Έντυπη Έκδοση

Το βιωματικό μυθιστόρημα του Χανς Φάλαντα

Αριστουργηματικός «Πότης»

Ενα χρόνο πριν από την εμφαντική πτώση του Χίτλερ και τη συντριβή του Γ' Ράιχ, ο αλκοολικός και οπιομανής Χανς Φάλαντα γράφει μέσα από το άσυλο τον αριστουργηματικό «Πότη». Ενα έργο βιωματικό, που παραπέμπει εντούτοις και σε μια πραγματικότητα συνολική. Το χρονικό μιας ζωής και ενός έθνους που φυλλορρόησαν μέχρις εσχάτων.

Στο γραφείο του (1933) Στο γραφείο του (1933) Ο κεντρικός ήρωας, ο Ερβιν Ζόμερ, ένας νομοταγής και καλοβαλμένος αστός, ξεκινά να πίνει με αφορμή την οικονομική του δυσπραγία. Η αιτία ωστόσο κρύβεται στη δυναμική τής συζύγου, η οποία ουσιαστικά τον ευνουχίζει.

Η είσοδος του πρωταγωνιστή στον κόσμο των παραισθήσεων συμβολίζει την εθελούσια έξοδό του από την αστική τάξη, που την κρίσιμη ιστορικά περίοδο της Βαϊμάρης (1918-1933) συνεισέφερε ώστε να ανέλθει ο Χίτλερ στην εξουσία. Εγκαταλείποντας το ασφαλές περιβάλλον της κοινωνικής του τάξης, ο πρωταγωνιστής γνωρίζει όσα μέχρι εκείνη τη στιγμή έτρεφε συνειδητά ή ασυνείδητα. Ερχεται σε επαφή με το κοινωνικό περιθώριο και τα αδιέξοδα που το περιστοιχίζουν. Αντιλαμβάνεται το περιεχόμενο της ζωής που πρέσβευε. «Ενα λαμπυρίζον τίποτα παραγεμισμένο με αέρα και φως». Καταλήγει στη φυλακή και ύστερα σε ένα ίδρυμα φρενοβλαβών, που αποδεικνύεται κρεατομηχανή ανθρώπων. Η ιστορία του Ερβιν Ζόμερ μάς θυμίζει μεταξύ άλλων τη μοίρα μιας μερίδας Εβραίων, που ως μεγαλοαστοί της γερμανικής κοινωνίας συνέδραμαν στην άνοδο του Χίτλερ και στη συνέχεια οδηγήθηκαν στα κρεματόρια.

Το ζεύγος Ζόμερ συστήνει σε μικρογραφία τη μανιχαϊκή αντιμετώπιση που επεφύλασσαν οι ναζί στο σύνολο της ανθρώπινης φυλής. Σε ισχυρούς και ανίσχυρους. Πιστούς ακολούθους και αντιρρησίες. Ταγούς ενός επιθανάτιου δόγματος και σε όσους συνιστούσαν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο μια απειλητική ετερότητα.

Η μέθη του ήρωα σηματοδοτεί την είσοδό του σε έναν κόσμο που μέχρι τότε αγνοούσε. Σε αυτό το περιβάλλον βίας, εγκληματικότητας και άξεστου υλισμού, οι μέθυσοι και οι νηφάλιοι συμπεριφέρονται παρεμφερώς. Σέρνουν άσκοπα τα απολειφάδια του εαυτού τους, σε μια διαδρομή όπου η απόγνωση εναλλάσσεται με την απάθεια. Οπως και με τον «Ανθρωπο χωρίς ιδιότητες» του Ρόμπερτ Μούζιλ, ή το «Βερολίνο Αλεξάντερπλατς» του Αλφρεντ Ντέμπλιν, ο πρωταγωνιστής συνειδητοποιεί τη σαθρή βάση της ύπαρξής του και επιλέγει την αποστασιοποίηση. Περιπλανιέται στους δρόμους ενός αστικού χώρου, ο οποίος φαντάζει ερμητικά κλειστός. Μια πόλη-φάντασμα, που είναι απότοκη του ψυχισμού του ήρωα, καθώς και μία συνδήλωση του συγγραφέα για την επέλαση του απόλυτου κακού.

