Έντυπη Έκδοση

Η νεόπλουτη Ανατολία σε κλοιό

Σε ένα από τα παλαιότερα οθωμανικά χρονικά της ιστορίας (14ος αιώνας), ο ιμάμης Γιαχσή Φακίχ περιγράφει τα πρώτα χρόνια της εξάπλωσης των Οθωμανών. Σ' αυτήν τη λαϊκή αφήγηση, πραγματικός πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ο γενναίος και σκληρός στρατιώτης, ο πιστός και τίμιος λαϊκός Τούρκος.

Στη Μικρά Ασία του χρονικού Menakib-i Ali Osman αξιοσημείωτη είναι η εικόνα μιας διπλής κυριαρχίας, όπου η ύπαιθρος κυριαρχείται από τους Τούρκους, με τους Βυζαντινούς, αποκλεισμένους στις πόλεις, να διαχειρίζονται το επερχόμενο τέλος. Καθώς οι πόλεις άρχισαν να πέφτουν η μία μετά την άλλη, οι κάτοικοί τους αποξενώνονταν ολοένα και περισσότερο από την κεντρική διοίκηση της Κωνσταντινούπολης, γύρω από την οποία στένευε ο κλοιός.

Στο «Στρατηγικό Βάθος», ο Τούρκος ακαδημαϊκός και υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου υποστηρίζει πως «η Τουρκία είναι έργο μιας ιστορικής κληρονομιάς, η οποία προέκυψε από ένα ιδιαίτερα μακροχρόνιο αγώνα με τον κυρίαρχο πολιτισμό, ο οποίος συνέστησε το διεθνές σύστημα».

ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΖΑΧΑΡΙΑΔΟΥ Ιστορία και θρύλοι των παλαιών σουλτάνων ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΖΑΧΑΡΙΑΔΟΥ Ιστορία και θρύλοι των παλαιών σουλτάνων Ο εκφραστής του νεο-οθωμανισμού, της πολιτικής ιδεολογίας που διέπει τη σημερινή εξωτερική πολιτική, ανάγει τη συνείδηση της ταυτότητας και ενίσχυσης της ιστορικής μνήμης σε μέγιστο ζητούμενο στρατηγικού ορθολογισμού, που αδιαφορεί για τις ρητορείες περί εξαιρετικών θριάμβων ή ταπεινωτικών ηττών και επικεντρώνει στην άμβλυνση των εσωτερικών αντιφάσεων και του διχασμού ανάμεσα σε κάποια «εσωτερική προσωπικότητα» και «την προσωπικότητα που αντανακλάται προς τα έξω», ώστε η στρατηγική να μην εξαρτάται από την αφήγηση των άλλων -εν προκειμένω των Δυτικών. «Η στρατηγική συνείδηση πρέπει να στηρίζεται στην ιστορία, ενώ ο στρατηγικός σχεδιασμός στην καθημερινή πραγματικότητα».

Αν ζούσε σήμερα ο Γιαχσή Φακίχ θα διαπίστωνε πως στην καθημερινή πραγματικότητα 74 εκατ. Τούρκων, η ανάγκη του λαϊκού ανθρώπου για πολεμιστές ήρωες δοκιμάζεται από μια οικονομία που κινείται στα όρια της εξάντλησης.

Ο παλαιός ιμάμης δεν θα κατανοούσε την έννοια του νεοφιλελεύθερου εκσυγχρονισμού που ακολουθούν πιστά οι νεο-οθωμανοί του σουλτάνου Ερντογάν. Θα εκτιμούσε, όμως, τις Τίγρεις της Ανατολίας, τους συντηρητικούς εμπόρους της μικρασιατικής υπαίθρου, που μέσω των ισλαμικών δικτύων κατάφεραν να επεκταθούν και να κυριαρχήσουν στις κεμαλικές πόλεις, αλώνοντας το μεγάλο ντοβλέτι.

