Έντυπη Έκδοση

Μερικά από τα στοιχεία για την ανταλλαγή

Στη Συνδιάσκεψη της Λωζάννης συζητήθηκε η υποχρεωτική και όχι απλώς η εθελούσια ανταλλαγή των μειονοτήτων που βρίσκονταν στο έδαφος Ελλάδος και Τουρκίας. Η υποχρεωτική ανταλλαγή αποτελούσε αναγνώριση της αδυναμίας προστασίας των μειονοτικών δικαιωμάτων.

Το θέμα της ανταλλαγής ετέθη από τον Νορβηγό Φρίντχοφ Νάνσεν, Υπατο Αρμοστή της Κοινωνίας των Εθνών για τους πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή. Θα ήταν άδικο να χρεωθεί ο Νάνσεν την πατρότητα της ιδέας. Οι προτάσεις του αποτελούσαν λύση ανάγκης μπροστά στη βεβαία εκδίωξη όλου του χριστιανικού στοιχείου από την Τουρκία, που θα ολοκληρωνόταν μόλις οι Σύμμαχοι αποχωρούσαν από τα τουρκικά εδάφη. Η ανταλλαγή -και μάλιστα υποχρεωτική- του μουσουλμανικού στοιχείου από την Ελλάδα ήταν μονόδρομος, για να υπάρξει μια στοιχειώδης εθνοτική ισορροπία μεταξύ των δύο κρατών που θα απέτρεπε νέες πολεμικές περιπέτειες.

Αλάνθαστο κριτήριο για την ανταλλαγή υπήρξε το θρήσκευμα των πληθυσμών. Η ύπαρξη ελληνόφωνων μουσουλμάνων (π.χ. Τουρκοκρητικοί) και τουρκόφωνων χριστιανών ορθοδόξων (π.χ. Καραμανλήδες από την Καππαδοκία) θα δημιουργούσε σοβαρά εμπόδια κατά την υποχρεωτική ανταλλαγή εφ' όσον επιλεγόταν άλλο κριτήριο, π.χ. γλώσσα ή καταγωγή.

Στην ανταλλαγή περιελήφθησαν 190.000 Ελληνες έναντι 355.000 Τούρκων. Από πλευράς αριθμών η σύμβαση για την ανταλλαγή των πληθυσμών εμφανίζεται ετεροβαρής για την Τουρκία. Σε αυτούς, όμως, τους αριθμούς πρέπει να προστεθούν και 950.000 Ελληνες που εγκατέλειψαν την Τουρκία μεταξύ Αυγούστου και Δεκεμβρίου 1922 για να αποφύγουν τη σφαγή. Για την Τουρκία το κέρδος ήταν ότι διασφάλιζε και νομικά ότι κανένας από τους Ελληνες πρόσφυγες της καταστροφής του 1922 δεν θα επέστρεφε πίσω. Παράλληλα, η μεν Τουρκία αποκτούσε θρησκευτική ομοιογένεια, ενώ η Ελλάδα, πέραν της θρησκευτικής, αποκτούσε και φυλετική ομοιογένεια. Επιπλέον, το ελληνικό κράτος είχε στη διάθεσή του εκτεταμένες γαίες να αποκαταστήσει τους πρόσφυγες. Τα σημεία αυτά δεν μείωναν την τραγικότητα του γεγονότος της υποχρεωτικής ανταλλαγής, όπως τη βίωσαν σε ατομικό επίπεδο εκατοντάδες χιλιάδες άτομα και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Στη στήλη
Ιστορικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
ΗΠΑ
Με «κλάδο ελαίας» στο Κογκρέσο
Συρία
«Αμετακίνητη» στο αίμα η διπλωματία
Επιχείρηση: πόσιμο νερό
Αίγυπτος
Περσικός έρωτας στον Νείλο...
Τυνησία
Ποιοι ήθελαν νεκρό το δικηγόρο;
Μετανάστες
Σπάνε ρεκόρ τα εμβάσματα μεταναστών
Παλαιστίνη
Πέρασαν λαθραία από τις ισραηλινές φυλακές το σπέρμα τους
Πολωνία
Οι Πολωνοί λένε «όχι» στο ευρώ, υπό το φόβο της «τσέπης»
Ισπανία
«Ισπανική υποχώρηση» Ραχόι