Έντυπη Έκδοση

Τότε και τώρα

Ο πόλεμος και τα δεινά του, η ειρήνη και οι ευεργετικές της συνέπειες. Ο έρωτας, τα κοινωνικά ήθη. Το κείμενο του Αριστοφάνη, η σαββοπουλική απόδοσή του, η χρωματική γενναιοδωρία στα σκηνικά του Αλέξη Κυριτσόπουλου, το πάθος των νεαρών τότε ερμηνευτών.

Από το εξώφυλλο του δίσκου των «Αχαρνέων», που φιλοτέχνησε ο Αλέξης Κυριτσόπουλος, όπως και το σκηνικό της παράστασης. Από το εξώφυλλο του δίσκου των «Αχαρνέων», που φιλοτέχνησε ο Αλέξης Κυριτσόπουλος, όπως και το σκηνικό της παράστασης. Είναι πολλοί οι λόγοι που οι «Αχαρνής» του Αριστοφάνη υπήρξαν καθοριστικό έργο τόσο για τον δημιουργό τους Διονύση Σαββόπουλο όσο και για τους 25άρηδες της εποχής που συμμετείχαν στην παράσταση -και τον δίσκο που ακολούθησε με τίτλο «Αχαρνής» -«Ο Αριστοφάνης που γύρισε από τα θυμαράκια - Τραγούδια για νέους κανταδόρους».

Μία ακόμα ευκαιρία να γελάσουμε και να προβληματιστούμε με τον πατριωτισμό του Δικαιόπολη είναι η μουσική παράσταση που ετοιμάζει για το Ηρώδειο ο Δ. Σαββόπουλος στις 25 του μηνός. Η βραδιά περιλαμβάνει επίσης τη μουσική του τραγουδοποιού για την παράσταση του «Πλούτου» του Ρονκόνι, καθώς και δημοφιλή τραγούδια του από το «Φορτηγό», το «Περιβόλι του τρελού», το «Βρώμικο ψωμί», τη «Ρεζέρβα» κ.ά. Νέοι θα είναι οι ερμηνευτές και αυτή τη φορά. Μεταξύ αυτών, οι Πάνος Μουζουράκης, Βασιλική Καρακώστα, Γιώργος Μυλωνάς, Αλκης Κωνσταντόπουλος.

«Ο Αριστοφάνης είναι επίκαιρος μετά από 2.500 χρόνια. Γιατί να μας φαίνεται περίεργο που αυτή η παράσταση του Σαββόπουλου εξακολουθεί να διατηρεί τη φρεσκάδα, τη ζωντάνια και την αιχμή της μετά από 35 χρόνια;» λέει ο Π. Μουζουράκης, που συμμετείχε στην ομάδα των ερμηνευτών και σε μια παλαιότερη «αναβίωση» του έργου το 2006. «Μπορεί ενδεχομένως να μην είναι προκλητικό για τα σημερινά δεδομένα, όμως όλα σε αυτό το έργο είναι επίκαιρα: το ανατρεπτικό κείμενο και η ματαιότητα της διαμάχης την οποία εκφράζει, η μουσική που βγάζει μια ελληνικότητα, το παραμύθι που ξέρει να στήνει ο Σαββόπουλος».

Η ιστορία των «Αχαρνέων» ξεκίνησε με απρόοπτα. Η παράσταση πρωτοπαρουσιάστηκε στην μπουάτ «Ρήγας» της Πλάκας τον Δεκέμβριο του 1976. Ομως ο αρχικός της προορισμός ήταν άλλος: Ο Κάρολος Κουν είχε ζητήσει από τον Σαββόπουλο να του γράψει τη μουσική για δική του παράσταση στο Θέατρο Τέχνης.

«Καταπιάστηκα με τους Αχαρνής μεταφράζοντας με δική μου πρωτοβουλία, όμως ό,τι ήταν να μελοποιήσω, όχι από φιλοδοξία, αλλά γιατί δεν μπορώ να γράφω μουσική χωρίς να γράφω και τα λόγια, είναι η φύση της εργασίας μου», σημειώνει ο ίδιος. Ο μεταφραστής του Κουν διαφωνούσε κι έτσι ο συνθέτης αποχώρησε. «Στο δρόμο κατάλαβα ότι δεν μπορούσα, αν δεν μετάφραζα ο ίδιος και τα λόγια των χορικών. Κάτι αρχαία ξέρω επειδή τελείωσα κλασικό και τ' αγαπούσα, δηλαδή με τη βοήθεια μιας μετάφρασης δίπλα καταλαβαίνω πολύ καλά, αν είναι μόνο με τη μετάφραση χωρίς το πρωτότυπο δεν καταλαβαίνω τίποτα» εξηγούσε ο τραγουδοποιός σε συνέντευξή του στον Περικλή Γρίβα το 1978 για το περιοδικό «Τα θεατρικά».

