Έντυπη Έκδοση

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΕΪΛ ΜΠΡΟΥΣ ΑΚΕΡΜΑΝ

Η ασφάλεια εκτόπισε τη δημοκρατία

Μια μεσσιανική αποστολή απέναντι σ' έναν ιερό πόλεμο, ένας πρόεδρος, ο Τζορτζ Μπους, που ως νέος ρωμαίος αυτοκράτωρ αναλαμβάνει το ρόλο του τιμωρού και μια υπερδύναμη που με το πρόσχημα της διεθνούς τρομοκρατίας, οδηγεί τη Δύση στον στραγγαλισμό ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών και κουρελιάζει διεθνές δίκαιο και συμβάσεις, κατακτημένα αιώνες πριν.

Ο αμερικανός καθηγητής του Γέιλ, πρώην σύμβουλος του Ομπάμα, υπέρμαχος των ατομικών ελευθεριών, μιλά για τον ασκό του Αιόλου που άνοιξε πριν από 10 χρόνια το χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου στους δίδυμους πύργους της Ν. Υόρκης, μετατρέποντας τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» σε πολιτικό όπλο ελέγχου και υποταγής ανθρώπων και εθνών.

Εχει υπάρξει σύμβουλος του προέδρου Ομπάμα για την άρση μέτρων που στραγγαλίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα (π.χ. τα βασανιστήρια). Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει σήμερα, από ένθερμος υποστηρικτής του έχει μετατρεπεί σε σκληρό επικριτή του.

Ποιες ήταν οι συνέπειες της 11ης Σεπτεμβρίου στις ατομικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα στις ΗΠΑ;

Η απίστευτη επιτυχία του πολιτικο-ιδεολογικού εγχειρήματος με το οποίο αντιμετωπίστηκε η τρομοκρατία -ότι πρόκειται δηλαδή για έναν πραγματικό πόλεμο- είχε τρομερές συνέπειες. Περιορίστηκαν σε απίστευτο βαθμό οι ατομικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Χιλιάδες άτομα, κυρίως μουσουλμανικής καταγωγής, συνελήφθησαν απλώς και μόνο με την υποψία για υπόθαλψη τρομοκρατίας. Η παρακολούθηση τηλεφωνικών συνδιαλέξεων και ηλεκτρονικών υπολογιστών έγινε διευρυμένη πολιτική τακτική. Ο John Υοο προσπάθησε να δημιουργήσει ένα νέο νομικό καθεστώς που θα δικαιολογούσε τα βασανιστήρια, παρά την υπάρχουσα νομοθεσία που απαγορεύει ρητά τη χρήση βασανισμών, με το αιτιολογικό ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να αγνοήσει τους νόμους λόγω του πολέμου.

Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας που αποφάσισε η κυβέρνηση Μπους εξομοιώνεται με τον Β' Παγκοσμίο Πολέμο, ο Μπιν Λάντεν γίνεται ο νέος Χίτλερ. Η ψευδαισθητική αναζήτηση της ασφάλειας εκτοπίζει κάθε δημοκρατική αρχή και καταλύει κάθε δημοκρατικό δικαίωμα. Ολο αυτό το σκηνικό είναι παράλογο και οδηγεί αναπόφευκτα τη χώρα σε άκρως επικίνδυνες καταστάσεις όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ομως η κυβέρνηση Μπους ξέχασε κάποια βασικά πράγματα. Πρώτον, και σημαντικότερο, ότι ένας πόλεμος έχει αρχή και τέλος και, δεύτερον, η διεξαγωγή του έχει κανόνες. Σήμερα φοβάμαι πως όχι μόνο δεν έχουμε ξεπεράσει τους κινδύνους που συνδέονται με τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, αλλά πως το μέλλον για τα αστικά δικαιώματα θα είναι ακόμα πιο σκοτεινό και αποκρουστικό.

Εχετε προωθήσει την προκλητική για αρκετούς άποψη ότι οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου έχουν ουσιαστικά αλλοιώσει το νομικό πλαίσιο πολέμου και εγκληματικότητας στις δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες στο σύνολό τους. Με ποιον τρόπο;

Από τη στιγμή που το κράτος χάνει το μονοπώλιο στη χρήση μέσων καταστροφής και οι τρομοκράτες μπορεί να χτυπήσουν ξανά δίχως καμία προειδοποίηση, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες δυστυχώς προκρίνουν μια σειρά εξαιρετικά ακραίων μέτρων για την αντιμετώπιση τέτοιου είδους καταστάσεων. Η κατάσταση έκτατης ανάγκης, και ως εκ τούτου τα αποκρουστικά μέτρα που λαμβάνονται σε αυτήν -εντατική παρακολούθηση, κάμερες σε όλους τους δημόσιους χώρους, απαγόρευση συγκέντρωσης ανθρώπων σε δημόσιο χώρο πάνω από έναν συγκεκριμένο αριθμό, ποινικοποίηση της κουκούλας στις διαδηλώσεις- έχει ενσωματωθεί στις φιλελεύθερες δημοκρατίες. Αυτές είναι τραγικές εξελίξεις για τη δημοκρατία, αλλά όπως προανέφερα, προβλέπω μια αυξανόμενη τάση αυταρχικού ελέγχου.