ΑΧΜΕΤ ΝΤΑΒΟΥΤΟΓΛΟΥ Το στρατηγικό βάθος - Η διεθνής θέση της Τουρκίας ΑΧΜΕΤ ΝΤΑΒΟΥΤΟΓΛΟΥ Το στρατηγικό βάθος - Η διεθνής θέση της Τουρκίας Οπως, όμως, γίνεται με κάθε κυρίαρχη ομάδα που αντλεί ισχύ από γενεαλογικές αφηγήσεις και απομακρύνεται από την ταξική της βάση, οι Τίγρεις της Ανατολίας βρίσκονται σε αδιέξοδο. Θα πρέπει να εξηγήσουν γιατί δεν μπορούν να βασίζονται για πάντα στις εξαγωγές και δεν μπορούν παρά να ανοιχτούν περισσότερο στο διεθνές κεφάλαιο με τους όρους του. Οροι που δεν περιλαμβάνουν γαζήδες και σουλτάνους να πολεμούν χέρι χέρι στο φαντασιακό υποσυνείδητο με τους σκληροτράχηλους υπηκόους τους.

Η τουρκική οικονομία των 786 δισ. δολαρίων επιβράδυνε σημαντικά το 2013. Το καλοκαίρι η κοσμική νεολαία στις μεγάλες τουρκικές πόλεις επαναστάτησε και προσπάθησε να επινοήσει τη δική της αυτόνομη κοινωνία. Εχασε μια μάχη, καθώς πολλά από τα όπλα της προέρχονταν από το σκουριασμένο κεμαλικό οπλοστάσιο. Ομως, ο πόλεμος συνεχίζεται, καθώς ανέκαθεν η ιστορία υπήρξε μια μάχη των κάτω με τους πάνω.

Τα οράματα ηγεμονίας της σύγχρονης Τουρκίας δεν παύουν να εξυπηρετούν ετερόνομες κοινωνικές ολότητες, διαμορφωμένες από τα θεσμοποιημένα προνόμια μιας διαχρονικής ελίτ.

Προτάσσοντας το αίτημα της αυτονομίας, οι νεο-οθωμανοί το σφετερίστηκαν. Δεν επεδίωξαν τη λαϊκή χειραφέτηση, αλλά επαναπροσδιόρισαν τους όρους ταξικής αναπαραγωγής του ίδιου συστήματος με βάση τις δεδομένες μεταμορφώσεις του παγκόσμιου καπιταλισμού στις τελευταίες δεκαετίες.

Ο μοναδικός ιδιαίτερα μακροχρόνιος αγώνας είναι αυτός με τον κυρίαρχο πολιτισμό της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Η ιστορία είναι αμείλικτη για όποιον το ξεχνά.

* Ελισάβετ Ζαχαριάδου, «Ιστορία και θρύλοι των παλαιών σουλτάνων», Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 1991.

* Αχμέτ Νταβούτογλου, «Το στρατηγικό βάθος - Η διεθνής θέση της Τουρκίας», Εκδόσεις Ποιότητα, 2010.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κυβέρνηση
Βιβλίο
Τουρκία
Συνεντεύξεις
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Πολιτικά κόμματα
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ξεδοντιασμένη τίγρη......και τα «γουρούνια» του Νότου
Ο «φίλος» και ο «εχθρός» του Ερντογάν
«Ισλαμική Δημοκρατία δυτικού τύπου»
Γκιουλέν vs Ερντογάν
Περί βιβλίων
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Τον συγκίνησε η ιστορία της αναλφάβητης μικρής Λίζελ
Μυθιστορήματα
Το γλυκό δόλωμα του Ψυχρού Πολέμου
Θέατρο
Η ελληνική κρίση στη θεατρική σκηνή
Παραστάσεις
Μάκβεθ: ένα ταξίδι στους φόβους όλων μας
Ταινίες
Το παρασκήνιο της «Μαίρης Πόπινς»
Βιβλίο
Ξεδοντιασμένη τίγρη......και τα «γουρούνια» του Νότου
Ο «φίλος» και ο «εχθρός» του Ερντογάν
«Ισλαμική Δημοκρατία δυτικού τύπου»
Γκιουλέν vs Ερντογάν
Η νεόπλουτη Ανατολία σε κλοιό
Περί βιβλίων