Έντυπη Έκδοση

Το άκαρπο ειδίκευμα

Με τα περιθώρια της «διακειμενικότητας» και τον ελλιπή ορισμό της «σημασιολογίας» να αιωρούνται πάνω από τη σελίδα του άγραφου όσο και του γραμμένου ποιήματος, η κριτική αποτίμηση ενός ποιητικού έργου καθίσταται, εξ ορισμού, υπερβολικά διαπραγματεύσιμη. Ή, καλύτερα, αποτελεί πλέον εργασία και ενασχόληση δίχως ουσιαστικό ενδιαφέρον.

Φτάσαμε σ' ένα σημείο όπου δεν βρίσκεται πια κοινός τόπος ανάμεσα στην κρίση και την αξιολόγηση του ποιητικού έργου και στην ίδια την ποίηση.

Η φιλολογία, ως μανιακή και στερημένη νεανίδα, μπορεί να διαρρηγνύει τα ιμάτιά της, πολύ επιμελημένα, αγωνιζόμενη δήθεν υπέρ του ποιητικού μεγαλείου, μα η ίδια πολύ σπάνια καταφέρνει να προσεγγίσει τις προδιαγραφές και τις αξιώσεις της ποίησης, ώστε να αποκτήσουν νόημα σε ένα μεταποιημένο γνωσιακό επίπεδο οι όποιες συμφωνίες και διαφωνίες.

Στις καλύτερες των περιπτώσεων, η φιλολογία, δηλαδή η κριτική, δείχνει να πασχίζει να εκτοπίσει την ποίηση και να την αντικαταστήσει με το συμπλεγματικό της όραμα της απόλυτης ερμηνείας, το οποίο θα κλείσει επιτέλους τον θηριώδη και ακατανόμαστο κύκλο της ποιητικής δημιουργίας. Στις χειρότερες των περιπτώσεων οι κριτικοί σχολιάζουν πολύ μακριά από το κέντρο του λογοτεχνικού κειμένου, προχωρώντας μάλιστα σε «εξακριβώσεις», οι οποίες προδίδουν απροκάλυπτα το πόσο λίγο κατέχουν την ιστορία της λογοτεχνίας και την τέχνη της γραφής.

Οπωσδήποτε πρέπει να είναι κάποιος παραπάνω από αφελής για να επιζητεί την σύγκλιση ή, ακόμη χειρότερα, την ομοιομέρεια των δύο, ποίησης και κριτικής. Παρ' ότι η παταγώδης αποτυχία της να εντρυφήσει ουσιαστικά στην αισθητική σφαίρα του ποιητικού λόγου έχει προσγειώσει, δικαίως, ανώμαλα όλες σχεδόν τις κριτικές παρατάξεις στο κράσπεδο της μηδαμινότητας, η λεγόμενη κριτική συντηρείται και παραμένει· παίζοντας όμως έναν ρόλο που ομοιάζει μ' εκείνον της κακής δημοσιογραφίας.

Παρ' όλα αυτά η κριτική ως κακή λογοτεχνική δημοσιογραφία (η οποία τον τελευταίο καιρό ασκείται ακόμη και από απαίδευτους και ανάξιους λόγου σχολιαστές που υπογράφουν ως κριτικοί) θα μπορούσε να πει κανείς πως διατηρεί ένα status. Η αλήθεια όμως είναι πως παραμένει βαθιά αλληλέγγυα με το ακυρωμένο της παρελθόν, το οποίο άλλοτε μετατρέπει σε ποιητικό νοσοκομείο και άλλοτε σε άσυλο ανιάτων. Ενα μακάβριο πλέγμα ξεπερασμένων αξιών και αποτυχημένων εκτιμήσεων, το οποίο, δυστυχώς, προσανατολίζει σαρωτικά όσους αποπειρώνται να δοκιμαστούν στην ποίηση ή προσφέρει λυτρωτικό καταφύγιο και επούλωση τραυμάτων σε όσους παρέκκλιναν ανεπιτυχώς και παρασύρθηκαν από τη γοητεία της μιαρής δοκιμασίας. Η κριτική λοιπόν, ως έχει, ανθεί και ακμάζει και διαθέτει τους δικούς της ποιητές, τους δικούς της αγαπημένους λογοτέχνες- οι οποίοι αποτελούν συνάμα τον δρόμο της, μα και τις ακτίνες των τροχών του ασθενοφόρου της.

