Έντυπη Έκδοση

Φέτος ο Φιντέλ δεν κάνει πάρτι

«Τίποτα δεν έχει αλλάξει και τίποτα δεν είναι όπως παλιά». Αυτός ο στίχος φαίνεται να ταιριάζει γάντι στην Κούβα του 2009.

Σε λίγες μέρες, στις 13 Αυγούστου, ο Φιντέλ Κάστρο γίνεται 83 χρόνων. Λίγο νωρίτερα συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από τότε που ο θρυλικός ηγέτης της χώρας αποσύρθηκε «προσωρινά» από τα καθήκοντά του λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Η προσωρινή απουσία έγινε μόνιμη και ο μικρός αδερφός Ραούλ από μεταβατικός είναι πλέον ο πρόεδρος της Κούβας. Ωστόσο, παρά την απουσία του από την κυβέρνηση, ο Φιντέλ καταφέρνει να είναι πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, αποτελώντας αξεπέραστο σημείο αναφοράς ή, σύμφωνα με ορισμένα σενάρια, τροχοπέδη στις όποιες μεταρρυθμίσεις επιχειρεί να εφαρμόσει ο αδερφός του.

Αναλλοίωτο παραμένει και το πολιτικό σύστημα που εγκαθίδρυσε, παρ' όλο που πολλοί προέβλεψαν την άμεση κατάρρευσή του μετά την απομάκρυνση του «λίδερ μάξιμο» από την εξουσία. Στην τριετία που μεσολάβησε η Κούβα άρχισε να βλέπει καλύτερες οικονομικές μέρες, σε μεγάλο βαθμό χάρη στη βοήθεια της Βενεζουέλας, ενώ προχώρησε σε εμπορικές συμφωνίες με την Κίνα και τη Ρωσία.

Διεθνής μεταστροφή

Η Ε.Ε. ήρε τις κυρώσεις που είχε επιβάλει στην Κούβα το 2003, μετά τη φυλάκιση δεκάδων αντιφρονούντων, ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών την έκανε ξανά δεκτή στους κόλπους του, παρ' όλο που η ίδια η Αβάνα δηλώνει ότι δεν ενδιαφέρεται για την προσφορά, ενώ η κυβέρνηση Ομπάμα άφησε στην άκρη την ψυχροπολεμική ρητορεία και απέσυρε τους περιορισμούς που είχε επιβάλει ο Μπους στην αποστολή συναλλάγματος και στα ταξίδια των κουβανικής καταγωγής Αμερικανών.

Παράλληλα, οι δύο χώρες ξεκίνησαν διάλογο για το μεταναστευτικό πρόβλημα, όμως άλλη θεαματική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί -κατά κύριο λόγο επειδή η Κούβα αρνείται τις πιέσεις να μεταλλαχθεί σε κάτι άλλο.

Στο διάγγελμά του την «Ημέρα της Επανάστασης», στις 26 Ιουλίου (την επέτειο της αποτυχημένης απόπειρας που εξαπέλυσε ο Φιντέλ Κάστρο το 1953 κατά του δικτάτορα Μπατίστα), ο Ραούλ Κάστρο υπήρξε ξεκάθαρος: «Εμένα δεν με εξέλεξαν για να αναστηλώσω τον καπιταλισμό». Η μεγάλη διαφορά όμως σε σχέση με το παρελθόν είναι η διάχυτη εντύπωση -και εκφράζεται πλέον και από επίσημα χείλη- ότι το σοσιαλιστικό σύστημα που έστησε ο Φιντέλ «δεν πάει άλλο» και έχει άμεση ανάγκη από μεταρρυθμίσεις. Ισως όχι εκείνες που θα επιθυμούσαν οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί, αλλά εκείνες που χρειάζεται η Κούβα για την επιβίωσή της.

Σε μια πρωτοφανή κρίση δημόσιας αυτοκριτικής, ο Ραούλ Κάστρο δήλωσε: «Δεν μπορούμε να κατηγορούμε για τα πάντα το εμπάργκο. Δεν αρκεί να φωνάζουμε "πατρίδα ή θάνατος" και "κάτω ο ιμπεριαλισμός". Πρέπει να δουλέψουμε. Η γη είναι εκεί και μας περιμένει».

