Έντυπη Έκδοση

Ποιοι γράφουν την Ιστορία;

Ελάχιστα χρόνια μετά την επικράτηση του Φράνκο, όταν στην Ευρώπη μαινόταν ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ενώ στον ισπανικό Βορρά οι αντάρτικες ομάδες εξακολουθούσαν να μάχονται με τους φρανκιστές φαλαγγίτες, μας μεταφέρει το μυθιστόρημα του Ζάουμε Καμπρέ «Οι φωνές του ποταμού Παμάνο» (μετάφραση Ευρυβιάδης Σοφός, εκδόσεις «Πάπυρος»).

Κεντρικός ήρωας είναι ένας δάσκαλος, ο Ουριόλ Φουντέλιας Γκράου, που με την έγκυο γυναίκα του μετακομίζουν σ' ένα χωριό, την Τουρένα, ελπίζοντας ότι εκεί θα ζήσουν ήσυχα. Ομως ο ακροδεξιός δήμαρχος πειθαναγκάζει τον Φουντέλιας στις επιλογές του και ο τελευταίος, έντρομος, οδηγείται ως και να φορέσει τη στολή της Φάλαγγας. Και εδώ η πρώτη μεγάλη ανατροπή: οι αντάρτες πείθουν τον κατά βάση δημοκρατικό δάσκαλο να μεταφέρει πληροφορίες από την άλλη πλευρά, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν το σχολείο ως σταθμό στο δρόμο των εβραίων φυγάδων προς την Πορτογαλία και ως κρύπτη ασυρμάτου.

Ομως το μυθιστόρημα αναφέρεται και στο σήμερα: σε μια έκθεση μνήμης που οργανώνεται στην ιδια περιοχή σχετική με την περίοδο του Φρανκισμού, μια εκπαιδευτικός αποκαλύπτει τις επιστολές που ο Φουντέλιας έγραφε στην κόρη του, την οποία δεν είχε δει ποτέ, μια και η γυναίκα του τον είχε εγκαταλείψει. Επιστολές στις οποίες της εξηγούσε το διπλό ρόλο που είχε παίξει στα πέτρινα χρόνια.

Τη δεύτερη σημαντική ανατροπή θα τη βρούμε στο πρόσωπο που ενώνει το τότε με το τώρα, την πάμπλουτη καθεστωτική Ελιζέντα Βιλαμπρού, που νέα είχε δει τον πατέρα και τον αδελφό της να εκτελούνται από τους Δημοκρατικούς, που σκοπό ζωής είχε κάνει το να πάρει εκδίκηση και που τέλος μέσα από μοιραίες συμπτώσεις είχε γίνει ερωμένη του Φουντέλιας δίχως να γνωρίζει το διπλό παιχνίδι του.

Ηλικιωμένη πια, και ενώ αυτός δεν βρίσκεται στη ζωή, επιχειρεί την αγιοποίησή του από το Βατικανό υποστηρίζοντας πως υπήρξε μάρτυρας της Εκκλησίας. Κι εδώ είναι ακριβώς που ο αναγνώστης θα διακρίνει το ουσιαστικό δίλημμα που τοποθετεί ο συγγραφέας και που έχει να κάνει με την ίδια την παραχάραξη της ιστορίας: γράφεται αυτή όπως πρέπει ή είναι οι νικητές εκείνοι οι οποίοι τελικά τη γράφουν όπως τους συμφέρει; Και είναι δυνατόν η ιστορία να καταγραφεί από τους φτωχούς του κόσμου τούτου ή είναι ο πλούτος που μεταφέρει τα γεγονότα όπως ακριβώς τον εξυπηρετούν;

Ο Καμπρέ ωστόσο δεν επιθυμούσε, όπως εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται, να εστιάσει σε μια μπροσούρα. Η ανθρωπιά είναι αυτή που κατά κύριο λόγο διαπερνά τις 650 σελίδες του βιβλίου. Και παράλληλα με τα μεγάλα, υπάρχουν σ' αυτό και τα μικρά καθημερινά δράματα, οι απώλειες που μπορούν να εκφραστούν με το πώς βιώνει μια προοδευτική οικογένεια την είσοδο του γιου σε μοναστήρι ή το διαζύγιο ενός ζευγαριού, όπου η πολιτισμένη συμπεριφορά έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα συναισθήματα που βράζουν.

Τι ήταν εν τέλει ο Ουριόλ Φουντέλιας Γκράου; Ενας μάρτυρας της Δημοκρατίας ή ένας φοβισμένος άνθρωπος; Και τα δύο, αφού, όπως διαφαίνεται και στις «Φωνές του ποταμού Παμάνο», κάποτε είναι η ίδια η ζωή που κάνει τις επιλογές της και σπρώχνει τους ανυποψίαστους, όλους εμάς, σε μονοπάτια που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε πως θ' ακολουθούσαμε. Στο τέλος τέλος κανείς δεν γεννιέται ήρωας ή προδότης. Είναι οι συνθήκες που δημιουργούν τον άνθρωπο, όπως για μια ακόμα φορά γίνεται ξεκάθαρο μέσα από αυτό το εξαιρετικό βιβλίο, τον επίλογο, αν θέλετε, του «Για ποιον χτυπά η καμπάνα», για τον καθένα από εμάς, όπως επιγραμματικά όρισε ο Χέμινγουεϊ. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ερωτες και συνωμοσίες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ντοκιμαντέρ
Με την κάμερα στους ωκεανούς
Μπαλέτο
Πινκ Φλόιντ με πουέντ
Συνέντευξη: Αρτούρο Σαντοβάλ
«Η τζαζ είναι ελευθερία»
Συνέντευξη: Ελευθερία Αρβανιτάκη
«Κάτι θα βγει και θα ,ναι ωραίο»
Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου
Η Γαλλία στο πανί
Μουσική
Οταν ο Γκαλιάνο συνάντησε τον Μπαχ
Θέατρο
Η ώρα της εκδίκησης
Το θέατρο ανθίζει
Κινηματογράφος
Περιμένοντας το θαύμα
Ψηφιακή τηλεόραση
Το μεγάλο στοίχημα της μικρής οθόνης
Συνέντευξη: Μάικλ Κέιν
«Πρώτα έγινα σταρ και μετά ηθοποιός»
Εικαστικά
Δύο γενιές πρωτοπορίας
Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων
Η Πινακοθήκη του δήμου μετακομίζει
Λογοτεχνία
Υπάρχει και το διήγημα
Βιβλίο
Ερωτες και συνωμοσίες
Ποιοι γράφουν την Ιστορία;
Συνέντευξη: Μιχάλης Δέλτα
Σάουντρακ εμπειριών
Άλλες ειδήσεις
Ζητούνται παιδικές ταινίες