Στο σημείο αυτό, επιτρέψτε μου να πω ότι νιώθω ιδιαίτερα υπερήφανος που συνέβαλα στην τροποποίηση του άρθρου 16 του Γαλλικού Συντάγματος για το δίκαιο έκτακτης ανάγκης. Ολα τα ευρωπαϊκά συντάγματα πρέπει να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση ειδάλλως υπάρχει ο κίνδυνος η κατάσταση έκτακτης ανάγκης να έχει ισχύ για απεριόριστο χρονικό διάστημα.

Ως άμεση αντίδραση στη δράση του βομβιστή της Οκλαχόμα το 1995, η κυβέρνηση Κλίντον εφάρμοσε το 1996 τον Αντι-τρομοκρατικό Νόμο. Ως εκ τούτου, δεν θα ήταν διαστρέβλωση να θεωρήσει κανείς τον περιορισμό των αστικών ελευθεριών στις ΗΠΑ, επακόλουθο της 11ης Σεπτεμβρίου;

Σαφέστατα, διότι η κυβέρνηση Κλίντον μετά τα γεγονότα της Οκλαχόμα κινήθηκε προς την ίδια κατεύθυνση που κινήθηκε η κυβέρνηση Μπους, μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου. Και στις δύο περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις πανικοβλήθηκαν και με ευκολία υιοθέτησαν τη συρρίκνωση ελευθεριών υπέρ της ασφάλειας. Αυτό είναι το επακόλουθο της μετατροπής του «πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας» σε ισχυρό πολιτικό όπλο. Κατά συνέπεια, ήταν απόλυτα φυσικό για τους Μπους και Μπλερ να επιβάλλουν σημαντικούς περιορισμούς στην ελευθερία συγκρίσιμους μόνο με αυτούς που έγιναν ανεκτοί κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οπως έχετε υποστηρίξει, ο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» οδήγησε σε μια μορφή πολιτικού αυταρχισμού. Υπάρχει άλλη περίπτωση στην ιστορία των ΗΠΑ όπου η ισορροπία μεταξύ δημοκρατίας και αυτοκρατορίας ανατράπηκε τόσο πολύ προς την πλευρά της αυτοκρατορίας;

Αρχικά, να συμφωνήσουμε πως η εποχή της παγκόσμιας αυτοκρατορίας των ΗΠΑ ξεκινά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Προηγουμένως, οι ΗΠΑ ήταν μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη και ανερχόμενη αυτοκρατορία.

Η μοναδική πολιτική περίοδος με την οποία μπορεί να συγκριθεί η περίοδος μετά την 11η Σεπτεμβρίου είναι του μακαρθισμού. Είχε πολλά κοινά στοιχεία με την περίοδο της διακυβέρνησης Μπους - μόνο που η τελευταία ήταν χειρότερη.

Γιατί ακόμα και στην κορύφωση της αντικομμουνιστικής υστερίας, όταν δηλαδή η κυβέρνηση κατηγορούσε ευθέως ανθρώπους για προδοσία, οι κατηγορούμενοι διατηρούσαν όλα τους τα δικαιώματα και δικάζονταν ενώπιον κανονικών δικαστηρίων. Φυσικά, καταστράφηκαν πολλές ζωές εξαιτίας του Μακαρθισμού και μερικοί άνθρωποι βρήκαν φρικτό τέλος, όπως οι Ρόζενμπεργκ. Ωστόσο ακόμα και τότε υπήρχαν αρκετοί άνθρωποι -ακόμα και μέσα στην κυβέρνηση που πίστευαν στην ανωτερότητα του κομμουνισμού, ενώ το αμερικανικό Κ.Κ. χρηματοδοτείτο από τη Μόσχα. Επί Μπους, δεν υπήρχαν άνθρωποι ούτε μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση ούτε ανάμεσα στο λαό που να υποστήριζαν τον Μπιν Λάντεν και να μάχονταν για την ιδεολογία της Αλ Κάιντα! Ούτε μάθαμε ποτέ τίποτα για τις αμέτρητες περιπτώσεις ανθρώπων που υπέστησαν φρικτές δοκιμασίες εξαιτίας των υποψιών που είχαν οι κρατικές αρχές απέναντί τους, όπως μάθαμε για το τι συνέβη με τους κατηγορούμενους την περίοδο του μακαρθισμού. Η περίοδος Μπους ήταν χειρότερη από αυτήν του μακαρθισμού.