Το φως του ήλιου πέφτει ανελέητα στο χώρο και στα πρόσωπα. Δεν διαθλάται, αλλά φωτίζει λεπτομερώς την οικτρή πραγματικότητα. Τα πρόσωπα προβάλλονται αδρά και ζωώδη. Κυρτωμένα. Σχεδόν δαιμονικά. Οι αμβλυμένες εκφράσεις παραπέμπουν σε πίνακες ώριμου εξπρεσιονισμού. Σε μια αυτοπροσωπογραφία του Μπέκμαν ή έναν πίνακα του Οτο Ντιξ. Παρόμοια λειτουργεί και ο χρόνος, που -ειδικότερα στο περιβάλλον της φυλακής- απογυμνώνεται από το βάρος των γεγονότων και, μην έχοντας πού αλλού να αποφορτίσει τη δυναμική του, συντρίβει τον ψυχισμό των ηρώων.

«Ο πότης», ταινία σε σκηνοθεσία Τομ Τόλε (1995) «Ο πότης», ταινία σε σκηνοθεσία Τομ Τόλε (1995) Σε επίπεδο ύφους, ο εξπρεσιονιστικός υποκειμενισμός συνδυάζεται άψογα με την αντικειμενικότητα των νατουραλιστικών τεχνικών διήγησης, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να μην ξεχωρίζει σε αρκετά σημεία τις εμμονές από τους φυσιολογικούς φόβους. Τη μέθη από τη νηφαλιότητα. Ο Φάλαντα είναι σαφής. Σε μια περίοδο γενικευμένου παραλογισμού, η λογική ποινικοποιείται και καταδιώκεται. Η υπερβολή του κατηγορητηρίου δημιουργεί μια αντιστοιχία με τη «Δίκη» του Κάφκα. Αμφότεροι οι πρωταγωνιστές φαίνεται να καταδικάζονται για την απάθειά τους. Για το γεγονός ότι αποδέχθηκαν τη μοίρα που τους επιβλήθηκε. Το ότι διετέλεσαν στο παρελθόν άβουλα όργανα των δημίων τους.

info

Το μυθιστόρημα του Χανς Φάλαντα «Ο πότης» (Εκδόσεις Κίχλη) θα παρουσιαστεί την Πέμπτη, 16 Μαΐου και ώρα 8 μ.μ., στον Ιανό (Σταδίου 24). Θα μιλήσουν οι Νίκος Τζαβάρας, ψυχίατρος, ψυχαναλυτής, Κατερίνα Σχινά, δημοσιογράφος, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια, Εμη Βαϊκούση, ιστορικός, μεταφράστρια, Γιώτα Κριτσέλη, εκδότρια.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μυθιστορήματα
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Καλλιτεχνικό ρεπορτάζ
Αισθάνομαι εξόριστη Ρωμιά
Μουσική
Καταλυτικός ροκ θόρυβος
ΚΘΒΕ
«Αισθάνομαι τη Σάρα Κέιν σαν αδελφή μου»
Οπερα
Ενας μαέστρος -μάνατζερ
Μυθιστορήματα
Αριστουργηματικός «Πότης»
Βιβλίο
Εγκλημα αλά ιταλικά
Νταβατζής φιλόσοφος
Το Μιλάνο τη νύχτα έχει τελείως νουάρ
Ο Ρενουάρ στον Ακράγαντα
Η κρίση φέρνει... χωρισμό
Μαφίες Σέρβων και Κοσοβάρων
Υγεία & Διατροφή
Οταν και η επιστήμη κάνει λάθη!
Μειωμένη σεξουαλική απόλαυση λόγω... περιτομής!
Πόσο σεξ είναι φυσιολογικό;
Το μέγεθος μετράει και στη διατροφή
Καρύδια εναντίον διαβήτη 2