Έντυπη Έκδοση

Ελεγχος α' εξαμήνου του Ομπάμα

Στις 20 Ιουλίου, συμπληρώθηκαν έξι μήνες από τη στιγμή που ο Μπαράκ Ομπάμα ανέλαβε τα καθήκοντά του, σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά δύσκολο.

Μια ισχύς αποδυναμωμένη σε διεθνές επίπεδο, εξαιτίας της αποτυχίας των νεοϊμπεριαλιστικών θέσεων που υπερασπίστηκαν οι νεοσυντηρητικοί, ιδιαίτερα στο πολεμικό θέατρο του Ιράκ.

Μια ισχύς μειωμένη, σε ηθικό επίπεδο, εξαιτίας των βασανιστηρίων, των ψεμάτων, των μυστικών φυλακών και της γενικευμένης παρακολούθησης. Μία ισχύς αναιμική, σε κοινωνικό επίπεδο, εξαιτίας των απίστευτων ανισοτήτων, μέσα στις οποίες βυθίστηκε η αμερικανική κοινωνία. Τέλος, μια ισχύς εξασθενημένη, σε οικονομικό επίπεδο, εξαιτίας της βίας της οικονομικής κρίσης που οφείλεται στην τρέλα της υπερχρέωσης, τη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία και το παραλήρημα του εύκολου κέρδους.

Μπροστά σε ένα τέτοιο υπόβαθρο, ποια ετυμηγορία μπορούμε να βγάλουμε για το σύνολο της πολιτικής του Μπαράκ Ομπάμα στο τέλος των περίπου 200 ημερών που έχει περάσει στο Λευκό Οίκο;

*Πρώτη και σημαντική παρατήρηση: ο νέος πρόεδρος δεν έχει διαπράξει κάποιο μεγάλο σφάλμα. Είναι σημαντικό εάν αναλογιστούμε ότι ο Τζον Κένεντι, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, είχε ήδη αφεθεί να παρασυρθεί στην καταστροφική εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων στην Κούβα (17-4-61). Ούτε υπήρξε ανάγκη ν' αντιμετωπίσει κάποιο απροσδόκητο τραγικό γεγονός. Ενώ ο Ρόναλντ Ρέιγκαν, στις 30 Μαρτίου 1981, γλίτωσε από μια απόπειρα δολοφονίας. Και ο Μπιλ Κλίντον, στις 26 Φεβρουαρίου 1993, ήτοι 38 μόλις ημέρες μετά την ορκωμοσία του, είχε βρεθεί αντιμέτωπος με μια έκρηξη παγιδευμένου φορτηγού στο υπόγειο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, στη Νέα Υόρκη, όπου έξι άτομα έχασαν τη ζωή τους και πάνω από χίλια τραυματίστηκαν.

*Δεύτερη παρατήρηση: η συμπάθεια προς το πρόσωπο του Μπαράκ Ομπάμα διατηρείται σε υψηλό επίπεδο. Παρ' όλο που οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τη χειρότερη οικονομική κρίση στην ιστορία τους μετά τη Μεγάλη Υφεση, η πλειονότητα των Αμερικανών -πάνω από το 60%- εγκρίνει την πολιτική του. Και, σύμφωνα με το βαρόμετρο «World Leaders», που δημοσιεύθηκε στις 29 Μαΐου στην «International Herald Tribune», ο Μπαράκ Ομπάμα έχει αναδειχθεί στον «πιο σεβαστό ηγέτη του πλανήτη», με όρους δημοτικότητας και επιρροής.

*Τρίτη παρατήρηση: ο νέος πρόεδρος κράτησε τις κύριες υποσχέσεις του. Δίχως να αποστρέφεται την οικονομία της αγοράς, οδήγησε το κράτος στην καρδιά της οικονομικής και κοινωνικής ζωής (όπως είδαμε να συμβαίνει με την πτώχευση της General Motors και την απόφαση να κρατικοποιήσει, κατά 72%, τις μετοχές του αναδιαρθρωμένου ομίλου). Το σχέδιο της τραπεζικής εξυγίανσης έφτασε περίπου το ένα τρισ. δολάρια. Το κάτεργο του Γκουαντάναμο θα κλείσει οριστικά τον Ιανουάριο του 2010 και οι κρατούμενοι θα οδηγηθούν σε χώρες υποδοχής ή θα δικαστούν από αμερικανικά δικαστήρια.

