Έντυπη Έκδοση

Τα διηγήματα της νομπελίστριας Αλίς Μουνρό

Ρυάκια γυναικείας ευαισθησίας

Οι ιστορίες της ζωντανεύουν ένα σωρό αποχρώσεις της καθημερινότητας

Λεπτά, βαθιά, συγκινητικά, τα διηγήματα της Αλίς Μουνρό (Alice Munro) έχουν κατά κανόνα γυναίκες ηρωίδες. Γυναικεία πάθη και γυναικείες ευαισθησίες δίνουν τον τόνο στα γραπτά της, χωρίς όμως να δαιμονοποιείται η εικόνα των ανδρών.

Οι ιστορίες της ζωντανεύουν ένα σωρό αποχρώσεις της καθημερινότητας πότε λαϊκών ανθρώπων πότε διανοουμένων, χαρίζοντάς μας συχνά την αίσθηση ενός περίπατου γλυκού και αναζωογονητικού. Ακόμα κι όταν διαπραγματεύονται θέματα στενάχωρα -ξαφνικές απώλειες, ανίατες αρρώστιες, θανάτους-, δεν είναι ποτέ καταθλιπτικές. Μάστορας της υποβολής και του υπαινιγμού, η Μουνρό δίνει αφηγήσεις με πολλά πισωγυρίσματα στο χρόνο, αλλά όταν είναι να σταθεί κάπου, στέκεται σ' εκείνες τις ανθρώπινες στιγμές που αργότερα, κοιτάζοντας προς τα πίσω, αντιλαμβάνεσαι ότι υπήρξαν σωτήριες κι ευεργετικές.

Τροφοδοτεί

«Υστερόγραφο μιας σχέσης» «Υστερόγραφο μιας σχέσης» Ποια είναι η ιστορία που αφηγείται διαρκώς η Μουνρό; Ποιο ρυάκι τροφοδοτεί εδώ και μισόν αιώνα τις σελίδες της; Ο διακεκριμένος Αμερικανός μυθιστοριογράφος Τζόναθαν Φράνζεν, έμπλεος θαυμασμού για την Καναδή και νομπελίστρια πλέον διηγηματογράφο, σε δοκίμιο που της έχει αφιερώσει (περιλαμβάνεται στο φρεσκοτυπωμένο εδώ βιβλίο του «Ακόμα πιο μακριά» - εκδ. «Ωκεανίδα»), περιγράφει αυτό το «ρυάκι» ως εξής:

«Μια έξυπνη, σεξουαλικά αχόρταγη κοπέλα μεγαλώνει στην ύπαιθρο του Οντάριο χωρίς πολλά χρήματα, η μητέρα της είναι άρρωστη ή πεθαμένη, ο πατέρας της είναι δάσκαλος, του οποίου η δεύτερη γυναίκα είναι προβληματική, και το κορίτσι, μόλις βρίσκει την ευκαιρία, το σκάει από την ενδοχώρα με υποτροφία ή με κάποια ιδιοτελή πράξη. Παντρεύεται νέα, μετακομίζει στη Βρετανική Κολομβία, μεγαλώνει παιδιά και μόνο ανεπίληπτη δεν είναι όταν διαλύει το γάμο της. Μπορεί να έχει επιτυχία σαν ηθοποιός ή συγγραφέας ή σαν προσωπικότητα της τηλεόρασης. Ζει ρομαντικές περιπέτειες. Οταν, αναπόφευκτα, επιστρέφει στο Οντάριο, βρίσκει το τοπίο της νιότης της δυσάρεστα αλλαγμένο.

Παρ' ότι εκείνη ήταν που εγκατέλειψε τον τόπο, δέχεται μεγάλο πλήγμα στο ναρκισσισμό της καθώς δεν τυχαίνει θερμής υποδοχής - ο κόσμος της νιότης της, με τα παλιομοδίτικα ήθη και έθιμα, τώρα στέκει επικριτικός απέναντι στις μοντέρνες επιλογές που εκείνη έχει κάνει. Και μόνο προσπαθώντας να επιβιώσει σαν ανεξάρτητη προσωπικότητα, έχει υποστεί οδυνηρές απώλειες και ζημιές, έχει προξενήσει κακό»...

Στο «Μ' αγαπάει, δεν μ' αγαπάει», το πρώτο βιβλίο της Μουνρό που κυκλοφόρησε στη γλώσσα μας (μετ. Σ. Σκουλικάρη, εκδ. Μεταίχμιο), στο διήγημα που δίνει τίτλο στη συλλογή, πρωταγωνιστεί μια σκληραγωγημένη μεγαλοκοπέλα, η Τζοάνα, οικονόμος στην υπηρεσία ενός ιδιόρρυθμου γέρου και της εγγονής του. Ενα ωραίο πρωί, λοιπόν, η Τζοάνα ξεφορτώνεται τα έπιπλα του σπιτιού, αγοράζει ένα φουστάνι, που θα μπορούσε να σταθεί και για νυφικό, και πάει σιδηροδρομικώς να συναντήσει τον άντρα με τον οποίο αλληλογραφούσε για ένα διάστημα. Είχε πιστέψει πως βρήκε επιτέλους μια αδελφή ψυχή, αλλά, όπως θα συνειδητοποιήσει, έχει πέσει θύμα συμπαιγνίας δύο πονηρεμένων εφήβων.

