Έντυπη Έκδοση

«Η τζαζ θα βρει νέους δρόμους»

Αυτός ο δίσκος προέκυψε τυχαία. Ηταν μια συνηθισμένη ηχογράφηση της συναυλίας μας με τους Jan Garbarek Group στη Δρέσδη τον Οκτώβριο του 2007. Το κάνουμε σε κάθε μας συναυλία γιατί συχνά ακούμε τα διάφορα κομμάτια μας και τις παραλλαγές τους στην σκηνή. Αυτή τη φορά, όμως, ο ηχολήπτης μου με πληροφόρησε ότι ο ήχος ήταν τέλειος. Ετσι κράτησα την ηχογράφηση. Οταν όλοι άρχισαν να με ρωτάνε πώς ήταν οι συναυλίες στη Γερμανία, την ξέθαψα, την άκουσα επιτέλους και διαπίστωσα και μόνος μου ότι ο ήχος ήταν καταπληκτικός. Ετσι αποφάσισα να κυκλοφορήσω πρώτη φορά έναν δίσκο μου ζωντανά ηχογραφημένο, που μου το ζητούσαν τόσο καιρό».

Ετσι εξηγεί ο νορβηγός σαξοφωνίστας Γιαν Γκαρμπάρεκ τη δημιουργία του πρώτου του ζωντανά ηχογραφημένου δίσκου «Dresden», που κυκλοφορεί τώρα από την ECM. Ενα διπλό άλμπουμ όπου δίπλα στο σαξόφωνο του Γκαρμπάρεκ παίζει ντραμς ο Μανού Κατσέ, μπάσο ο Γιούρι Ντάνιελ και πιάνο και πλήκτρα ο Ράινερ Μπρούνινχαους.

Για τη σωστή νότα

«Τυπικά δεν υπάρχει διαφορά», λέει ο Γκαρμπάρεκ, μιλώντας για τη σχέση ανάμεσα στη μουσική που ηχογραφείται στο στούντιο και τη μουσική που παίζεται ζωντανά. «Το παν είναι να βρεις τη σωστή νότα και ύστερα να δουλέψεις πάνω της. Είναι κάθε φορά η ίδια τεχνική. Αλλά μπροστά στο κοινό αλλάζει η δυναμική της μουσικής σου. Σκέφτεσαι από την αρχή ότι θα παίζεις για περίπου δύο ώρες. Ετσι έχεις στο μυαλό σου μια συγκεκριμένη δομή για τη συναυλία. Χρειάζεσαι ένταση και μετά μελωδία, λίγο σκοτάδι και λίγο φως, για να υπάρχει ισορροπία και αρμονία».

Ο ίδιος πιστεύει ότι η μορφή τού κουαρτέτου είναι ιδανική για μια τέτοια ηχογράφηση. «Κάτω από μια ψυχρή λογιστική απόφαση το κουαρτέτο είναι το ιδεώδες μέσο. Εχω το ρυθμό, τις χορδές, τα πλήκτρα, όλα τα συστατικά του ήχου μου. Ολα όσα χρειάζονται για να φτιάξω τη μουσική που θα ήθελα να ακούσω. Θα ήθελα να βγαίνω περιοδεία με μια συμφωνική ορχήστρα. Αλλά αφού είναι αδύνατον, το κουαρτέτο μού δίνει όλες τις προοπτικές».

Φημισμένος μουσικός της σύγχρονης τζαζ, ο 62χρονος Γκαρμπάρεκ ξεκίνησε να παίζει μουσική στα 14 του χρόνια.

«Τυχαία άκουσα τον Τζον Κόλτρεϊν στο ραδιόφωνο», διηγείται. «Μέχρι τότε δεν είχα ιδέα από μουσική. Ούτε είχα εκδηλώσει την επιθυμία να μάθω κάποιο όργανο, ούτε άκουγα συνειδητά. Οταν λοιπόν άκουσα τον Κόλτρεϊν, συνειδητοποίησα ότι μπορούσα να εκφραστώ μέσα από τη μουσική. Ακουσα κάτι που μου φάνηκε θεσπέσιο και έμαθα σαξόφωνο για να μπορώ να το επαναλάβω. Σας πληροφορώ ότι ήταν πανεύκολο».

