η πόλη στο κέντρο της χώρας, το Γκόρι, εκκενώθηκε από τους πολίτες. Ταυτόχρονα, οι ρωσικές δυνάμεις άνοιξαν δεύτερο μέτωπο στην Αμπχαζία, την άλλη αυτονομημένη περιοχή.

Και οι δύο παρατάξεις δεν σεβάστηκαν τους αμάχους, ειδικά με τους βομβαρδισμούς μέσα σε πόλεις. Ο ρωσικός στρατός χρησιμοποίησε βόμβες διασποράς που δεν κάνουν διακρίσεις και εξακολουθούν να είναι θανατηφόρες πολύ μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Ο συνολικός αριθμός των νεκρών αμάχων ποτέ δεν επιβεβαιώθηκε αλλά είναι τουλάχιστον 500. Πολλοί περισσότεροι είναι οι τραυματίες.

Η Ρουντελίμ πληγώθηκε από ένοπλους ενώ ήταν έγκυος και γέννησε τη μικρή Νάικα με κινητικά προβλήματα. Σήμερα προσπαθούν να επιβιώσουν άστεγες στην Αϊτή. Μια χώρα που θα μπορούσε να είναι παράδεισος βρίσκεται στον πάτο της φτώχειας εξαιτίας δικτατοριών, διαφθοράς και ξένων επεμβάσεων. Η Ρουντελίμ πληγώθηκε από ένοπλους ενώ ήταν έγκυος και γέννησε τη μικρή Νάικα με κινητικά προβλήματα. Σήμερα προσπαθούν να επιβιώσουν άστεγες στην Αϊτή. Μια χώρα που θα μπορούσε να είναι παράδεισος βρίσκεται στον πάτο της φτώχειας εξαιτίας δικτατοριών, διαφθοράς και ξένων επεμβάσεων. Εκείνος ο πόλεμος θεωρείται πολύ «μικρός» σε σχέση με άλλα σφαγεία του τελευταίου καιρού. Στο Κονγκό, πρώην Ζαΐρ, το αίμα ρέει ποτάμι. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουν σκοτωθεί 4-5 εκατομμύρια άνθρωποι! Δεν είναι τυχαίο ότι αυτός ο πόλεμος ονομάζεται από κάποιους «Παγκόσμιος Πόλεμος της Αφρικής». Πρόκειται για μια σειρά επεισόδια που διαρκούν από το 1996 και ανακατεύουν πολλές φυλές και γειτονικά κράτη σε μία περιοχή που έχει πλούσιο υπέδαφος με διαμάντια, χαλκό, κασσίτερο και κολτάνιο.

Στη Λιβερία προσπαθούν να επουλώσουν τις πληγές του εμφύλιου ακόμη και με καλλιστεία, στα οποία κέρδισε η εικονιζόμενη Στη Λιβερία προσπαθούν να επουλώσουν τις πληγές του εμφύλιου ακόμη και με καλλιστεία, στα οποία κέρδισε η εικονιζόμενη Το τελευταίο ειδικά είναι ίσως η βασική αιτία του μακελειού. Πρόκειται για ένα πολύ σπάνιο ορυκτό, που περιέχει ταντάλιο, ένα μέταλλο απαραίτητο για τεχνολογικά γκάτζετ όπως τα κινητά τηλέφωνα, αλλά αντί να φέρει πλούτο έχει γίνει κατάρα για τη χώρα, που διαθέτει το 80% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Χωριά ισοπεδώνονται, αιχμάλωτοι και γυναικόπαιδα, όσο αντέχουν, εργάζονται σκλάβοι στα ορυχεία, για χάρη του προσωρινά κυρίαρχου στρατηγού και μεγάλο μέρος του πληθυσμού λιμοκτονεί. Κάθε μήνα από σφαίρες και στερήσεις εξαιτίας του πολέμου χάνουν τη ζωή τους 45.000 άτομα!