Ομως η Μουνρό δεν επενδύει στην αυτολύπηση, επενδύει στο πείσμα. Και δίνει την ελπίδα στον αναγνώστη πως η ηρωίδα της, το μερίδιο στην ευτυχία που της αναλογεί, πού θα πάει, θα το κατακτήσει.

Ενα από τα ωραιότερα διηγήματα της ίδιας συλλογής, είναι το «Πέρασε η αρκούδα το βουνό», που συμπεριλαμβάνεται και στην ανθολογία «Της αγάπης μου ο σπουργίτης πέταξε» (εκδ. «Libro»), με τις ωραιότερες ιστορίες αγάπης κατά τον Τζέφρι Ευγενίδης. Σ' αυτό ακριβώς το διήγημα βασίστηκε το 2007 η πρώτη ταινία της Καναδής ηθοποιού Σάρα Πόλι, που στη χώρα μας προβλήθηκε με τον τίτλο «Υστερόγραφο μιας σχέσης», με πρωταγωνιστές τον Γκόρντον Πίνσεντ και μια υπέροχη Τζούλι Κρίστι.

Να διεκδικούμε

Η ηρωίδα που ενσαρκώνει η Κρίστι, παντρεμένη επί τέσσερις δεκαετίες μ' έναν -συνταξιούχο πια- καθηγητή πανεπιστημίου, διαπιστώνοντας πως έχει χτυπηθεί από Αλτσχάιμερ ωθεί τον άντρα της να την βάλει σε γηροκομείο. Εκεί, αυτή η γυναίκα που έχει υποστεί αγόγγυστα κάμποσα συζυγικά τσιλιμπουρδίσματα, καθώς ερωτεύεται έναν τρόφιμο του ιδρύματος, είναι σαν να παίρνει την εκδίκησή της. Ομως κι ο άντρας της, παρ' ότι πληγωμένος και προδομένος στα στερνά του, θα τη βοηθήσει όσο μπορεί για να ζήσει αυτόν τον έρωτά της...

Στη συλλογή «Πάρα πολλή ευτυχία» που ακολούθησε (μετ. Σ. Σκουλικάρη και πάλι), η ομώνυμη ιστορία παρακολουθεί μια Ρωσίδα εμιγκρέ και μαθηματικό του τέλους του 19ου αιώνα, τη Σοφία Κοβαλέφσκι, καθώς ταξιδεύει μέσα στο καταχείμωνο από τη Ριβιέρα, όπου επισκέπτεται τον εραστή της, ώς τη βόρεια Ευρώπη, μέχρι που καταλήγει στη Σουηδία, στο μοναδικό πανεπιστήμιο της Ευρώπης που δέχεται να προσλάβει μαθηματικό του φύλου της.

Στο ίδιο βιβλίο, η Μουνρό δείχνει πώς μια μητέρα λυτρώνεται από την απώλεια των τριών παιδιών της, πώς ένα αγόρι μ' ένα σημάδι εκ γενετής στο μάγουλο καταφέρνει ν' αποκτήσει μια πολύ πιο ισορροπημένη ζωή από εκείνη που έζησε μικρός, πώς μια νέα γυναίκα ξεπερνά την ασυνήθιστη και ταπεινωτική αποπλάνηση που υπέστη, με έξυπνο τρόπο, αν και όχι αξιοθαύμαστο.

Από τις ιστορίες της Μουνρό αναδύονται τα πιο αντιφατικά συναισθήματα. Η ευτυχία, σαν να μας λέει, προϋποθέτει πολύ πόνο και πολλή θλίψη, αλλά σε κάθε περίπτωση αξίζει να τη διεκδικούμε συνεχώς. Αυτό το κυνήγι είναι που μας κρατάει ζωντανούς.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Βραβεία Νόμπελ
Δημοσιογράφοι
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Στην Καναδή Munro το Νόμπελ Λογοτεχνίας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Στην Καναδή Munro το Νόμπελ Λογοτεχνίας
Ρυάκια γυναικείας ευαισθησίας
Θέατρο
Αντιρατσιστική κατάδυση στο Υπόγειο
Θεατρικό στέκι η πλατεία Βικτωρίας
Τηλεόραση
Χρεοκοπία λόγω ΕΡΤ
Φεστιβάλ
Τέχνη στους σκοτεινούς δρόμους
Κι αυτά
«Δεν ζει ο άνθρωπος, ζει το έργο του»
Κι εκείνα
Και μαθήματα υποκριτικής
«Χαραγμένες ζωές»
Αρχαιολογικά μαθήματα
TV & Media
Η «κλειστή» ΕΡΤ κερδίζει θεατές
Για την υγεία
Φινάλε «Gossip Girl»