Σιγά σιγά δημιούργησε τον δικό του προσωπικό ήχο. «Είναι δύσκολο να εξηγήσω πώς γίνεται», λέει.

«Μια απλή περιγραφή είναι πως κάθε ήχο που ακούω, τον παίρνω και του δίνω μια άλλη φόρμα. Αυτός είναι ο σκοπός της ύπαρξής μου. Είμαι ο μουσικός που μεταμορφώνει. Ακούω μουσική και ύστερα την παίρνω και τη μετατρέπω σε κάτι δικό μου. Το όνομα του παιχνιδιού μου είναι η μεταμόρφωση».

Από μια νότα...

Αλλά πώς γίνεται η επιλογή του ήχου; «Περισσότερο βιωματικά. Ξαφνικά μου έρχεται μια μελωδία ή ένας ρυθμός που είχα ακούσει κάποτε και δεν έδωσα τόση σημασία. Οταν ξεκινάω να συνθέσω ένα δικό μου κομμάτι, όλα αυτά μου έρχονται στο μυαλό, αλλοιωμένα από τον χρόνο φυσικά. Ετσι αρπάζομαι από μια νότα, ένα ρυθμό και μετά τον δουλεύω ώστε να ταιριάξει τέλεια με τον δικό μου ήχο».

Η μουσική του, όπως λέει συχνά, δεν είναι τζαζ. «Η τζαζ είναι όρος που ανήκει στο παρελθόν» υποστηρίζει. «Ο Λούις Αρμστρονγκ είναι τζαζ. Οι πρώτοι δίσκοι του Κόλτρεϊν είναι τζαζ. Αλλά εγώ έχω προχωρήσει σε κάτι άλλο που δεν εντάσσεται σε αυτήν την παράδοση. Είναι περισσότερο μια προσωπική μουσική κατεύθυνση».

Μια κατεύθυνση που δείχνει το μέλλον. «Οπως κάθε μουσική η τζαζ θα επιβιώσει κι αυτή με άλλη μορφή. Σκεφθείτε τι έγινε με το μπαρόκ. Τόσοι αιώνες πέρασαν και ακόμα ακούγεται ως η μουσική των σολίστ. Πάντα θα υπάρχουν μουσικοί που θα μπορούν να πάρουν το παρελθόν και να του δώσουν μια νέα πνοή. Παίρνουν τη μουσική του Μπαχ και της δίνουν καινούριο νόημα. Καθετί έχει μια αρχή και ένα τέλος. Αλλά πάντα μπορείς να βρεις τρόπους ώστε να επιβιώσει. Πιστεύω ότι στο μέλλον θα γεννηθεί από την τζαζ μια άλλη μουσική που θα είναι με τον τρόπο της επαναστατική, όσο ήταν η τζαζ στις μέρες του '50».

Για αυτό και ενοχλείται από την πειρατεία στο Ιντερνετ. «Δεν είμαι πια νέος, δεν με νοιάζει όταν κλέβουν τη μουσική μου» λέει.

«Τώρα πια έχω τη δική μου θέση στην σκηνή. Αλλά η επόμενη γενιά θα αντιμετωπίσει ένα μεγάλο πρόβλημα. Δεν μπορώ να σκεφτώ πώς θα ζήσουν οι μουσικοί ή οι συνθέτες. Αν δεν βγάζουν χρήματα από τις πωλήσεις δίσκων, τι μέλλον τους περιμένει;».

Και υπάρχουν και τα χειρότερα:

«Η τζαζ δεν είχε ποτέ πολλά λεφτά» επισημαίνει ο Γκαρμπάρεκ.

