Έντυπη Έκδοση

Διηγήματα της αφαίρεσης

Περιπλάνηση σε μια λογοτεχνία όπου κυριαρχεί το αποσπασματικό βλέμμα του υποκειμένου, που κλείνει ολόκληρο τον κόσμο στην επικράτεια του εαυτού του. Τάσος Γουδέλης «Η παρουσία» (εκδόσεις «Κέδρος»).

Η σκιά, το περίγραμμα και η αφαίρεση, σε μιαν αφήγηση η οποία μεταθέτει συνεχώς το κέντρο του βάρους της και αναπροσδιορίζει αδιάκοπα το νόημά της: αυτά είναι τα απαραγνώριστα χαρακτηριστικά της πειραματικής πεζογραφίας του Τάσου Γουδέλη, τα οποία συνέχουν και την καινούρια συλλογή διηγημάτων του, που κυκλοφορεί με τίτλο «Η παρουσία», από τις εκδόσεις «Κέδρος».

Σπάνια μπορεί να αποκτήσει υπόσταση το οποιοδήποτε γεγονός στον λόγο του Γουδέλη, για τον οποίο η πραγματικότητα παραμένει από την αρχή μέχρι το τέλος μια προσχηματική αφετηρία ή μια εξωτερική αφορμή. Η καθημερινότητα, οι οικογενειακές σχέσεις ή οι ιστορίες της παιδικής και της εφηβικής ηλικίας καλούνται να ρευστοποιήσουν κάθε χειροπιαστό υλικό τους και να μετατραπούν σε ένα άπιαστο ασυνεχές, το οποίο μετακινείται ασταμάτητα από σημείο σε σημείο, προκαλώντας διαδοχικά κενά.

Κι αν στα παλαιότερα βιβλία του ο Γουδέλης πετυχαίνει αυτή τη διαρκή αιώρηση με τον τονισμό της υποκειμενικότητας του ήρωα-αφηγητή του, που απλώνει το αποσπασματικό του βλέμμα σε ολόκληρο το πεδίο βολής του, στα διηγήματα της «Απουσίας» τροποποιεί ελαφρώς την τεχνική του, επιδιώκοντας να της προσδώσει μια πιο αντικειμενική λειτουργία.

Τίποτε δεν προδίδει εκ πρώτης όψεως στα κομμάτια της «Απουσίας» την εσωτερική τους εστίαση, την αγκίστρωσή τους από τον εαυτό του αφηγητή, ο οποίος εμφανίζεται να περιγράφει και να ζει μια σειρά από μάλλον εξωγενείς καταστάσεις. Αν, παρ' όλα αυτά, παρακολουθήσουμε στενότερα την εξέλιξη της δράσης και τον φωτισμό των προσώπων, δεν θα δυσκολευτούμε να καταλάβουμε, ιδίως προχωρώντας από διήγημα σε διήγημα και αποκτώντας μια σαφέστερη εικόνα του συνόλου, πως εκείνο το οποίο επικρατεί για άλλη μία φορά στη γραφή του Γουδέλη είναι ο εκ των ένδον διασκελισμός: το εξωτερικό γίνεται γρήγορα εσωτερικό χάρη στη βαθμιαία εκκένωσή του από την οποιαδήποτε κοινή και ρητώς αναγνωρίσιμη σημασία.

Η αφήγηση στην «Απουσία» εισχωρεί ολοένα και βαθύτερα στην επικράτεια της απροσδιοριστίας και του υποσυνείδητου: μια επικράτεια στην οποία τα πράγματα, ακόμη κι αν εξακολουθούν να διατηρούν το συμφωνημένο όνομά τους, έχουν πάψει να ανταποκρίνονται ή να αντιστοιχούν σ' έναν ορατό, ψηλαφητό κόσμο, τείνοντας να αφεθούν στη δίνη των εικόνων τις οποίες σχηματίζει το εγώ όταν παραδίδεται στο όνειρο και την ασύντακτη μνήμη του, απαλλαγμένο από την πανοπλία της λογικής και την εποπτεία της γνώσης. Χωρίς αμφιβολία, ένα βιβλίο που ξεχωρίζει για την επάρκεια των μέσων του, αλλά και για την εκφραστική του ωριμότητα.

Μια ελεγεία για τον Σοπέν

Η ελεγεία «Το πιάνο του Σοπέν» του πολωνού ποιητή, δραματουργού, ζωγράφου και γλύπτη Κάμιλος Νόρβιντ (1821-1883), που κυκλοφορεί σε εύχυμη μετάφραση του Δημήτρη Χουλιαράκη από τις εκδόσεις «Το Ροδακιό», μας θυμίζει πως το 2010 είναι έτος εορτασμού των 200 χρόνων από τη γέννηση του Φρειδερίκου Σοπέν (1810-1849), τον οποίο τιμά ήδη με πάσα μεγαλοπρέπεια η Πολωνία.

Ο Σοπέν και ο Νόρβιντ συναντιούνται στους κύκλους των πολωνών εμιγκρέδων στο Παρίσι, όταν ο τελευταίος είναι τρελά ερωτευμένος με τη γερμανοπολωνή πιανίστα Μαρία Καλλέργη (Marie Kalergis), της οποίας το ταλέντο αποθέωσε ο Φραντς Λιστ.

