Έντυπη Έκδοση

Δύο ατμοσφαιρικές ιστορίες μυστηρίου και αυτογνωσίας

Graham Greene

Ο τρίτος άνθρωπος

Η πτώση ενός ειδώλου

μτφρ.: Αννα Παπασταύρου

εκδόσεις Αγρα, σ. 304, ευρώ 14,50

Ενας από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα, ο Γκρέιαμ (Γκράχαμ ) Γκριν (Βρετανία, 1904-1991), έγραψε μυθιστορήματα και διηγήματα, τα οποία καλύπτουν σε μεγάλο εύρος την ανθρώπινη περιπέτεια, τις σχέσεις του ατόμου με το «καλό και το κακό, τη γενναιοφροσύνη με τη δικαιοσύνη, τη θρησκεία με την πολιτική». Ο προσηλυτισμός του στον καθολικισμό δεν ήταν μια κίνηση απελπισίας, αλλά η εκδήλωση μιας βαθύτερης ανάγκης για την ανακούφιση των πιο μύχιων ανησυχιών. Γι' αυτό, άλλωστε, τα θέματα της θρησκευτικής πίστης και των ιδεολογιών τον απασχολούν σε αρκετά έργα του. Στα πολλά μυθιστορήματά του, όπως Οριάν Εξπρές, Μπράιτον Ροκ, Το τέλος μιας σχέσης, Ο ανθρώπινος παράγοντας, Ο ήσυχος Αμερικανός, Ο μυστικός πράκτορας, συνδυάζεται η δράση με την απεικόνιση των εσωτερικών συγκρούσεων των ηρώων του, ενώ δεν είναι λίγες και οι νύξεις στον κόσμο των πρακτόρων, μέλος του οποίου υπήρξε και ο ίδιος, με ιδιαίτερες αναφορές στον διπλό βρετανό πράκτορα Κιμ Φίλμπι.

Εξάλλου, σ' αυτόν τον παράδοξο και ανήθικο κόσμο αναφέρεται και η νουβέλα Ο τρίτος άνθρωπος, που υπήρξε η μεταγραφή ενός σεναρίου. Το 1947 κινηματογραφικός παραγωγός στο Λονδίνο ζήτησε από τον Γκριν να γράψει ένα σενάριο, το οποίο στα χέρια τού σκηνοθέτη Κάρολ Ριντ έγινε το υλικό για μία από τις πιο ατμοσφαιρικές ταινίες μυστηρίου, με πρωταγωνιστή τον δαιμόνιο Ορσον Γουέλς.

Η ιστορία διαδραματίζεται στη μεταπολεμική Βιέννη, που βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Αμερικανών, των Ρώσων, των Βρετανών και των Γάλλων και παραπαίει ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, ανάμεσα στη νομιμότητα και την παρανομία. Σε μια πόλη όπου κυριαρχούν τα ερείπια, ο φόβος, η παρακμή, ενώ δεν είναι ευδιάκριτα τα όρια του νόμου και της τάξης, καθώς η παραβατικότητα και η ηθική εξαθλίωση γίνονται ο κανόνας. Το κυνήγι για την αποκατάσταση της αλήθειας και της τιμωρίας των ενόχων θα προέλθει από έναν συγγραφέα φτηνών μυθιστορημάτων γουέστερν, τον Μάρτινς, ο οποίος αναζητεί, με την αθωότητα που τον χαρακτηρίζει, την αλήθεια σχετικά με τον φίλο του Λάιμ, που, όπως αποδεικνύεται, είναι αναμεμειγμένος στο λαθρεμπόριο νοθευμένης πενικιλίνης. Οταν ο ήρωας φτάνει από το Λονδίνο στην κατεστραμμένη Βιέννη, για να συναντήσει τον Λάιμ, μαθαίνει για τον θάνατό του και συναντά διάφορους τύπους, που περιπλέκουν τα πράγματα, τα οποία αφορούν τόσο τον θάνατο όσο και το παρελθόν του φίλου του. Η πίστη του στη φιλία και στις ηθικές αξίες κλονίζεται, μέσα σ' ένα περιβάλλον που ευνοεί το παράνομο και το σκοτεινό, το υπόγειο και το απεχθές. Εκεί όπου ο άνθρωπος υπολογίζεται ως μια «κουκκίδα», για την οποία κανείς δεν νοιάζεται. Μυστήριο, ευφυείς διάλογοι και ατμοσφαιρικές περιγραφές είναι μερικές από τις αρετές της νουβέλας, που γράφτηκε μέσα σε οχτώ εβδομάδες, για να εκδοθεί σε βιβλίο πια το 1948.

