Έντυπη Έκδοση

Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ

Ο Οσκαρ Ουάιλντ δεν ήταν σνομπ, όπως τον χαρακτήρισαν πολλοί, ήταν αυτό που λέμε σήμερα cool...

Η πιο κοντινή μετάφραση στην ελληνική γλώσσα είναι μια έννοια που κυριαρχεί σήμερα σε βαθμό γελοιότητας, αυτή του «χαλαρού». Χιλιάδες άτομα λένε το ένα στο άλλο «χαλάρωσε». Η νεότερη χρήση τού cool ξεκίνησε στην Αμερική στα χρόνια του '50 μέσω ενός νέου ρεύματος της τζαζ. (Ο «καυτός» τρόπος παιξίματος είχε φτάσει στα όριά του.) Σιγά σιγά η λέξη άρχισε να χρησιμοποιείται γενικά από τους μαύρους για τα «ξηγημένα άτομα», τα άτομα που εννοούν αυτό που λένε, που δεν κουβαλάνε «δεύτερες σκέψεις», δεν αποσκοπούν στην εκμετάλλευσή σου (αν βρουν την ευκαιρία) και έχουν μια ήρεμη, σταθερή συμπεριφορά. Ο Οσκαρ Ουάιλντ δεν ανήκε στους πατριάρχες τού cool (είχαν προηγηθεί οι αρχαίοι Ελληνες φιλόσοφοι) και είναι εντυπωσιακό το πόσο κοντά βρέθηκε σε αυτούς, καταλήγοντας να γράψει το De Profundis, κάτι σαν Απολογία του Σωκράτη. Το προσωπικό στοιχείο που εισήγαγε ο ιρλανδός συγγραφέας ήταν η περίφημη παραδοξολογία. Τόσο το συγκεκριμένο μυθιστόρημα όσο και τα θεατρικά έργα του (εξίσου σημαντικά), θα 'λεγε κανείς ότι γράφτηκαν μόνο και μόνο για να τοποθετηθούν πάσης φύσεως ατάκες που ο συγγραφέας χρησιμοποιούσε στις συναναστροφές του. Και αυτή είναι, κατ' αρχάς, η κορυφαία τους χρησιμότητα. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, πέρα από την cool θεώρηση, η οποία από μόνη της δεν είναι αρκετή ούτε για να δικαιώσει κάποιον ούτε για να μεταδώσει πλήρως το μήνυμά του. Υπάρχουν το ήθος, ο αγνός χαρακτήρας και η ανθρώπινη καλοσύνη. Ο συγγραφέας έβαλε όλη του την τέχνη στη σκιαγράφηση των ανήθικων ηρώων του, την ίδια στιγμή όμως τους κατακεραυνώνει και σχεδόν αγιοποιεί τους ηθικούς χαρακτήρες των έργων του. Ξεχωρίζει απολύτως το καλό από το κακό, καθιστώντας το δεύτερο ακαταμάχητο σε γοητεία και το πρώτο σκοπό ζωής, έστω και λίγο άνοστο... Στο Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ (εκδόσεις Γκοβόστη, μετάφραση Αρη Αλεξάνδρου), στήνει ένα αληθινό πουργατόριο για τον αμαρτωλό του ήρωα, στον οποίο δόθηκε το μεγαλύτερο χάρισμα που θα μπορούσε ποτέ να αποδοθεί σε άνθρωπο, πλην της αθανασίας... Το έργο θα μπορούσε να θεωρηθεί άνετα θρησκευτικού χαρακτήρα, θα μπορούσε να είναι και ένα κομμάτι του Ευαγγελίου. Εκεί ακουμπά η ηθική του κι εκεί εξαντλείται κάθε μήνυμα - στο τελευταίο - τελευταίο των μηνυμάτων. Ολα τ' άλλα είναι κάτι σαν «σε δουλειά να βρισκόμαστε». Είναι σαν να σκάβει κανείς κάτω από μια επιφάνεια, η οποία όμως τα λέει όλα από μόνη της. (Το είχε πει σε μια άλλη περίπτωση ο Ο. Ουάιλντ και εδώ παίρνει νέες διαστάσεις.) Δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια προβληματισμού, για να μην πω κανένας προβληματισμός. Η παραδοξολογία του όμως αποτελεί αιώνια τροφή, ένα είδος βασιλικού πολτού, ο οποίος σε μικρές δόσεις έχει πολύ καλά αποτελέσματα, σε μεγάλες όμως καθίσταται, όπως και τόσα άλλα πράγματα, επιβλαβής. «Η παραδοξολογία -γράφει- είναι ο δρόμος προς την αλήθεια, να βάλεις την πραγματικότητα να περπατήσει σ' ένα τεντωμένο σχοινί. Μπορούμε να κρίνουμε τις αλήθειες μόνον όταν γίνουν ακροβάτες... Μπορώ να ανεχθώ την κτηνώδη βία, όμως η κτηνώδης λογική είναι ανυπόφορη... Σε όλες τις περιπτώσεις δύο πράγματα δεν μπόρεσε να εξηγήσει η εποχή μας: τον θάνατο και τη χυδαιότητα. Οσο και να προχωρήσει ο πολιτισμός, δύο δρόμοι υπάρχουν πάντα που σε φέρνουν προς τα κει: ο ένας είναι να αποκτήσεις πνευματική καλλιέργεια και ο άλλος είναι να 'σαι διεφθαρμένος (δεν εννοεί τη διαφθορά στον κόσμο του χρήματος...)».

Ενα αγαπημένο του θέμα ήταν οι γυναίκες. Η σχέση του μαζί τους ήταν τελείως αντιφατική. Θα 'ταν παράλειψη να μην αναφέρουμε σχετικά μια κλασική «κακία» του που περιέχεται σ' αυτό το έργο: «Πρέπει να παραδεχτείς, Χάρυ, πως οι γυναίκες δίνουν στους άντρες το καθαυτό χρυσάφι της ψυχής τους». «Πιθανόν. Ομως όλες τους θέλουν να το πάρουν πίσω σε πενταροδεκάρες...»

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Συναγωγή κειμένων
Αναγνώσεις και παραναγνώσεις
Το νεο-ελληνικό κράτος, οι «Αγανακτισμένοι» και η πολιτική της ισχύος
Ενα πανόραμα της Ελλάδας
Πέρα απ' το κτιστό
Μαθήματα ιρλανδικής ιστορίας
Οι καταραμένοι
Πόθος που κόβει τα μέλη
«Το ιδανικό βιβλιοπωλείο: ένα σενάριο «βιβλιοφιλικής φαντασίας»»
Από τις 4:00 στις 6:00
Το μηδέν μόνιμα στην επικαιρότητα
Ενας μεγάλος μουσικός παραγωγός
Η τρίτη ανάγνωση
Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ
Λογοτεχνία
Η ίδια μέρα
Συνέντευξη: Καμίλα Λάγκμπεργκ
«Η ενοχή μπορεί να σε τρελάνει»
Συνέντευξη: Λουκία Δέρβη
Εμβαθύνοντας στους χαρακτήρες
Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου
Καταστροφή και δημιουργία
Άλλες ειδήσεις
Μαθήματα γιουκαλίλι
Υγρασία