Τα βασανιστήρια απαγορεύτηκαν. Ο στρατός θα αποσυρθεί από το Ιράκ πριν από τον Αύγουστο του 2010. Τέσσερα εκατομμύρια φτωχά παιδιά έχουν εφεξής υγειονομική ασφάλιση που χρηματοδοτείται από έναν φόρο στον καπνό. Εννέα εκατομμύρια απελπισμένοι ιδιοκτήτες, εξαιτίας της κρίσης, έχουν πλέον τη δυνατότητα να αναχρηματοδοτήσουν το στεγαστικό τους δάνειο.

Επετράπη η ιατρική έρευνα στα βλαστοκύτταρα. Επέστρεψε η δημόσια χρηματοδότηση του οικογενειακού σχεδιασμού. Νομοθετήθηκε η επιτακτικότατα της προστασίας του περιβάλλοντος και της αντίδρασης απέναντι στους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής. Και ξεκίνησε ένα τεράστιο σχέδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Σε αντίθεση με τη φανατική ιδεολογικοποίηση της διπλωματίας του Τζορτζ Μπους, ο πρόεδρος Ομπάμα υιοθέτησε τη στάση ενός μη-ιδεολόγου οπαδού. Κύρια έγνοια του υπήρξε η προβολή ενός αισθήματος εμπιστοσύνης: ενός ανθρώπου που παραμένει ήρεμος υπό το βάρος της πίεσης και δεν αφήνεται εύκολα να αποσταθεροποιηθεί. Πολλαπλασιάζοντας, σε διάφορα διπλωματικά μέτωπα, τις χειρονομίες συμφιλίωσης, ανοίγματος και όπου χρειάστηκε -ενάντια στους σομαλούς πειρατές- αυστηρότητας, προσπάθησε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ και να ξανακερδίσει τη διεθνή εμπιστοσύνη.

Ασυναγώνιστος ρήτορας, ο Μπαράκ Ομπάμα εκφώνησε σημαντικές ομιλίες κατά το ενεργητικό διπλωματικό του πρόγραμμα. Οπως, για παράδειγμα, κατά την 5η Σύνοδο Κορυφής των χωρών της αμερικανικής ηπείρου, τον περασμένο Απρίλιο, στο Τρινιντάντ και Τομπάγκο, στη διάρκεια της οποίας παραδέχθηκε ότι η πολιτική που ακολουθούνταν εδώ και 50 χρόνια από τις ΗΠΑ αναφορικά με την Κούβα «δεν λειτούργησε». Πρότεινε «μια νέα εποχή» στις σχέσεις με τη Λατινική Αμερική και είχε εγκάρδιες συνομιλίες με τους προέδρους των νέων προοδευτικών χωρών (Βενεζουέλα, Βολιβία, Εκουαδόρ, Νικαράγουα). Εδειξε, μάλιστα, σημάδια φιλίας προς το πρόσωπο του προέδρου της Βενεζουέλας, Ούγο Τσάβες, «μαύρο πρόβατο» της Ουάσιγκτον επί προεδρίας Τζορτζ Μπους.

Αναφορικά με τα πλέον δύσκολα ζητήματα, αυτά της Μέσης Ανατολής, ο Μπαράκ Ομπάμα επιβεβαίωσε την προτεραιότητα που δίνει στον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Ενδυνάμωσε τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή και σημείωσε μια σημαντική διπλωματική νίκη υποχρεώνοντας το Πακιστάν να πολεμήσει τους Ταλιμπάν και την Αλ Κάιντα στην ίδια τους την περιοχή, κυρίως στην κοιλάδα του Σουάτ.

Οσον αφορά στο πυρηνικό ζήτημα του Ιράν, πρότεινε στην Τεχεράνη να ξεκινήσουν απευθείας διαπραγματεύσεις και -παρά τις υποψίες για νοθεία που βαρύνουν την επανεκλογή, στις 12 του περασμένου Ιουνίου, του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ - διατήρησε την πολιτική ανοίγματος προς τις ιρανικές αρχές.