Ετσι, οι «Αχαρνής» αυτονομήθηκαν. Ποια στοιχεία, όμως, από το αριστοφανικό έργο θέλησε να αναδείξει; «Στους "Αχαρνής" έχουμε, απ' την πρώτη ανάγνωση, έναν ιστορικό άξονα που πρέπει να αποκατασταθεί με το να βρούμε τις αντιστοιχίες ανάμεσα στο χθες και το τώρα. Οπότε μπορούμε να παραστήσουμε τον πόλεμο Αθηνών-Σπάρτης σαν Ελλάς-Τουρκία ή αριστεροί-δεξιοί ή ό,τι θέλουμε, αρκεί να 'ναι επίκαιρο και γουστόζικο. Μπορεί να το καταφέρει αυτό ένας καλός επιθεωρησιογράφος με τη βοήθεια ενός καλού μεταφραστή. Αλλά τι θα κάνουμε με το βαθύτερο πνεύμα, την ουσία του Αριστοφάνη, άνευ της οποίας όλα αυτά δεν είναι παρά καλαμπούρια με τα οποία ο θεατής νομίζει ότι πάει το κατάλαβε το έργο, μα τι κατάλαβε; Μία σάτιρα, και μάλιστα ρετρό, που την τραβολογήσαμε από δω κι από κει να μοιάζει επίκαιρη; Εγώ δεν λέω ότι βρήκα την άκρη, λέω ότι μ' αυτήν την απορία να αρχίζει κανείς».

Ο πρόσφατος χαμός του Μανώλη Ρασούλη και του Νίκου Παπάζογλου -που επίσης συμμετείχαν στο πρώτο ανέβασμα- δίνει μιαν άλλη συναισθηματική διάσταση σε αυτό το έργο, που καθόρισε την παρέα των ερμηνευτών. Δηλαδή τους Νίκο Ζιώγαλα, Ηλία Λιούγκο, Πάνο Κατσιμίχα, Σάκη Μπουλά, Μελίνα Τανάγρη. «Ημουν η μόνη γυναίκα ανάμεσα σε 17 άνδρες» θυμάται γελώντας η τελευταία. «Είχα μόλις επιστρέψει από το Παρίσι και μπήκα σε μια μυθική παράσταση. Ηταν ένα πανηγύρι δημιουργικό, ζωντανό, απολύτως ελληνικό. Ηταν σαν να με υποδεχόταν η χώρα μου με τον καλύτερο τρόπο. Ο Σαββόπουλος ρίσκαρε επιλέγοντας τόσο νέους ερμηνευτές. Ομως το ρίσκο και η τόλμη ήταν πάντοτε συνώνυμα της δουλειάς του. Ξεκινήσαμε για 40 παραστάσεις και μείναμε στον "Ρήγα" σχεδόν τρεις μήνες. Υπήρχε κόσμος που είδε τους "Αχαρνής" τέσσερις και πέντε φορές. Η θέρμη του κοινού και η αναγνωρισιμότητα μου δημιουργούσαν τέτοια αγωνία, που κάθε βράδυ ανέβαζα 39 πυρετό».

Ωστόσο, είχε και η εποχή από μόνη της μια σπάνια δυναμική. «Πράγματι, διότι όσο κοινότοπο κι αν ακούγεται, οι παρέες άφηναν ιστορία» συνεχίζει η Μ. Τανάγρη. «Μην φανταστείτε ότι αυτό σήμαινε πως οι πρόβες μας ήταν η ώρα του χαβαλέ. Ισα ίσα που ο Σαββόπουλος κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ενός έργου, έχει μια ιδιαίτερη αυστηρότητα. Αλλά, πώς να το κάνουμε; Είναι ο συνθέτης που περιέγραψε από πολύ νωρίς την ένταση των νιάτων μας, την ανεμελιά μας, τις αναποδιές μας, τα δεινά που έρχονταν».

Οι «Αχαρνής», πάντως, φαίνεται να αφήνουν τα σημάδια τους και στους σημερινούς ερμηνευτές. «Θυμάμαι όταν πήγα στις πρώτες πρόβες μπήκα μέσα με τον τσαμπουκά μου και την αλητεία μου. Στο πρώτο λεπτό, μου είχε κοπεί η φόρα. Κατάλαβα πως από αυτή την παράσταση θα πάρω πολλά και πως οι μαγκιές δεν μετράνε» παραδέχεται ο Π. Μουζουράκης. «Και πράγματι ήταν ένα τεράστιο σχολείο. Ανυπομονώ να ξανακαθίσω στα θρανία του. Κι ελπίζω αυτή τη φορά να το χαρώ περισσότερο διότι το 2006 από το άγχος κόντευα να τρελαθώ»...

Τα έσοδα της παράστασης στο Ηρώδειο θα διατεθούν υπέρ του Ταμείου Υποτροφιών των Αρσακείων Σχολείων.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογικοί χώροι
Βόλτα με θέα τα μνημεία
Βιβλίο
Ο έρωτας εις θάνατον
Από τη Βαϊμάρη στην Google
Μυθιστορήματα για βραβείο
Εικαστικά
Mother India
Θέατρο
Τότε και τώρα
Μουσική
Ριμές διαμαρτυρίας
Ροκ στα ερείπια
Ο δικός μας Καζαντζίδης
Τα ρεκόρ μιας εποχής
Συνέντευξη: Μαρζιάνε Σατραπί
«Θέλω αλήθειες, όχι ριάλιτι»
Συνέντευξη: Μόνικα Μπελούτσι
«Είμαι ένας πολύ ιδιωτικός άνθρωπος»
Άλλες ειδήσεις
Το αντίθετο του ιστορικού μυθιστορήματος