Έντυπη Έκδοση

Διεθνή

Σημεία αναφοράς

  • Ο πολιτισμός της κατανόησης

    Τζότζεφ Ρίφκιν «Είμαι πεισμένος πως βρισκόμαστε λίγα βήματα πριν από την εμφάνιση μιας ιστορικής καμπής, που θα μας οδηγήσει σε μια παγκόσμια οικονομική κλίμακα και μια ουσιαστική επανατοποθέτηση της ανθρώπινης ζωής πάνω στον πλανήτη. Η εποχή της λογικής τελειώνει και δίνει τη θέση της στην εποχή της κατανόησης».

    Ο Αμερικανός οικονομολόγος και συγγραφέας βιβλίων που σημείωσαν μεγάλη επιτυχία (μεταξύ των οποίων «Το Τέλος της εργασίας», «Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας», «Το ευρωπαϊκό όνειρο», όλα μεταφρασμένα από τις εκδόσεις Λιβάνη), Τζότζεφ Ρίφκιν, με την ευκαιρία της έκδοσης του τελευταίου του βιβλίου «The Emphatic Civilisation», αναπτύσσει τις απόψεις του, στα γαλλικά ΜΜΕ, για το μέλλον του κόσμου.

    Η ανθρωπότητα, υποστηρίζει ο Ρίφκιν, βρίσκεται στην αυγή μιας κρίσιμης καμπής. Ολα δείχνουν πως οι παλαιές μορφές θρησκευτικών ή ορθολογιστικών συνειδήσεων, που υπέστησαν πολύ ισχυρές πιέσεις, είναι πλέον παρωχημένες, ακόμη και επικίνδυνες στην προσπάθειά τους να καθοδηγήσουν έναν κόσμο που συνεχώς τους διαφεύγει. Η ανάδυση μιας βιοσφαιρικής συνείδησης και οι επιπτώσεις της πάνω στον τρόπο να αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά την κοινωνία, την οικονομία ή το περιβάλλον, θα επιφέρουν στο μέλλον μια αλλαγή τόσο γιγαντιαία και βαθιά όσο τότε που οι Διαφωτιστές ανέτρεψαν τη συνείδηση που βασιζόταν στην πίστη και επέβαλαν αυτήν της λογικής.

    «Ενας κόσμος που "παγκοσμιοποιείται", δημιουργεί και έναν κοσμοπολιτισμό του οποίου οι διάφορες ταυτότητες και οι σχέσεις καλύπτουν ολόκληρο τον πλανήτη. Οι κοσμοπολίτες -ας πούμε- είναι η πρωτοπορία μιας αναδυόμενης βιοσφαιρικής συνείδησης», έλεγε ο Ρίφκιν, πρόσφατα, σε συνέντευξή του στο ιντερνετικό περιοδικό Rue89.

    Οταν ο Ρίφκιν είδε τον οικονομικό «σεισμό», το καλοκαίρι του 2008, είχε προειδοποιήσει πως θα υπάρξουν και άλλοι στη συνέχεια. Φαίνεται να διαθέτει την τέχνη να αναγγέλλει καταστροφές με ακλόνητα στοιχεία και με ψύχραιμο ύφος: Το 1977, στο «Who should play God?», προειδοποιούσε για τους κινδύνους των χειρισμών σε θέματα γενετικής, μετά την αποκωδικοποίηση του DNA. Το 1993, στο «Beyond Beef», κατήγγειλε την υπερκατανάλωση βόειου κρέατος και τις καταστρεπτικές συνέπειες για το περιβάλλον και την υγεία του ανθρώπου. Το 1995, στο «Τέλος της εργασίας», προανήγγειλε την κατάργηση της σταθερής εργασίας λόγω της εξάπλωσης των νέων τεχνολογιών.