Στο Αφγανιστάν ο πόλεμος ξεκίνησε με έναν εμφύλιο το 1978, συνεχίστηκε με εισβολή των Ρώσων την επόμενη χρονιά, με νέο εμφύλιο μετά την αποχώρησή τους το 1989, με εισβολή των Αμερικανών το 2001... Τα ονόματα των αντιμαχομένων και η τεχνολογία των όπλων αλλάζουν αλλά για το λαό το αποτέλεσμα είναι ίδιο. Φτώχεια, βόμβες και νάρκες. Πολλές νάρκες. Είναι πρώτο στη λίστα των χωρών όπου παραμονεύει αυτός ο ύπουλος φονιάς. «Γυρίσαμε σπίτι όταν έφυγαν οι ένοπλοι από τη γειτονιά. Βγήκαμε στην αυλή να παίξουμε και τότε κάτι ανατινάχθηκε...» μας έλεγε ένα παιδάκι στην Καμπούλ πριν από μερικά χρόνια. Του έλειπε το ένα πόδι.

Στο Αφγανιστάν  ο Α. Cairo, ένας ιταλός εθελοντής γιατρός του Ερυθρού Σταυρού, προσπαθεί να περιθάλψει τα αμέτρητα θύματα των ναρκών. Στο Αφγανιστάν ο Α. Cairo, ένας ιταλός εθελοντής γιατρός του Ερυθρού Σταυρού, προσπαθεί να περιθάλψει τα αμέτρητα θύματα των ναρκών. Καθόταν έξω από το νοσοκομείο αποκατάστασης που έχτισε σχεδόν μόνος του ένας από τους ζώντες άγιους αυτού του κόσμου. Ο Ιταλός Alberto Cairo έχει ξεπεράσει από καιρό τον όρο ανθρωπιστής. Βρέθηκε στο Αφγανιστάν το 1989 με μια αποστολή του Ερυθρού Σταυρού και από τότε ζει εκεί, διακινδυνεύοντας πολλές φορές τη ζωή του. Από δικηγόρος έγινε ορθοπεδικός και από «ξένος» ένα σεβαστό πρόσωπο για όλους τους αντιμαχόμενους. Αρνήθηκε να φύγει από την Καμπούλ ακόμη και όταν ο Ερυθρός Σταυρός του πρότεινε να αναλάβει τη διεύθυνση του παγκόσμιου προγράμματος αποκατάστασης αναπήρων. Εχει πολλή δουλειά εκεί, έχει περιθάλψει ήδη 80.000 άτομα, οι περισσότεροι ανάπηροι στα κάτω άκρα εξαιτίας ναρκών. Ο αριθμός θα συνεχίσει να αυξάνεται ακόμη κι αν αύριο σταματήσει αυτός ο καταραμένος πόλεμος.

Στη Λιβερία, ύστερα από 14 χρόνια εμφύλιου, που τυπικά τελείωσε το 2003, οι άνθρωποι προσπαθούν να συμμαζέψουν τις καταστραμμένες τους ζωές. Πρώην παιδιά-στρατιώτες με την αθωότητά τους για πάντα χαμένη επιστρέφουν στα σχολεία. Θύματα βιασμού προσπαθούν να ξεχάσουν και να χτίσουν οικογένειες. Αλλά δεν είναι εύκολος ο δρόμος για την ομαλότητα. Φυλετικές διαμάχες, αντιπαραθέσεις για την κυριότητα της γης και ελαφρά όπλα διάσπαρτα παντού. Στο υπέδαφος κρύβονται ακόμη τα διαμάντια που απέκτησαν το επίθετο «ματωμένα» τότε που εξορύσσονταν και κυκλοφορούσαν παράνομα για να εξοπλίζουν τις φατρίες.