Θεωρείτε πως έχει ομαλοποιηθεί ο τρόπος άσκησης εξουσίας του Λευκού Οίκου;

Οχι. Ο λόγος που δεν βλέπουμε επί Ομπάμα την κατάχρηση εξουσίας που βλέπαμε επί Μπους έχει να κάνει με τον διαφορετικό χαρακτήρα του Ομπάμα. Δεν λειτουργεί ως ρωμαίος αυτοκράτορας, όπως έκανε ο Μπους, αλλά χρησιμοποιεί νομικιστικές διαδικασίες και προσεγγίσεις για να επιβάλλει την πολιτική του βούληση. Το θέμα όμως είναι ότι δεν έχει προχωρήσει στις απαιτούμενες θεσμικές μεταβολές ώστε να αποτρέψει έναν επόμενο πρόεδρο να ξαναζωντανέψει τον εφιάλτη που δημιούργησε ο Μπους. Ακόμα και οι πολιτικές περί βασανισμών μπορεί εύκολα να επανέλθουν - αρκεί να υπάρξει ένας νέος νομικός σύμβουλος στον Λευκό Οίκο σαν τον John Υοο!

Κάτι ανάλογο είδαμε ήδη με την περίπτωση της επέμβασης στη Λιβύη. Ο Ομπάμα παραβίασε ξεκάθαρα το νόμο περί εξουσιών πολέμου. Ο Harold Koh, πρώην κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Γέιλ και νυν νομικός σύμβουλος του Ομπάμα για το υπουργείο Εξωτερικών, ερμήνευσε τον όρο «επιθετικότητα» με τόσο στενή έννοια που ο Ομπάμα δεν χρειάστηκε να έχει την έγκριση του Κογκρέσου για τις πολεμικές επιχειρήσεις κατά της Λιβύης μέσα σε εξήντα μέρες, όπως ορίζει το σύνταγμα. Το Κογκρέσο έχει εξοργιστεί με αυτή την κίνηση του Ομπάμα. Πίστεψα αρχικά στον Ομπάμα και ήμουν θερμός υποστηρικτής του, αλλά πλέον αποτελεί για μένα μια τεράστια απογοήτευση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
ΗΠΑ
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα
Οι αλλαγές μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Το χρονολόγιο
Μουσουλμανοφοβία
Θεωρίες συνωμοσίας και αναζήτηση της αλήθειας
Αυτοί που βγήκαν κερδισμένοι
Οι γνωστοί-άγνωστοι της τραγωδίας
Τα έξι πρόσωπα που έκαναν τη διαφορά
Ο χρόνος σταμάτησε στο Γκουαντάναμο
Εξομολογήσεις 11 διεθνών προσωπικοτήτων
Τι άλλαξε από τη μέρα που άλλαξε τον κόσμο
Για το ίδιο θέμα
Οι αλλαγές μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Le Monde diplomatique
Ουγκάντα: Η γη, το κράτος και τα βασίλεια
Μαύρες μνήμες της Γένοβας
Αφιέρωμα
Οι αλλαγές μετά την 11η Σεπτεμβρίου
Το χρονολόγιο
Μουσουλμανοφοβία
Θεωρίες συνωμοσίας και αναζήτηση της αλήθειας
Αυτοί που βγήκαν κερδισμένοι
Οι γνωστοί-άγνωστοι της τραγωδίας
Η ασφάλεια εκτόπισε τη δημοκρατία
Τα έξι πρόσωπα που έκαναν τη διαφορά
Ο χρόνος σταμάτησε στο Γκουαντάναμο
Εξομολογήσεις 11 διεθνών προσωπικοτήτων
Τι άλλαξε από τη μέρα που άλλαξε τον κόσμο
Γερμανία
Η Μέρκελ κάνει... ταμείο
Ιταλία
Βουλιάζουν μαζί με τον Μπερλουσκόνι
Λιβύη
Και η Ιντερπόλ στο κυνήγι του Καντάφι
Νέα Ζηλανδία
Στο εδώλιο για τη φούσκα
Σομαλία
Μπρος λιμός και πίσω εμφύλιος