    Τι είναι όμως αυτός ο πολιτισμός της κατανόησης;

    «Για πρώτη φορά στην ιστορία του κόσμου, πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ίδια μας την καταστροφή. Και δεν είναι ουτοπικό να πούμε πως πηγαίνουμε προς έναν οικουμενικό πολιτισμό, ο οποίος θα κυβερνάται συλλογικά, θα βρίσκεται σε μόνιμη σύνδεση με όλους τους επιμέρους και θα αντιμετωπίζει κοινούς κινδύνους», λέει ο οικονομολόγος που έχει υπάρξει σύμβουλος πολλών ηγετών, μέχρι σήμερα, και σε μια άλλη συνέντευξή του, αυτή τη φορά στο περιοδικό «Monde Magazine».

    «Η ανθρωπότητα, εκ των πραγμάτων, βρίσκεται ενταγμένη σε ένα δίκτυο πολιτικών, ανθρωπιστικών και περιβαλλοντικών θεσμών πλανητικής εμβέλειας... Ο ΟΗΕ, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Δικαστήριο και τόσοι άλλοι παγκόσμιοι Οργανισμοί...

    »Ωστόσο, αυτός ο αλληλεξαρτώμενος πολιτισμός, όπου κάθε χώρα μαθαίνει να ακούει η μία την άλλη και να αναπτύσσει δράσεις αλληλεγγύης, απλώνεται σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τη στιγμή που σας μιλώ, 2.500 δορυφόροι γυρίζουν γύρω από τη Γη, καταγράφουν τις κινήσεις των στρατιωτικών στη Λιβύη, υπολογίζουν τις οικολογικές καταστροφές, εντοπίζουν τα δάση που καίγονται, διευκολύνουν τις πτήσεις 49.000 αεροσκαφών ή ακόμη επιτηρούν δικτατορικά καθεστώτα και τις δραστηριότητες τρομοκρατών.

    » Εντοπίσαμε επίσης ένα τεράστιο κύμα παγκόσμιας αλληλεγγύης, όπως στην περίπτωση του τσουνάμι, τον Δεκέμβρη του 2004 ή του σεισμού στην Αϊτή, τον Γενάρη του 2010. Ενα ισχυρό αίσθημα ανησυχίας και αλτρουισμού ξεσηκώνει εκατομμύρια ανθρώπων σε όλον τον κόσμο. Είναι πολύ σημαντικές τέτοιες αντιδράσεις και οφείλονται στη νέα πραγματικότητα του πολιτισμού της κατανόησης, ο οποίος κερδίζει πια τους ανθρώπους. Σήμερα, ένα συλλογικό δράμα, μια οικολογική καταστροφή, ένα πυρηνικό ατύχημα αγγίζει τον καθένα μας. Μοιραζόμαστε τον πόνο του άλλου, συνειδητοποιούμε πως είναι και δικός μας, ταυτιζόμαστε με εκείνους. Γιατί συμβαίνει αυτό; Μα γιατί τα δράματα των άλλων μας αφορούν και γνωρίζουμε πως θα μπορούσαν να συμβούν και σε εμάς. Γιατί ό,τι αγγίζει τη βιόσφαιρα εκεί κάτω, θα συμβεί σύντομα και σε εμάς, εδώ. Εχουμε βγει από την εποχή του τέλους του 20ού αιώνα, βρισκόμαστε όλοι συνδεμένοι, αλληλένδετοι και, όπως όλοι, απειλούμαστε από τα ραδιενεργά νέφη που μεταφέρονται με τους ανέμους από την Ιαπωνία.

    » Οπως έλεγε και ο Καναδός κοινωνιολόγος Marshall McLuhan, τα δίκτυα επικοινωνίας (τηλέφωνο, ηλεκτρονικά μέσα) αποτελούν στο εξής "το παγκόσμιο χωριό", είμαστε συνεχώς συνδεμένοι με τους άλλους. Ο παγκόσμιος ηλεκτρονικός ιστός, κατά κάποιον τρόπο, "εξωτερικεύει" το νευρικό μας σύστημα, αναπτύσσει τους αισθητήρες που διαθέτουμε, τις ικανότητές μας να ακούμε τι γίνεται στον κόσμο».

