Έντυπη Έκδοση

Ιστορικό χάζι

Γυναίκες που σκέφτονται μόνο ρομαντικούς έρωτες ή τρελές περιουσίες σ' ένα μυθιστόρημα όπου η Ιστορία έχει μετατραπεί σε σκηνικό μαζικής κατανάλωσης. Φιλομήλα Λαπατά, «Η ξυπόλυτη των Αθηνών».

Η μακρά εθνοκεντρική παράδοση του ιστορικού μυθιστορήματος στην Ελλάδα άλλαξε τουλάχιστον δύο φορές. Η πρώτη ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν το έθνος μεταβλήθηκε στις σελίδες του από ιδεολογικοπολιτικό ζητούμενο σε διάκοσμο για το ξετύλιγμα εξωτικού τύπου περιπετειών, που αποσκοπούσαν όχι στη διαπαιδαγώγηση, αλλά στη διασκέδαση του αναγνώστη. Η δεύτερη ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν το έθνος επανήλθε στο προσκήνιο από έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο, που οδήγησε την εθνική συνείδηση σ' έναν ισότιμο διάλογο με άλλες εθνικές και φυλετικές ή πολιτισμικές οντότητες.

Κι ενώ η προσήλωση στη συνοχή των εθνικών ιδανικών, που έθρεψε τους μυθιστοριογράφους του τελευταίου μισού του 19ου και του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, δεν επανήλθε ποτέ, η γραμμή της διασκέδασης και της ψυχαγωγίας παραμένει ενεργός μέχρι και σήμερα, βαδίζοντας παράλληλα με το ανανεωμένο ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο έχει γνωρίσει από το 1990 και μετά εντυπωσιακή ανάπτυξη. Η ανάπτυξη αυτή, που βάζει καθημερινά όλο και περισσότερους συγγραφείς στο παιχνίδι, είχε μιαν ευεργετική επίδραση και στο ψυχαγωγικό ιστορικό μυθιστόρημα, που βελτίωσε τη διάπλαση της πλοκής και των χαρακτήρων του, δίνοντας κατά καιρούς και κάποιες αξιοπρόσεκτες τοιχογραφίες εποχής.

Το μυθιστόρημα της Φιλομήλας Λαπατά «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» (εκδόσεις Καστανιώτη) δείχνει πως τέτοιες παρατηρήσεις δεν έχουν καθολική ισχύ και πως η Ιστορία αποτελεί για ορισμένους απλό πρόσχημα προκειμένου να στηθεί ένα χαζευτικό σκηνικό μαζικής κατανάλωσης, που υπερβαίνει κατά πολύ τον κύκλο της ψυχαγωγίας, βγάζοντας από τον κόσμο του κάθε εσωτερική απόχρωση ή αντινομία.

Οι ήρωες της Λαπατά είναι ή αριστοκράτες (με βυζαντινό και ρωμαϊκό παρελθόν) ή δούλοι ενώ η δράση της περιορίζεται σε σειρά ή αποτυχημένων ή λαμπρών γάμων, που ρίχνουν άλλοτε στην απύθμενη φτώχεια κι άλλοτε στον μυθικό πλούτο, με τις γυναίκες να σκέφτονται μόνο ρομαντικούς έρωτες ή τρελές περιουσίες και τους άντρες να είναι είτε μέθυσοι και χαρτοπαίκτες είτε σπουδαίοι επαγγελματίες και τέρατα καλοσύνης. Οσο για τα ιστορικά γεγονότα (η αφήγηση ξεκινάει από το 1840 και καταλήγει στο 1903), υπάρχουν (όταν υπάρχουν όντως) μόνο για να πλαισιώσουν την τελική ευτυχία των πάντων.

Μια μελλοντική έρευνα σε όλο το ανάλογο υλικό (βιβλία σαν της Λαπατά κυκλοφορούν πολλά και αγοράζονται κατά κόρον) θα μπορέσει ενδεχομένως να μας εξηγήσει σε τι οφείλεται η αντοχή τόσο παλαιομοδίτικων στερεοτύπων, τα οποία ξεκίνησαν από τα λαϊκά αναγνώσματα του 19ου αιώνα και δεν έχουν πάψει μέχρι τα χρόνια μας να αναπαράγονται αφειδώς.

Ενας κομμουνιστής εξ Αμερικής

Το καλοκαίρι του 1919 ένας νεαρός Κωνσταντινουπολίτης καταφτάνει στις ΗΠΑ προκειμένου να δοκιμάσει τις δυνάμεις του στο κυνήγι μιας καλύτερης ζωής.

Μερικά χρόνια αργότερα, όταν ξεσπά ασυγκράτητη η διεθνής οικονομική κρίση, ο νεαρός, που έχει ωριμάσει, έρχεται στην Ελλάδα, για να ταυτιστεί, ως οργανωμένος κομμουνιστής, με όλες τις περιπέτειες της αριστεράς, από την Κατοχή και τον Εμφύλιο μέχρι τις διώξεις της δεκαετίας του 1960 και τη δικτατορία των συνταγματαρχών. Στο βιβλίο του «Οσο σε πάει το όνειρο», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Θεμέλιο», ο Γιώργος Μήλλας ξεδιπλώνει τον βίο και την πολιτεία του πατέρα του, δείχνοντας τη μακρά προσήλωση ενός συντεταγμένου αγωνιστή στα πολιτικά ιδανικά της παράταξής του (παράταξη στην οποία προσέρχεται πεπεισμένος για το ταξικό της δίκαιο και τη βούλησή της να επιβάλει την ισονομία του). Ο συγγραφέας εντάσσει στη μυθοπλασία του τον λόγο των πατρικών αφηγήσεων, που προσλαμβάνουν έτσι τον χαρακτήρα μιας ιδιαίτερα ζωντανής ιστορικής μαρτυρίας: μαρτυρία που βγάζει ένα κλίμα το οποίο ανακινεί, για να περιοριστώ σε δύο παραδείγματα, όχι μόνο τις ζοφερές εικόνες του Εμφυλίου στην πόλη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ξεκινάει η ένταξη του πατέρα στους κόλπους του κομμουνιστικού κόμματος κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου στην Αμερική.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Ντέιβιντ Φίντσερ
«Μ' αρέσουν οι ήρωες που αμαρτάνουν»
Μουσική
Διασκεδάζουν και το διασκεδάζουν
Κινηματογράφος
Πανόραμα εξπρές
Ο ανήσυχος «Αμερικανός»
Η Μαρλέν, η Γκρέτα κι εγώ
Συνέντευξη: Γιάννης Οικονομίδης
«Μικροαστός; Αυτή κι αν είναι τιμωρία»
Θέατρο
Κατάχρηση εξουσίας
Πρώτος ρόλος στο «τρίτο φύλο»
Το βιβλίο πάει θέατρο
Εκθεση
Ηρωες από το παρελθόν
Συνέντευξη: Μουρατχάν Μουνγκάν
«Το δικό σας τσαντόρ είναι το λάιφσταϊλ»
Βιβλιοθήκες
Βιβλιοθήκες: πολλές αράχνες, λίγο φως
Δεν χωράνε, δεν χωράνε
Συνέντευξη: Μάρω Δούκα
«Πατριωτικός δωσιλογισμός υπάρχει και σήμερα»
Βιβλίο
Αυτός ο άψογος, άψυχος ήχος
Το ψέμα, η αλήθεια του