Αμέτρητα τα ορφανά στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Η περιοχή έχει πληρώσει το μεγαλύτερο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα θύματα υπολογίζονται περίπου σε 5 εκατομμύρια! Αμέτρητα τα ορφανά στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Η περιοχή έχει πληρώσει το μεγαλύτερο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα θύματα υπολογίζονται περίπου σε 5 εκατομμύρια! Πίσω από πολλές συγκρούσεις, βαπτισμένες στην κολυμβήθρα της ιδεολογίας και των ιδανικών, κρύβεται απλώς ένα προϊόν. Στην Κολομβία είναι η κοκαΐνη. Η ιστορία της χώρας είναι ταυτόσημη σχεδόν με ένοπλες συγκρούσεις, εδώ και πενήντα χρόνια ο καβγάς γίνεται για τον έλεγχο των φυτειών και οι φυτείες με τη σειρά τους προσφέρουν το χρήμα για να διατηρούνται στρατοί. Αντάρτες, παραστρατιωτικοί και κρατικές δυνάμεις συναγωνίζονται στο ποιος θα φερθεί χειρότερα στους ανυπεράσπιστους χωρικούς. Αποτέλεσμα, τρία εκατομμύρια πρόσφυγες. Εκατοντάδες χιλιάδες έχουν πεθάνει από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 όπου το μακελειό πήρε και όνομα: La Violencia. Η Βία με κεφαλαίο.

Ο εμφύλιος δεν έχει πάντα ιδεολογίες, σημαίες και αρχηγούς. Μερικές φορές είναι ένας ιδιότυπα κοινωνικός πόλεμος που καίει για δεκαετίες αλλά όχι κραυγαλέα. Τέτοια είναι η περίπτωση της Αϊτής όπου κανείς δεν ξέρει ποιος πραγματικά κυβερνά τη χώρα. Οι στρατιώτες των Ηνωμένων Εθνών, η ανίκανη κυβέρνηση ή οι ένοπλες συμμορίες; Αυτός που κυβερνά και εκεί και σε πολλά άλλα μέρη του πλανήτη είναι ένας αιμοδιψής θεός, ένας φρενιασμένος δαίμονας με πολλούς πιστούς και κανέναν φίλο.

Διαβάστε

..............*...............

Γουίνφριντ Σέμπαλντ, «Η φυσική ιστορία της καταστροφής», εκδ. Αγρα, μτφρ. Γιάννης Καλιφατίδης

Μία από τις πιο άγνωστες πτυχές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου είναι οι 600.000 άμαχοι Γερμανοί που σκοτώθηκαν στη διάρκεια των συμμαχικών αεροπορικών βομβαρδισμών που ισοπέδωσαν δεκάδες πόλεις.

Σίμπα Σακίμπ, «Εκεί που ο θεός έρχεται μόνο για να κλάψει»,

εκδ. Λιβάνης, μτφρ. Βάλια Πάλλη Μέσα από την αληθινή ιστορία μιας Αφγανής ξεδιπλώνεται το δράμα ενός ολόκληρου λαού που προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα διαρκή πόλεμο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Πρόεδρος σε νέες βάσεις
Μέση Ανατολή
Εκείνος κι εκείνος
Νότια Οσετία
Πέρυσι ήταν αλλιώς
Γερμανία
Χριστοφοράκος αλά γερμανικά
Ρωσία - Ιράν
Σύμπλευση κατά ΗΠΑ με οικολογικό άλλοθι
ΜΙ5
Βασανιστήρια με βρετανικό φλέγμα
Πακιστάν
Με έδρα το Ισλαμαμπάντ
Βολιβία
Δικός τους άνθρωπος
Κούβα
Φέτος ο Φιντέλ δεν κάνει πάρτι
Αρθρο του Ignacio Ramonet
Ελεγχος α' εξαμήνου του Ομπάμα
Le Monde diplomatique
Θανάσιμα αμαρτήματα του Μανουέλ Σελάγια
Η εξέγερση των εργατών της Χερσώνας
Κρίση στην κορυφή της πυραμίδας
Ειδήσεις σε 1 Λεπτό
Χρυσή Μαύρη Θάλασσα
Παραγουάη
Το νερό της ζωής
Άλλες ειδήσεις
Οι άμαχοι