Ο Νόρβιντ γράφει το «Πιάνο του Σοπέν» μεταξύ 1863 και 1864, εκφράζοντας την απεγνωσμένη διαμαρτυρία του για την καταστροφή του πιάνου του συνθέτη, στις 24 Σεπτεμβρίου του 1863, στη Βαρσοβία, ύστερα από σύγκρουση του τσαρικού στρατού με τις εξεγερμένες πολωνικές μάζες. Η ελεγεία του Νόρβιντ δεν είναι μόνο ύμνος στον Σοπέν και σπαραγμός για την καταστροφή του πιάνου του, αλλά και ένα είδος ποιητικής πραγματείας για τη φαντασία και τη μεταμορφωτική δύναμη της τέχνης, που συνεγείρει τον νου και τρέφει την ψυχή, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεύρυνση της συνείδησης και αφήνοντας έντονα τα ίχνη της στην ιστορία του πολιτισμού.

Νέες εκδόσεις

«Για να καταλάβουμε τον κόσμο μας»

Εισαγωγή στην Ανάλυση Κοσμοσυστημάτων.

IMMANUEL WALLERSTAIN

Επιμέλεια, μετάφραση, επίμετρο: Σπύρος Μαρκέτος. Εκδόσεις «Θύραθεν».

Πόσο μοιάζει η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση με τις προηγούμενες, ποιο είναι το μέλλον των κοινωνικών κινημάτων και του ρατσισμού και τι ακριβώς σημαίνει έθνος; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα τα οποία θέτει ο Ιμάνουελ Βάλερσταϊν στο έργο του.

«Η πνευματική ζωή στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (1919-1933)»

ΠΙΤΕΡ ΓΚΕΪ

Μετάφραση: Βασίλης Τομανάς. Εκδόσεις «Νησίδες».

Η τεράστια άνθηση των τεχνών στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (1919-1933), που παρά τα μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά της προβλήματα, κατόρθωσε να ανοίξει τη γερμανική κουλτούρα στα ρεύματα του πειραματισμού και της ανατροπής.

«Μιλώντας στον γιο μου για την πολιτική και τη δημοκρατία»

ΦΕΡΝΑΝΤΟ ΣΑΒΑΤΕΡ

Μετάφραση: Αγαθή Δημητρούκα.

Εκδόσεις Πατάκη.

Ποια είναι η σημασία της πολιτικής ελευθερίας, με ποιους τρόπους είναι δυνατόν να εξασφαλιστούν η αλληλοσυμπα-ράσταση και η αλληλεγγύη. Ο ισπανός φιλόσοφος Φερνάντο Σαβατέρ δίνει στον γιο του ορισμένα σύντομα, αλλά εξαιρετικά πυκνά και σαφή μαθήματα πολιτικής παιδείας.

Περιοδικό «Μάγμα»

Περιοδική έκδοση για την αυτονομία και την ανθρώπινη δημιουργία. Ιούνιος 2010, τεύχος 10.

Διεξοδικές μελέτες για τη μαζική κουλτούρα, τον αντιφεμινισμό των σημερινών γυναικών και τη σχέση ριζοσπαστισμού και συντηρητισμού. Ξεχωρίζω το κείμενο του Ζαν-Λουί Πρατ για τη στάση του Κορνήλιου Καστοριάδη απέναντι στον αναρχισμό.

«Το ψυχαναλυτικό ίχνος»

Κείμενα για τη νέα ελληνική λογοτεχνία.

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Παπαδιαμάντης,Καζαντζάκης, Πεντζίκης,

Εμπειρίκος. Εκδόσεις «Opportuna».

Ο Νίκος Παπαχριστόπουλος διαβάζει ψυχαναλυτικά τα λογοτεχνικά κείμενα, αναζητώντας στο απώτερο βάθος τους τα σημάδια μιας πρωταρχικής απώλειας. Τέσσερις ερμηνείες για ισάριθμα ιερά τέρατα της παλαιότερης και της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Χορός
Υο! Romeo
Θέατρο
«Προμηθέας» με εκατό κομπάρσους
Τα ρεκόρ της Επιδαύρου
«Η ελπίδα είναι μονόδρομος»
Γυναίκες με τα όπλα τους
Εθνικό Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος
Σπουδάζοντας Σοφοκλή στις Συρακούσες
Μουσική
Ο Μπαχ ροκάρει
Ο σολίστ με το κόκκινο τρομπόνι
Ελλάς-Τουρκία-συναυλία
Η φωνή ενός κινήματος
«Puerto Rico» καλεί Ελλάδα
Είκοσι χρόνια τραγούδια με τη Χαρούλα
Φεστιβάλ δήμων και «Καλλικράτης»
Δημοτικά κι αγύριστα...
Κινηματογράφος
Singing in the pain
Το πιο παράξενο ζευγάρι
Βιβλίο
Ο Φάουστ της Βαρκελώνης
Ο Αλφόνς που έγινε Αντρέας