Έντυπη Έκδοση

Η τέχνη της ζωής

Ντέιβ Μπόλινγκ

Γκερνίκα, ο χορός της ελευθερίας

Μτφρ.: Βασιλική Κοκκίνου

εκδόσεις Ψυχογιός, σ. 504, 19,90 ευρώ

Ο Πάμπλο Πικάσο είναι το κεντρικό πρόσωπο του μυθιστορήματος. Δεν είναι μόνον ο τίτλος του βιβλίου και σίγουρα όχι η ποσότητα. Η ποιότητα τον κάνει πρωταγωνιστή και το διαχρονικό έργο που ζωγράφισε. Ο διάσημος πίνακας «πετά» πάνω από τους φανταστικούς και μη ήρωες του Ντέιβ Μπόλινγκ. Η ανθεκτικότητά του γίνεται η αφετηρία, η διαδρομή και το τέλος της κινηματογραφικής ιστορίας που αναπτύσσεται στη νουβέλα του αμερικανού συγγραφέα. Ο δημιουργός της «Γκερνίκα» (έτσι προφέρεται στα ισπανικά) τονίζει ότι η τέχνη πρέπει να βγαίνει από τα σωθικά και όχι από το κεφάλι. Αυτός είναι και ο πυρήνας του συναρπαστικού έργου.

Ο συσχετισμός με τον κινηματογράφο δεν είναι τυχαίος, καθώς με επίκεντρο τον βομβαρδισμό της βασκικής πόλης στήνεται ένα συναρπαστικό σκηνικό και η μεταφορά στο σελιλόιντ δεν θα προκαλούσε απορία. Τα στοιχεία είναι εκεί: έρωτας, βόμβες, εκρήξεις, ανατροπή, ισπανικός εμφύλιος, αρχές Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ναι, η εικόνα θα έδινε χίλιες λέξεις, όμως στο χαρτί μπορούν να τοποθετηθούν πολύ περισσότερες.

Ο αναγνώστης που θα πάρει στα χέρια του το βιβλίο, πρέπει να έχει πάντα στο μυαλό του την «Γκερνίκα» του ισπανού ζωγράφου, που εδώ παρουσιάζεται λιτά και χωρίς φανφάρες η πορεία της δημιουργίας της. Γίνεται η πυξίδα για την παρακολούθηση της ιστορίας. Μπορούμε να πούμε ότι έχουμε δύο περιόδους. Την «προ Γκερνίκα» και τη «μετά Γκερνίκα». Η πρώτη είναι ανάλαφρη, κάπως χαρούμενη, πολύχρωμη (σε αντίθεση με τη διάσημη εικόνα). Μια «ζωντανή» τοιχογραφία της εποχής που δεν έχει ξεθωριάσει, δεν έχει αλλοιωθεί. Ο Μπόλινγκ μάς γνωρίζει τα πρόσωπα που εμπνεύστηκε. Οι πληροφορίες που δίνει γι' αυτά έρχονται σταδιακά, χωρίς να «πνίγει» το κείμενο με λεπτομέρειες. Οχι πολλά λόγια. Με τον ίδιο τρόπο εξηγεί και τη σύνδεσή τους. Ακόμη κι αν χωρίζονται κάποια στιγμή, η επαφή διατηρείται. Η πλοκή υφαίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε να βρίσκονται λογοτεχνικά ευρήματα που θα ενώσουν τις μυθιστορηματικές ζωές.

Μέχρι την εισαγωγή στο τέταρτο μέρος γίνεται προετοιμασία για το τι θα ακολουθήσει. Δεν πρέπει να ξαφνιάζει η εξέλιξη, μια και υπάρχει ο τίτλος, εντούτοις λίγο πριν από την είσοδο στη «μετά Γκερνίκα» περίοδο υπάρχει αγωνία και μια κρυφή ελπίδα. Σκοπός όμως του συγγραφέα είναι να συστήσει με εκκωφαντικό τρόπο τη μικρή πόλη και την ιστορία που κουβαλά. Γι' αυτό και το κεφάλαιο που αφορά την επίθεση και την ισοπέδωση της Γκερνίκα από τα γερμανικά αεροπλάνα είναι το πιο έντονο αλλά και κομβικό για τη συνέχεια του μυθιστορήματος.

Η καταστροφή και τα ερείπια δεν μπορούν να οδηγήσουν παρά στην ανοικοδόμηση και τη δημιουργία κάτι νέου. Οσο βασανιστικό κι αν είναι. Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς. Ο πόνος έχει φωλιάσει σε κάθε άτομο, όχι μόνο στα επώνυμα. Στον πόλεμο μόνον ηττημένοι υπάρχουν και δεν χρειάζονται ονόματα για να είναι κάποιος δυστυχισμένος. Ακόμη και στα συντρίμμια όμως μπορεί να ανθίσει ένα λουλούδι, μόνο του, χωρίς παρέα. Εκεί που όλα δείχνουν να έχουν χαθεί, υπάρχει και πάλι ζωή. Μέσα από διαφορετικές διαδρομές και πρόσωπα, υπάρχει και πάλι ζωηράδα και ο χορός μπορεί να ξαναρχίσει.

