Έντυπη Έκδοση

Παραδείσιο πρίσμα

Στρατής Πασχάλης

Εποχή Παραδείσου

εκδόσεις Γαβριηλίδη, σ. 106, 7,32 ευρώ

Εκτός. Ο Στρατής Πασχάλης απέσπασε, με το βιβλίο του Εποχή Παραδείσου, το Βραβείο Ποίησης 2009 του περιοδικού Διαβάζω. Τη δέκατη αυτή συλλογή του είχε υποδεχθεί προηγουμένως με θέρμη η κριτική (Δημητρούλια Καθημερινή, 14.12.2008, Καλαμαράς Ελευθεροτυπία, 19.12.2008, Μαρωνίτης Το Βήμα, 11.1.2009).

Ο Πασχάλης, αν και δημοσίευσε το πρώτο του ποιητικό βιβλίο Ανακτορία το 1978 -το οποίο χαιρετίστηκε από τον Ανδρέα Καραντώνη ως απότοκο, «αρτιγένητον βρέφος», του ελυτικού έργου-, λογίζεται ως ποιητής της γενιάς του '80. Τη λογοτεχνική του προσφορά συμπληρώνει η μετάφραση έργων κλασικών, γάλλων δραματουργών (Ρακίνας, Κορνήλιος, Ροστάν) αλλά και των Σαίξπηρ, Μπωντλαίρ, Ρεμπώ. Η συγγραφική του παραγωγή εκτείνεται σε μυθιστόρημα, παραμύθι και ειδικού λογοτεχνικού ενδιαφέροντος ανθολογίες. Τα τελευταία χρόνια διδάσκει δημιουργική γραφή σε συνεργασία με το ΕΚΕΒΙ.

Εντός. Με τα 43 ποιήματα της Εποχής Παραδείσου επιχειρείται η θεματοποίηση αναπεπταμένων τοπίων - σύμμειξη φυσικών σχηματισμών και ψυχικών ενορμήσεων. Σχέσεις αθωότητας, ομορφιάς και ελευθερίας χαρτογραφούνται και παραδίδονται, με τον ποιητή άλλοτε πρωταγωνιστή κι άλλοτε εποπτεύοντα απόντα. Σε αντιδιαστολή με την ενοχλητική αστική παρένθεση, η χλωρίδα και τα καταφύγια των Θεών φέρουν ακέραιο τον μύθο τους: «κι έλα εδώ / να μυρίσουμε ρόδα να τρίψουμε βασιλικό / να πιούμε ανθόνερο / να θάψουμε τους Αθηναίους / που τόσο μας κακολογούν οι άμουσοι / στην Κόρινθο, τη Ρόδο / μα ποτέ στην Αθήνα την γκρίζα που ορίζει του Ολύμπου / η ανέραστη» από το εξόδιο της συλλογής, πολύμορφο ποίημα «Αποκατάσταση Τοιχογραφίας».

Η ποιητική κατάθεση του Πασχάλη κανοναρχείται από τη ρυθμικότητα που λαξεύει το νόημα των στίχων και την εικονοποιητική έκπληξη, όχι από τον σημασιολογικό μίτο μίας αφήγησης. Ακολουθεί την πρισματική ποιητική με λέξεις που κυματούνται, σε φραστικές μονάδες αυτοδύναμης ακτινοβολίας (σύμφωνα με τον ορισμό που εισήγαγε ο Ελύτης στον «Ρωμανό τον Μελωδό», Ανοιχτά Χαρτιά). Ως υλικό προς επίρρωση αυτών χρησιμοποιούνται: γριφώδεις επικλήσεις, παρακλητικές ρήσεις, ονειρικές εξομολογήσεις, σύνθεση θραυσμάτων, λήψεις ενός πανόπτη ποιητή. Η ενορχήστρωση συντελείται με «επιθετοποιημένα» ουσιαστικά και συνεκφορές επί χρησμικής προσωδίας «Προμήνυμα / προεόρτια παρτιτούρα σιγής», υπερβατά σχήματα «Σώμα γυμναστικής ταλαίπωρης», δεκατρισύλλαβους «Γρίφος ανώφελος λανθάνοντος δακτύλου». Κατ' αυτόν τον τρόπο μορφοποιείται μία παραστατική ποιητική γλώσσα με αλλεπάλληλες απεικονίσεις αντιθέτων και οξύμωρων σχημάτων -μαθητεία και φόρος τιμής στα επιτεύγματα του Ρεμπώ-, η οποία δεν αναπαριστά, αλλά παριστά τον εαυτό της, καθώς και μία υπερβατή ποιητική στιγμή εν εξελίξει, συνέλκοντας την ad hoc νοηματοδόητησή της· ενδεικτικό το ποίημα «Κατακόμβη».

Επί του αυτού. Αν όπως έχει σημειώσει ο Ευρυπίδης Γαραντούδης «η ποίηση του Πασχάλη κατευθύνεται από μία ισχυρή ροπή προς τον αισθητισμό, τη μουσικότητα του στίχου, τη μείξη του λυρικού με το δραματικό και, θεματικά, την αποστροφή προς τον ακαλαίσθητο αστικό χώρο», τότε όλα τα παραπάνω δοκιμάζονται στην Εποχή Παραδείσου στις υψηλότερες ταχύτητες απελευθέρωσης του ποιητικού λόγου, χωρίς συντακτικούς φραγμούς ή ανάγκη για ομολογημένες γραμματολογικές συγγένειες.

Μολαταύτα, το νήμα της λυρικής ποίησης (Σαπφώ, Σολωμός, Ελύτης) περιελίσσεται τη συλλογή και ο ποιητής διεκδικεί τη συνέχεια σε μία ποιητική παράδοση που αναδεικνύει τον μυσταγωγικό, προφητικό, αποστολικό ρόλο του, αποβλέποντας στην επαναμάγευση της ανθρώπινης εμπειρίας. Η Εποχή Παραδείσου δείχνει αμέριστη εμπιστοσύνη στην ποιητική γραφή να αποκαλύπτει και να αποκαθαίρει. Διατρανώνει πως εκείνη διαθέτει το προνόμιο και τη μοναξιά να εκλύει το ισχυρότερο μήνυμα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Η συγγραφή ως αυτο-ανάκριση
Πορθμείο για την ουσία της ύπαρξης
Το πορτρέτο του Στρατηγού
Τεργέστη και άλλες πόλεις του νου
Πότε θα ξεφορτωθούμε τα φέρετρα από την πλάτη μας;
Βιβλία έξω από τη σκόνη του χρόνου
Εγελιανές εκδοχές
Βιβλία για τα Χριστούγεννα
Βιβλία για παιδιά που ψάχνουν
3 βιβλία χωρίς τίτλο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Η συγγραφή ως αυτο-ανάκριση
Πορθμείο για την ουσία της ύπαρξης
Παραδείσιο πρίσμα
Το πορτρέτο του Στρατηγού
Τεργέστη και άλλες πόλεις του νου
Πότε θα ξεφορτωθούμε τα φέρετρα από την πλάτη μας;
Βιβλία έξω από τη σκόνη του χρόνου
Εγελιανές εκδοχές
Βιβλία για τα Χριστούγεννα
Βιβλία για παιδιά που ψάχνουν
3 βιβλία χωρίς τίτλο
Άλλες ειδήσεις
Η λάμπα, ο Πόε , ο Οσμπορν ή ο Αρανίτσης;
Γυρίζοντας ηφαίστεια ανάποδα
Η λογοτεχνία στον κινηματογράφο