Ο πρόεδρος της Κούβας έθιξε ένα σοβαρό δομικό πρόβλημα, για το οποίο έχουν κάνει συχνά λόγο πολλοί αναλυτές εντός κι εκτός συνόρων: πρόκειται για τη χαμηλή παραγωγικότητα και την αδυναμία των Κουβανών να εκμεταλλευτούν στο μέγιστο τις πλουτοπαραγωγικές πηγές τους. Αυτά σε μια οικονομία που ελέγχεται κατά 90% από το κράτος και όπου ο μέσος μισθός δεν ξεπερνά τα 20 δολάρια.

Ο Ραούλ Κάστρο, για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, προσπάθησε να τονώσει λίγο την ιδιωτική πρωτοβουλία, ξεκινώντας από τον τομέα της γεωργίας. Πέρυσι αποφάσισε να παραχωρήσει τις μισές από τις ακαλλιέργητες εκτάσεις που βρίσκονται στη δικαιοδοσία του κράτους σε ιδιώτες και σε αγροτικούς συνεταιρισμούς. Η κίνησή του όμως δεν πρόλαβε να αποδώσει αποτελέσματα.

Πέρυσι η χώρα επλήγη άσχημα από τρεις διαδοχικούς τυφώνες, ενώ η παγκόσμια οικονομική κρίση σάρωσε ό,τι είχε απομείνει όρθιο. Ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης δεν πρόκειται να ξεπεράσει το 1,5% και ο Ραούλ Κάστρο ανακοίνωσε πρώτη φορά περικοπές στην υγεία και την παιδεία, τα «καμάρια» της επανάστασης. Προειδοποίησε μάλιστα τους Κουβανούς ότι θα χρειαστεί να σφίξουν και άλλο το ζωνάρι, γιατί θα ακολουθήσουν πιο δύσκολες μέρες.

Η σοβαρότητα της κατάστασης όχι μόνο δεν κρύβεται πια, αλλά γίνεται και πρωτοσέλιδο στη «Granma», το επίσημο όργανο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Με αφορμή μάλιστα την οικονομική κρίση, ο πρόεδρος Κάστρο ο νεότερος ανέστειλε επ' αόριστον το προγραμματισμένο για το φθινόπωρο συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το συνέδριο θα ήταν το έκτο στα πενήντα χρόνια της επανάστασης και το πρώτο μετά το 1997.

Επικίνδυνο συνέδριο

Το συνέδριο θα εξέλεγε, μεταξύ άλλων, τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος, στο οποίο ο Φιντέλ Κάστρο διατηρεί τον τίτλο του πρώτου γενικού γραμματέα. Ταυτόχρονα, όμως, θα έφερνε στην επιφάνεια όλες τις «τάσεις» και τις έριδες που πιστεύεται ότι υπάρχουν μεταξύ παλιάς και νέας φρουράς, «σκληροπυρηνικών» και «εκσυγχρονιστών».

Το ερώτημα «Προς τα πού και πώς βαδίζουμε» θα αποκτούσε αναμφισβήτητα πρωταγωνιστικό ρόλο. Πιστεύτεται ότι ο Ραούλ Κάστρο δεν ήθελε στην παρούσα φάση να πάρει πολιτικά ρίσκα και να δρομολογήσει αλλαγές που ίσως ξεφύγουν από τον έλεγχό του. Πενήντα χρόνια τώρα η Κούβα δηλώνει ετοιμοπόλεμη για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο από το Βορρά. Φαίνεται όμως ότι στο εξής το μεγάλο της στοίχημα θα είναι να έρθει αντιμέτωπη με τον εαυτό της...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Κούβα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Πρόεδρος σε νέες βάσεις
Μέση Ανατολή
Εκείνος κι εκείνος
Νότια Οσετία
Πέρυσι ήταν αλλιώς
Γερμανία
Χριστοφοράκος αλά γερμανικά
Ρωσία - Ιράν
Σύμπλευση κατά ΗΠΑ με οικολογικό άλλοθι
ΜΙ5
Βασανιστήρια με βρετανικό φλέγμα
Πακιστάν
Με έδρα το Ισλαμαμπάντ
Βολιβία
Δικός τους άνθρωπος
Κούβα
Φέτος ο Φιντέλ δεν κάνει πάρτι
Αρθρο του Ignacio Ramonet
Ελεγχος α' εξαμήνου του Ομπάμα
Le Monde diplomatique
Θανάσιμα αμαρτήματα του Μανουέλ Σελάγια
Η εξέγερση των εργατών της Χερσώνας
Κρίση στην κορυφή της πυραμίδας
Ειδήσεις σε 1 Λεπτό
Χρυσή Μαύρη Θάλασσα
Παραγουάη
Το νερό της ζωής
Άλλες ειδήσεις
Οι άμαχοι