Ο Γκριν άρχισε να γράφει την ιστορία Το δωμάτιο στο υπόγειο σ' ένα εμπορικό πλοίο, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επιστροφής του από τη Λιβερία το 1935, η οποία μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κάρολ Ριντ, με πρωταγωνιστή τον Ραλφ Ρίτσαρντσον και τον τίτλο Η πτώση ενός ειδώλου. Η ιστορία αναφέρεται στην παιδική αθωότητα και το τέλος της, στην προδοσία, στο ψέμα και την υποκρισία. Ο Γκριν ανασυνθέτει με μοναδικό τρόπο τις συγκρούσεις του μικρού ήρωά του, που είναι αναγκασμένος να εισέλθει βίαια στον κόσμο των ενηλίκων. Η πίστη στον άλλο, η αφοσίωση σε αξίες, όπως η φιλία, ο σεβασμός στον σύντροφο και η παρουσία ή απουσία των γονιών είναι θέματα που θίγονται και υπονοούνται σ' αυτό το χαμηλών τόνων και υποβλητικό κείμενο μυστηρίου. Ψυχολογικού τύπου παρατηρήσεις συνδέουν τη ζωή του ήρωα με εκείνη του συγγραφέα, ο οποίος έζησε εσωτερικός σε σχολείο που διηύθυνε ο πατέρας του, και μία πόρτα χώριζε τον κόσμο του πατέρα από τον δικό του, η πόρτα-όριο ανάμεσα στη δολιότητα και την αγνότητα, την πραγματικότητα και το φανταστικό, την εμπειρία και την άγνοια.

Οταν οι γονείς φεύγουν για διακοπές, ο μικρός Φίλιπ μένει στο επιβλητικό σπίτι του σε μια αριστοκρατική γειτονιά του Λονδίνου με τον μπάτλερ και τη γυναίκα του. Καθώς προσπαθεί να ανακαλύψει όλες τις μυστικές και υπόγειες γωνιές του σπιτιού του, ο ανυποψίαστος μικρός ήρωας αποκαλύπτει άθελά του τις σκοτεινές πλευρές μιας σχέσης. Η σταδιακή φανέρωση της αλήθειας οδηγεί και προσγειώνει τον Φίλιπ στον πραγματικό κόσμο, στην ταλάντευσή του ανάμεσα στην αθωότητα και την ενοχή. Το σπίτι, που συχνά φέρνει στο νου έργα του Χένρι Τζέιμς, τον οποίο θαύμαζε ο Γκριν, μετατρέπεται σε ένα αντίγραφο, μια απεικόνιση της ίδιας της ζωής, ενώ η απουσία της αγάπης μεταμορφώνει τα δωμάτιά του σε εφιάλτες.

Οι δύο αυτές κλασικές ιστορίες, που προσφέρουν δράση, εσωτερική και εξωτερική, αλλά και ευφυείς περιγραφές και διαλόγους, συνοδεύονται από την εισαγωγή του Ιαν Τόμπσον, τους προλόγους του Γκριν, για κάθε ιστορία, και το επίμετρο του Κώστα Καλφόπουλου. Πολύ καλή η απόδοση στη γλώσσα μας από την Αννα Παπασταύρου. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η γυναίκα με τα μαύρα
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη
Μια νέα, επίκαιρη, ανάγνωση του Θουκυδίδη
Παλιοί λογαριασμοί
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και το Ωδείο Αθηνών
Πάνος Κουτρουμπούσης, ο μυθογράφος
Το άκαρπο ειδίκευμα
Ο υιός του Χρήστου και της Μερόπης Αρχοντώνη
Θωπεύοντας τη φαινομενολογική σκέψη στον 21ο αιώνα
Η ώρα του παιδιού
Ο μύθος της υπόγειας σπηλιάς
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Πείνα για διάκριση στο τραγούδι, οδηγεί σε έμπνευση
Η λαμπερή πλευρά της μουσικής
Εικαστικά
Μαντάμ Χίτλερ
Κινηματογράφος
Η λογοτεχνία στα 35 m.m.
Λογοτεχνία
Η γυναίκα με τα μαύρα
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη
Μια νέα, επίκαιρη, ανάγνωση του Θουκυδίδη
Παλιοί λογαριασμοί
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και το Ωδείο Αθηνών
Δύο ατμοσφαιρικές ιστορίες μυστηρίου και αυτογνωσίας
Πάνος Κουτρουμπούσης, ο μυθογράφος
Το άκαρπο ειδίκευμα
Ο υιός του Χρήστου και της Μερόπης Αρχοντώνη
Θωπεύοντας τη φαινομενολογική σκέψη στον 21ο αιώνα
Η ώρα του παιδιού
Ο μύθος της υπόγειας σπηλιάς
Συνέντευξη:Διαμαντής Καράβολας
Το νέο βήμα των εκδόσεων Φαρφουλάς
Άλλες ειδήσεις
Η συνάντηση
Χιλιάδες νότες βαθέος Νότου