Έντυπη Έκδοση

Η ανταλλαγή πληθυσμών στο Διεθνές Δίκαιο

Η Σύμβαση για την Ανταλλαγή Πληθυσμών νομιμοποιούσε προς στιγμήν τη μέθοδο της ανταλλαγής ανθρώπων, εν είδει πραγμάτων, ως μέσο επίλυσης των διαφορών μεταξύ των κρατών.

Ενδιαφέρον έχει να σημειωθεί ότι η ανταλλαγή πληθυσμών, ως τέτοιο μέσο αντιμετώπισης διακρατικών διαφορών, θα εξοβελιστεί από το Διεθνές Δίκαιο μερικές δεκαετίες αργότερα. Στην Οικουμενική Διακήρυξη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στο Διεθνές Σύμφωνο Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η ανταλλαγή πληθυσμών αντιμετωπίζεται ως παραβίαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.

Ομως το 1923 η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Η μέθοδος της ανταλλαγής πληθυσμών για τη σύσταση ομοιογενών εθνικών κρατών που συγκροτήθηκαν στις παλιές οθωμανικές περιοχές φαινόταν ως η μόνη λύση για τη μετάβαση στη νέα πολιτειακή δομή. Ηδη από το 1913 είχε αποφασιστεί μεταξύ της Βουλγαρίας και της κυβέρνησης των Νεότουρκων η εθελοντική ανταλλαγή των πληθυσμών στην περιοχή των τουρκοβουλγαρικών συνόρων της Ανατολικής Θράκης. Στο τουρκοβουλγαρικό Πρωτόκολλο Ειρήνης (Σεπτέμβριος 1913) αναγραφόταν ότι συμφωνούσαν για «την αμοιβαία ανταλλαγή των Βουλγάρων και μουσουλμάνων κατοίκων, καθώς και των κτημάτων αυτών, σε ζώνη 15 χλμ. το ανώτερο κατά μήκος των κοινών συνόρων».

Το τουρκοβουλγαρικό αυτό πρωτόκολλο έδινε την πρώτη διεθνή νομική υπόσταση σ' ένα κατά τα άλλα επαχθές μέτρο. Στη συνέχεια, τον Μάιο του 1914, οι Νεότουρκοι, οι οποίοι είχαν ήδη αποφασίσει τις γενοκτονίες των χριστιανικών οθωμανικών πληθυσμών, πρότειναν στην ελληνική κυβέρνηση την ανταλλαγή «του ελληνικού πληθυσμού του βιλαετίου Σμύρνης με τους μουσουλμάνους της Μακεδονίας». Η ελληνική κυβέρνηση αποδέχθηκε το αίτημα και συγκροτήθηκε τον Ιούνιο του 1914 Μικτή Επιτροπή στη Σμύρνη για την υλοποίηση της συμφωνίας. Η είσοδος της Νεοτουρκικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ματαίωσε το συγκεκριμένο σχέδιο. Τον Νοέμβριο του 1919 υπογράφτηκε μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας η εθελοντική ανταλλαγή των πληθυσμών με τη Συνθήκη του Νεϊγί.

Η Συνθήκη της Λωζάννης υπήρξε το τελικό και πλέον βίαιο επιστέγασμα αυτής της διαδικασίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Στη στήλη
Ιστορικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Με «κλάδο ελαίας» στο Κογκρέσο
Συρία
«Αμετακίνητη» στο αίμα η διπλωματία
Επιχείρηση: πόσιμο νερό
Αίγυπτος
Περσικός έρωτας στον Νείλο...
Τυνησία
Ποιοι ήθελαν νεκρό το δικηγόρο;
Μετανάστες
Σπάνε ρεκόρ τα εμβάσματα μεταναστών
Παλαιστίνη
Πέρασαν λαθραία από τις ισραηλινές φυλακές το σπέρμα τους
Πολωνία
Οι Πολωνοί λένε «όχι» στο ευρώ, υπό το φόβο της «τσέπης»
Ισπανία
«Ισπανική υποχώρηση» Ραχόι