    Πώς αναλύετε τις αραβικές επαναστάσεις;

    «Πρόκειται για το 1848 της Μέσης Ανατολής. Οι λαοί απελευθερώνονται από το ζυγό των μοναρχών τους, σε όλες αυτές τις χώρες, όπως έγινε τον 19ο αιώνα, στην Ευρώπη. Χάρη στο Facebook, το Twitter, τα μπλογκ, οι άνθρωποι μαθαίνουν σε απ' ευθείας μετάδοση τι συμβαίνει στον τόπο τους και στους γείτονές τους, ανακαλύπτουν την καταπίεση και τους τρόπους να την αποφύγουν, παρακολουθούν την πτώση των δικτατόρων και οι ήρωες της επανάστασής τους γίνονται μάρτυρες, μέσα σε λίγη ώρα.

    »Επίσης, παραβρισκόμαστε σε μια γενικευμένη διάδοση του πάθους, της εξέγερσης και των δημοκρατικών ιδεών, όπως είναι αυτή της κατανόησης για εκείνους που μάχονται και πεθαίνουν. Αυτοί οι λαοί εισέρχονται στην "εποχή της πρόσβασης", όπως το είχα διατυπώσει, το 2000. Δεν θέλουν πια να φυτοζωούν έξω από τον κόσμο των δικτύων. Θέλουν να επωφεληθούν από τις πληροφορίες και τον πλούτο που ο κόσμος αυτός τούς προτείνει.

    Θέλουν να συμμετέχουν στην πορεία του κόσμου, να μη ζουν πια έγκλειστοι στο παρελθόν τους όπως θα επιθυμούσαν οι φονταμενταλιστές».

    Εχει μέλλον αυτός ο πολιτισμός της κατανόησης;

    «Δεν νομίζω να υπάρχει και κάτι άλλο. Εδώ και περίπου είκοσι χρόνια, μια νέα θεώρηση της ανθρώπινης φύσης αναδύεται από τη βιολογία και τις γνωστικές επιστήμες. Οι τελευταίες ανακαλύψεις των ειδικών σε θέματα εγκεφαλικών λειτουργιών μάς υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε την παλαιά αντίληψη περί ενός όντος εκ φύσεως επιθετικού, εγωιστικού και υλιστικού. Οι έρευνες, τώρα, δείχνουν πως είμαστε κοινωνικά ζώα που ανεχόμαστε δύσκολα τον πόνο των άλλων και αντιδρούμε συλλογικά με σκοπό το γενικό συμφέρον, όταν απειλούμαστε.

    »Το παγκόσμιο αίσθημα μπροστά στην τραγωδία της Φουκουσίμα το επιβεβαιώνει, όπως και η προτεραιότητα που δίνεται στις ανθρωπιστικές, οικολογικές και ενεργειακές προκλήσεις σε όλα τα προγράμματα των πολιτικών, ή ακόμη η τεράστια επιτυχία των πάσης φύσεως κοινωνικών δικτύων».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Μπιν Λάντεν τέλος
Επίθεση βάσει μυστικής συμφωνίας
5 ερωτήματα που απασχολούν τους Αμερικανούς
Λιβύη
Στην «Ιθάκη» δεν έφτασαν 800
ΝΑΤΟ: άγριοι βομβαρδισμοί της Τρίπολης
Συρία
Ανελέητη καταστολή
Συνθήκη Σένγκεν
Ευρωβουλευτές: Ευρώπη χωρίς σύνορα, αλλά με... κάγκελα θέλει η Κομισιόν
Ιαπωνία
Παραμένει πρωθυπουργός αμισθί
Greenpeace
Η Greenpeace χαιρετίζει
Ιράν
Ξεκίνησε να λειτουργεί, σε χαμηλά όμως επίπεδα, ο πυρηνικός σταθμός στο Μπουσέχρ του Ιράν
Αφγανιστάν
«Να μη φύγουν οι κατακτητές»
Γαλλία
Ο πρόεδρος πρωταγωνιστεί σε θρίλερ
Αργεντινή
Αργεντινή: συνέλαβαν τους αξιωματικούς του Πινοσέτ που πέταξαν γυναίκες από αεροπλάνο
Νορβηγία
Είπαν όχι στην ωραία Γκαλίνα
Άλλες ειδήσεις
Το πρώτο «Βραβείο Διαλόγου»
Κρεμασμένα σύμβολα