Για να ονομάσουμε όμως κάτι ποίημα (όπως και πεζογράφημα κ.τ.λ.), χρειαζόμαστε τουλάχιστον δύο πράγματα: έναν τρόπο και ένα αίτημα. Εάν δεν έχουμε κάτι από τα δύο μιλάμε για άλλα πράγματα. Μα σύμφωνα με τα κριτικά/φιλολογικά δεδομένα και τεκμήρια φαίνεται πως στο εξής αρκεί ένα νεύμα προσκείμενο σε κάποια από τις προεκτάσεις της ψυχοπαθολογίας μιας επικαλυμμένης ανεπάρκειας για να χαρακτηριστεί λογοτεχνία. Το βιβλίο πρέπει να καταφέρει να πωληθεί πάση θυσία και αν δεν πωληθεί, τουλάχιστον να χαρακτηριστεί εσπευσμένα ως παραγνωρισμένο επίτευγμα που πρέπει να μας απασχολήσει. Και όλα αυτά για να βγει κάποιο μεροκάματο ή κάποιο άχτι.

Επ' αυτού θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο εάν διερωτόταν κανείς τις διαφορές ανάμεσα σε μια χαμένη και μια κερδισμένη ζωή. Προφανέστατα οι κριτικοί αδυνατούν να επιτύχουν μια ουσιώδη προσέγγιση και στις δυο. Εν τούτοις επιμένουν στη λογοτεχνική κρίση θεωρώντας τη γνώμη τους τεκμηρίωση ή προοπτική.

Ασφαλώς η ποίηση εξασφαλίζει πάντοτε τη μελλοντική γονιμότητα, συνεπώς δεν εμπίπτει σε καμία από τις λιγωμένες εσοχές της κριτικής. Τοιουτοτρόπως όλα τα παραπάνω δεν καταγράφτηκαν προς υπεράσπιση κάποιας αδικημένης ποίησης, αλλά προς γνώση και συμμόρφωση της κριτικής, η οποία στερείται την αφύπνιση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Η γυναίκα με τα μαύρα
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη
Μια νέα, επίκαιρη, ανάγνωση του Θουκυδίδη
Παλιοί λογαριασμοί
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και το Ωδείο Αθηνών
Δύο ατμοσφαιρικές ιστορίες μυστηρίου και αυτογνωσίας
Πάνος Κουτρουμπούσης, ο μυθογράφος
Ο υιός του Χρήστου και της Μερόπης Αρχοντώνη
Θωπεύοντας τη φαινομενολογική σκέψη στον 21ο αιώνα
Η ώρα του παιδιού
Ο μύθος της υπόγειας σπηλιάς
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Πείνα για διάκριση στο τραγούδι, οδηγεί σε έμπνευση
Η λαμπερή πλευρά της μουσικής
Εικαστικά
Μαντάμ Χίτλερ
Κινηματογράφος
Η λογοτεχνία στα 35 m.m.
Λογοτεχνία
Η γυναίκα με τα μαύρα
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη
Μια νέα, επίκαιρη, ανάγνωση του Θουκυδίδη
Παλιοί λογαριασμοί
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και το Ωδείο Αθηνών
Δύο ατμοσφαιρικές ιστορίες μυστηρίου και αυτογνωσίας
Πάνος Κουτρουμπούσης, ο μυθογράφος
Το άκαρπο ειδίκευμα
Ο υιός του Χρήστου και της Μερόπης Αρχοντώνη
Θωπεύοντας τη φαινομενολογική σκέψη στον 21ο αιώνα
Η ώρα του παιδιού
Ο μύθος της υπόγειας σπηλιάς
Συνέντευξη:Διαμαντής Καράβολας
Το νέο βήμα των εκδόσεων Φαρφουλάς
Άλλες ειδήσεις
Η συνάντηση
Χιλιάδες νότες βαθέος Νότου