Έντυπη Έκδοση

Η εγκατάσταση στη Μακεδονία

Εξετάσαντες την κατάστασιν των προσφύγων... εύρομεν αυτήν αυτόχρημα απελπιστικήν

Η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών συνιστούσε έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και παραβίαζε κατάφωρα τις αρχές του διεθνούς δικαίου. Και ο ίδιος ο Βενιζέλος επέκρινε την ανταλλαγή που η ελληνική πλευρά είχε διατυπώσει και στη συνέχεια είχε υπογράψει. «Το αίσχος τούτο, δήλωσε, δεν θα βαρύνει ημάς, οίτινες υποκύπτομεν εις την σκληράν ανάγκην εις ην και Θεοί πείθονται, αλλά τον σημερινόν πολιτισμόν, όστις είναι ανίκανος να το προλάβη».

Δυστυχώς, ο πολιτισμός ήταν ανίκανος να προλάβει και τις συνέπειες από την εγκατάσταση χιλιάδων ξεριζωμένων ανθρώπων στις νέες εστίες τους.

Η αντιπαράθεση των γηγενών με τους πρόσφυγες είχε ήδη εκδηλωθεί το 1914 στη Μακεδονία με κύριο αντικείμενο σύγκρουσης την ιδιοποίηση της μουσουλμανικής περιουσίας από τους ντόπιους. Το 1922 η διάσταση κορυφώνεται και διατηρείται σε όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου με μικρές διακυμάνσεις και τραγικά αποτελέσματα για τους Μικρασιάτες πρόσφυγες που ο συνολικός αριθμός τους υπερβαίνει πλέον το ένα εκατομμύριο (1914-1924). Οι πολιτικές πεποιθήσεις των προσφύγων, οι οποίοι ήταν βενιζελικοί στην πλειονότητά τους, έως και το 1930, τους καθιστούσαν ιδεολογικά αντιπάλους με τους Ελλαδίτες αντιβενιζελικούς, οι οποίοι δεν έκρυψαν ποτέ την αντιπάθειά τους κατά των Μικρασιατών.

Στον Κούκο Πιερίας

Μετά την εκτέλεση των Εξι ο αντιβενιζελικός Τύπος δεν έπαψε να καλλιεργεί το μίσος κατά των προσφύγων και να αναζωπυρώνει τα πολιτικά πάθη της εποχής του εθνικού διχασμού. Σε όλες τις περιοχές εγκατάστασης των προσφύγων παρατηρήθηκαν φαινόμενα αντιπροσφυγικής συμπεριφοράς των ντόπιων πληθυσμών. Στον Τύπο της εποχής διαβάζουμε: «Ο ιδιοκτήτης του αγροκτήματος Κούκου παρά την Αικατερίνην, Κωνσταντίνος Καραβίδας, οπλίσας 15 χωρικούς επετέθη κατά των εγκατασταθέντων Ποντίων προσφύγων τραυματίσας άνδρας και γυναίκας διά ροπάλων. Δύο πρόσφυγες εξηφανίσθησαν, εις δε γέρων ερρίφθη εις την πυράν να καή ζων».

Σε άλλο δημοσίευμα της αυτής χρονικής περιόδου (1924) διαβάζουμε τα εξής ενδιαφέροντα για τη μοίρα κάποιων προσφύγων στη «μητέρα»-πατρίδα: «Την 2αν απογευματινήν βόμβα εκραγείσα εις το πρατήριον των συμμαχικών ειδών παρά το Κεντρικόν Ταχυδρομείον, όπου ειργάζοντο πρόσφυγες εργάται, εφόνευσε δύο και τραυμάτισε ετέρους δύο προξενήσασα σημαντικάς βλάβας εις τα πέριξ κτίρια».

Ο μοναρχικός δημοσιογράφος Ν. Κρανιωτάκης έγραφε στην εφημερίδα του «Ο Πρωινός Τύπος» λίγα χρόνια μετά την Καταστροφή: «Πρέπει να επιβληθή στους πρόσφυγες να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια, για να τους γνωρίζουν οι Ελληνες (!) και να τους αποφεύγουν».

Αλλά υπάρχουν και βενιζελικοί που δεν τα πήγαν καλύτερα, όπως ο βουλευτής Κοζάνης Κουπαρούσος, ο οποίος εξέδωσε ανακοίνωση κατά των προσφύγων τονίζοντας προς το εθνικό κέντρο: «Κινδυνευούσης περιουσίας μας εκ μέρους προσφύγων... προς Θεού σώσατέ μας». Ο ίδιος Ελλαδίτης πολιτικός λίγο καιρό αργότερα απειλούσε τους ξεριζωμένους από τις πατρίδες τους πρόσφυγες ότι αν δεν συμμορφωθούν, «θα λάβουν την προς την Βραζιλίαν άγουσαν». (εφημ. «Ηχώ της Μακεδονίας», 24 Οκτωβρίου 1924)

Ολιγωρία της Επιτροπής

Η εγκληματική συμπεριφορά των ντόπιων και η ανεπάρκεια των υπηρεσιών εποικισμού καταγγέλθηκαν και από τους ίδιους τους πληρεξούσιους των προσφύγων: «Εξετάσαντες την κατάστασιν των προσφύγων... εύρομεν αυτήν αυτόχρημα απελπιστικήν. Εάν εξακολουθήση το σημερινόν σύστημα και η υπηρεσία του εποικισμού, αντιμετωπίζεται δε το προσφυγικόν ζήτημα μετά της αυτής επιπολαιότητας, μετ' ολίγον δεν θα υφίστανται εν τη ζωή πρόσφυγες».

Φαίνεται πως μάλλον το κομματικό συμφέρον ενδιέφερε άμεσα τους πολιτικούς παράγοντες οι οποίοι εγκατέστησαν τους πρόσφυγες σε επίκαιρες εκλογικές περιφέρειες, εκεί δηλαδή όπου η ψήφος των προσφύγων θα μπορούσε να αποδώσει τα μεγαλύτερα κομματικά οφέλη. Κι άρχισαν να ξεφυτρώνουν οι παράγκες με τα πισσόχαρτα και τους τενεκέδες. Αρχισε ο αγώνας για την επιβίωση των ανταλλάξιμων, αλλά και ο αγώνας της μπουρζουαζίας για τον εύκολο πλουτισμό σε βάρος των προσφύγων.

* Ερευνητής-συγγραφέας και εκδότης του λογοτεχνικού περιοδικού των Χανίων «Ερεισμα»

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Ιστορικά
Με λέξεις-κλειδιά
Κ.Ε. Plus
Κύριο θέμα
Πρόσφυγες: Από την ανταλλαγή των πληθυσμών στην εξαθλίωση
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Hollywood
Hollywood
Εθνική Λυρική Σκηνή
Θρίαμβος του έρωτα
Εικαστικά
Εικαστικά
Θέατρο
Στου θεάτρου το ουζερί
Θέατρο
Μουσική
Αιχμάλωτοι της αισιοδοξίας
Μουσική
Σινεμά
Σινεμά
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΝΤΖΑΣ θεατρικός σκηνοθέτης
Συνεντεύξεις
«Η βία της ανεργίας και οι νεωκόροι της αγοράς»
Φωτογραφία
Παγκοσμιοποίηση της δυστυχίας