Στον ισραηλινο-παλαιστινιακό φάκελο, τα πράγματα είναι ακόμα πολύπλοκα, με το σχηματισμό της ακροδεξιάς κυβέρνησης στο Ισραήλ, υπό την ηγεσία του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η κυβέρνηση αυτή διέπραξε το λάθος να αμφισβητήσει, σε πρώτη φάση, τη θεωρία των «δύο κρατών» (παλαιστινιακού και ισραηλινού), γεγονός που αποδοκιμάστηκε από τον Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος έθεσε τέλος στην άνευ όρων υποστήριξη της Ουάσινγκτον προς το Ισραήλ. Και τούτο αποτελεί μια πραγματική αλλαγή.

Στη σημαντική ομιλία του, της 4ης Ιουνίου, στο Κάιρο, προσπάθησε να αποκαταστήσει την επαφή με το μουσουλμανικό κόσμο. Επέλεξε να σηματοδοτήσει τη ρήξη με την πολιτική του Τζορτζ Μπους, όχι αναφορικά με το «αραβικό» ζήτημα αλλά σε ό,τι αφορά στο «ισραηλινό», κάτι που στο πλαίσιο της Μέσης Ανατολής είναι ταυτόσημο. Επανέλαβε τη δέσμευσή του για μια λύση δύο κρατών στην ισραηλινο-παλαιστινιακή διένεξη και ζήτησε ξεκάθαρα από το εβραϊκό κράτος να σταματήσει τους εποικισμούς. Είναι ο πρώτος αμερικανός πρόεδρος, εδώ και πάρα πολλά χρόνια, που απολαμβάνει μιας πραγματικής δημοφιλίας στον αραβικό κόσμο.

Στις 5 του περασμένου Απρίλη, στην Πράγα, ο Μπαράκ Ομπάμα έθιξε επίσης το σημαντικό ζήτημα του πυρηνικού αφοπλισμού. Οταν η Β. Κορέα εκτόξευσε, κατά παράβαση των αποφάσεων του ΟΗΕ, έναν πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς που πέταξε πάνω από ένα τμήμα της Ιαπωνίας, αξίωσε κυρώσεις εναντίον της Πιονγκγιάνγκ και δήλωσε: «Εφτασε ο καιρός που οι δοκιμές πυρηνικών όπλων πρέπει να απαγορευθούν οριστικά». Διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνησή του θα στρατευόταν «με αποφασιστικότητα» υπέρ της επικύρωσης από τη Γερουσία της Συνθήκης για την καθολική απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών (CTBT). Αναφερόμενος στους βομβαρδισμούς των μαρτυρικών πόλεων Χιροσίμα και Ναγκασάκι, πρόσθεσε: «Οι ΗΠΑ, όντας η μοναδική πυρηνική δύναμη που χρησιμοποίησε πυρηνικό όπλο, έχουν την ηθική ευθύνη να δράσουν».

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ομολογία της «ηθικής ευθύνης» των ΗΠΑ που χρησιμοποίησαν την ατομική βόμβα εναντίον ιαπωνικών πόλεων, όφειλε να συγκινήσει τους Ιάπωνες, το μοναδικό λαό που υπέφερε από πυρηνική λαίλαπα. Μένει στο εξής να ελπίζουμε ότι ο πρόεδρος Ομπάμα θα παραστεί σε μια από τις επόμενες τελετές μνήμης της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
ΗΠΑ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Πρόεδρος σε νέες βάσεις
Μέση Ανατολή
Εκείνος κι εκείνος
Νότια Οσετία
Πέρυσι ήταν αλλιώς
Γερμανία
Χριστοφοράκος αλά γερμανικά
Ρωσία - Ιράν
Σύμπλευση κατά ΗΠΑ με οικολογικό άλλοθι
ΜΙ5
Βασανιστήρια με βρετανικό φλέγμα
Πακιστάν
Με έδρα το Ισλαμαμπάντ
Βολιβία
Δικός τους άνθρωπος
Κούβα
Φέτος ο Φιντέλ δεν κάνει πάρτι
Αρθρο του Ignacio Ramonet
Ελεγχος α' εξαμήνου του Ομπάμα
Le Monde diplomatique
Θανάσιμα αμαρτήματα του Μανουέλ Σελάγια
Η εξέγερση των εργατών της Χερσώνας
Κρίση στην κορυφή της πυραμίδας
Ειδήσεις σε 1 Λεπτό
Χρυσή Μαύρη Θάλασσα
Παραγουάη
Το νερό της ζωής
Άλλες ειδήσεις
Οι άμαχοι