Ο Μπόλινγκ δεν θα μπορούσε να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα χωρίς τον Πικάσο, μια και το έργο τού ενός εμπνέει τον άλλον. Οι τέχνες συναντιούνται και μπερδεύονται αρμονικά. Πολυεπίπεδη η ανάπτυξη της ιστορίας, με ορισμένα έξυπνα λογοτεχνικά τεχνάσματα. Παράλληλα, υπενθυμίζεται ένα έγκλημα που δικαίως δεν πρέπει να ξεχαστεί.

Πόλυ Μηλιώρη

Πάντοτε είναι αργά

εκδόσεις Ψυχογιός σ. 351, 16,61 ευρώ

Οι σκέψεις δεν σταματούν, ρέουν ακατάπαυστα, λες και το μυαλό του ανθρώπου είναι μια ανεξάντλητη μηχανή. Συνήθως είναι διαπιστώσεις, απολογισμοί για την άχαρη ζωή μας. Εκεί δεν υπάρχει στρίμωγμα, ο άλλος εαυτός μάς βάζει απέναντι και απλώς μας προσπερνά. Εύκολα όμως μπορεί το εγώ μας να εγκλωβιστεί, να παγιδευτεί, όταν φωνάζουμε στην ψυχή μας, το μυαλό μας μια ερώτηση. Οσο απλή κι αν είναι, όσο δεν βγαίνει από το στόμα, μένει στον εσωτερικό μας κόσμο και τον ταλαιπωρεί.

Το μυθιστόρημα της Πόλυς Μηλιώρη θέτει πολλά ερωτήματα που δεν απέχουν καθόλου από την πραγματικότητα. Εξάλλου το θέμα που πραγματεύεται στο βιβλίο μπορεί να το έχουμε ακούσει, να το έχουμε δει, να το έχουμε βιώσει. Η υιοθεσία δεν είναι κάτι άγνωστο, πρωτόγνωρο στις μέρες μας. Τα παρελκόμενα όμως είναι που την κάνουν αβάσταχτη. Η ανακάλυψη οδηγεί στην ανάβλυση αποριών που δεν περιμένουν απάντηση ή δεν μπορούν να λάβουν πειστική απόκριση.

Οι ήρωες θέτουν τον εαυτό τους σε δοκιμασία από την πρώτη κιόλας σελίδα. Η Αφροδίτη αναρωτιέται πώς θα ήταν η ζωή της αν είχε γίνει δικηγόρος. Σε κάτι υποθετικό δεν μπορείς να απαντήσεις. Ξέρεις ότι έχεις αφήσει για λίγο την πραγματικότητα. Το μικρό ταξίδι στο άγνωστο, το φανταστικό, εξυπηρετεί την αυτοψυχανάλυση, την προσπάθεια θεραπείας. Αυτή η διαδικασία εξυπηρετεί απολύτως το μυθιστόρημα της Μηλιώρη. Η άκρη του νήματος είναι η άβολη αλήθεια που έρχεται στο προσκήνιο. Ο Πέτρος μαθαίνει ότι είναι υιοθετημένος και αρχίζει να ψάχνει. Ο δρόμος του στρώνεται με ερωτήσεις, έντονα συναισθήματα. Η μοίρα επιτείνει τη σύγχυση, αφού συνδέει τα πρόσωπα. Κανείς δεν μένει ανέπαφος και τα χτυπήματα έρχονται απανωτά. «Πετάνε» σε κάθε κατεύθυνση, μια και δεν είναι κανείς άμοιρος ευθυνών. Ολοι όμως έχουν την ανάγκη να υπερασπιστούν τον εαυτό τους χωρίς να διαλύσουν τις σχέσεις τους.

Η συγγραφέας εξετάζει τις πιο έντονες σχέσεις. Τις οικογενειακές. Δεν είναι όμως μόνο μάνα και κόρη. Υπάρχει και ο πατέρας και η άλλη μάνα. Μεγάλωσε τον γιο, κοινό σημείο αναφοράς. Το θέμα δεν είναι ευχάριστο, αλλά σίγουρα είναι αντανάκλαση της πραγματικότητας. Ενα υπαρξιακό δράμα που γίνεται τυφώνας και στροβιλίζει τους ανθρώπους. Αγάπη, μίσος, συμπόνια, έρωτας, στοργή, γίνονται δυνατό μείγμα που συνταράσσει, παρασύρει. Για κάποια πράγματα «Πάντοτε είναι αργά», αλλά όχι οριστικά. Οταν κάθεται η σκόνη και τα πάθη καταλαγιάζουν, ο καθένας πρέπει να πάρει και πάλι τον δρόμο του. Είτε έμεινε ανέπαφος είτε άλλαξε και οδηγεί αλλού. Η Πόλυ Μηλιώρη δίνει τη γυναικεία ματιά της ζωής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ο βυθός του Μεσοπολέμου
Σκανδαλοτροφείο η Ελλάς
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ο βυθός του Μεσοπολέμου
Σκανδαλοτροφείο η Ελλάς
Η τέχνη της ζωής
Το βλέμμα του χρόνου
Το κάντρο...
Γιορτές των Ανωγείων 2009
Στ' Ανώγεια γίνεται χορός
Ποίηση
Συζητήσεις για το τέλος των πραγμάτων
Συνέντευξη
Ζυράννα Ζατέλη
Από τις 4:00 στις 6:00
BLUES ROCK Μία σταθερή μουσική αξία
Ανακάλυψε και προώθησε νέους συνθέτες