«Οπότε οι νέοι μουσικοί θα συναντήσουν ένα αδιέξοδο. Εδώ στη Νορβηγία υπάρχει και ένα πολιτικό κόμμα αντίστοιχο με αυτό τον σουηδών "Πειρατών" που διακηρύσσει ότι η μουσική πρέπει να είναι δωρεάν. Οταν τους ρωτάω πώς θα ζήσουν οι καλλιτέχνες, μου απαντούν ας βρούνε σπόνσορες. Δηλαδή θα επιστρέψουμε στους καιρούς του Μότσαρτ όπου πρέπει να ψάξεις για κάποιον πλούσιο μαικήνα ή μια εταιρεία ώστε να κυκλοφορήσει η μουσική σου. Ασε που πρέπει να υποτάσσεσαι στις επιθυμίες τους. Και πέρα από όλα τα άλλα, έτσι όπως προσφέρεται αφειδώς η μουσική στο Ιντερνετ, δεν έχει τελικά νόημα. Προσωπικά νιώθω τυχερός που είμαι τόσο μεγάλος, ώστε δεν πρόκειται να μπλέξω σε όλα αυτά. Οπότε θα συνεχίσω να ταξιδεύω να δίνω συναυλίες και να κυκλοφορώ δίσκους».

Σαράντα χρόνια μετά

Σαράντα χρόνια έχουν περάσει από τον πρώτο του δίσκο, το «Esoteric Circle» και ο νορβηγός σολίστ «νιώθει υπέροχα», κάνοντας τον απολογισμό της πορείας του. «Το απολαμβάνω ακόμα να παίζω σαξόφωνο, να γνωρίζω νέους μουσικούς και να συνεργάζομαι μαζί τους, να στέκομαι στη σκηνή και να αντικρίζω το κοινό». Και, φυσικά, να κυκλοφορεί νέους δίσκους. «Εχω ακόμα πολύ υλικό ηχογραφημένο στο στούντιο και πρέπει να το ξεδιαλέξω» λέει για το μέλλον. «Ακόμα ετοιμάζω ένα δίσκο με ένα αγγλικό φωνητικό σχήμα, το κουαρτέτο Hilliard Ensemble, που θα βγει τον επόμενο χρόνο. Τώρα που σου μιλάω, είμαι απομονωμένος σε ένα μικρό σπίτι, σε κάποιο λόφο, μερικά χιλιόμετρα έξω από το Οσλο. Ο ήλιος ανατέλλει και βλέπω στη θάλασσα τα πλοία να σαλπάρουν. Δεν έχω κάποιο στούντιο εδώ. Εχω όμως ένα λάπτοπ, λίγα κίμπορντ και το σαξόφωνο, όλα όσα μου χρειάζονται για να γράψω μουσική. Πραγματικά τέτοιες στιγμές είμαι ευτυχισμένος».*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Σχετικά θέματα: Μουσική
Ενας σολίστ από τη Σουηδία
Kind of Miles
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Παντελής Βούλγαρης
«Καμιά παράταξη δεν ζήτησε συγνώμη»
1ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου
Χρώμα στους δρόμους
Ντοκιμαντέρ
Ζωντανός, στο σχοινί
22ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Πενήντα χρόνια με κομμένη την ανάσα
Μουσική
Ενας σολίστ από τη Σουηδία
Kind of Miles
«Η τζαζ θα βρει νέους δρόμους»
Κινηματογράφος
Η Αγρία Οικογένεια
Μπαλέτο
Η «Ζιζέλ» στη Θεσσαλονίκη
Το Bollywood στην "Κ.Ε."
Οι Ινδοί ξανάρχονται
Μιούζικαλ
Τραγουδώντας στη βροχή...
Συνέντευξη: Γιώργος Μιχαλακόπουλος
Εκείνος κι εκείνη
Εικαστικά
Τάλεντ σόου για εικαστικούς
Η τέχνη της προκήρυξης
Εκθεση φωτογραφίας
«Μη σκέφτεσαι: μόνο τράβα!»
Υπουργείο Πολιτισμού
Στην παγίδα των stage
Ζωγραφική
Οι ιέρειες του σουρεαλισμού
Φωτογραφία
Φωτογραφίζοντας τη φαντασία
Βιβλίο
Νέα πρόσωπα, νέες σελίδες
Το «ποντίκι» που βρυχάται
«Το Βυζάντιο είναι πολύ παρεξηγημένο»