Έντυπη Έκδοση

Νόρμαν Ντέιβις

Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει παράρτημα των μεγάλων παγκόσμιων παικτών

«Ηθελα να γράψω μια ιστορία που να καλύπτει όχι μόνο τη Δυτική Ευρώπη, η οποία διατηρεί το μονοπώλιο στην ευρωπαϊκή ιστορία αλλά και την Ανατολική» δηλώνει στην «Ε» ο Βρετανός ιστορικός Νόρμαν Ντέιβις, συγγραφέας της «Ιστορίας της Ευρώπης», ενός επιβλητικού έργου που κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Νεφέλη (2 τόμοι, σύνολο 1.438 σελίδες).

Ο 72χρονος ιστορικός, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επίτιμος καθηγητής του London University, εκτείνει την αφήγησή του σε δώδεκα κεφάλαια ενώ στο κείμενό του παρεμβάλλονται περί τις τριακόσιες εμβόλιμες πληροφοριακές ενότητες, τις οποίες ο ίδιος ονομάζει «κυψέλες», κατατοπιστικές για έννοιες, πρόσωπα και γεγονότα.

Ο Ντέιβις δεν ξεχνά να ασχοληθεί και με τις μειονότητες (τους αιρετικούς, τους λεπρούς, τους Εβραίους, τους Ρομά κ.ά.), γεγονός που δίνει στο έργο του πανανθρώπινη διάσταση. Ισως για αυτό η «Ιστορία της Ευρώπης» να έχει καταστεί τόσο δημοφιλής παγκοσμίως, αφού έχει μεταφραστεί σε 20 γλώσσες, μεταξύ των οποίων στα κινεζικά και τα αραβικά.

Η συνέντευξη δεν θα μπορούσε να μην ξεκινήσει από την οικονομική κρίση και τις ενδεχόμενες ακραίες συνέπειές της στην ευρωπαϊκή ήπειρο, όπως π.χ. τη γέννηση ενός νέου φασισμού. Ο Ντέιβις, ενδεχομένως και εξαιτίας της βρετανικής καταγωγής του, δείχνει να παραμένει ψύχραιμος: «Η "αναζήτηση" του φασισμού μού θυμίζει λίγο τους στρατηγούς που ετοιμάζονται να διεξαγάγουν την τελευταία μάχη τους ξανά και ξανά. Εξ όσων βλέπω, οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ότι η πρόσφατη ύφεση προκλήθηκε από τις υπερβάσεις που οφείλονταν στον άναρχο καπιταλισμό. Η κοινωνική αναταραχή λόγω των μέτρων λιτότητας είναι ασφαλώς πιθανή, αλλά δεν βλέπω γιατί ο παλιομοδίτικος φασισμός πρέπει να είναι ο "κληρονόμος" της».

Αποδέχεται ωστόσο το γεγονός ότι ο δυτικός κόσμος δεν δείχνει πάντοτε πρόθυμος να υπερβεί τις παθογένειες του παρελθόντος και να ενσωματώσει τη νέα γνώση. Και φέρνει ως παράδειγμα τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο: «Ο μεγάλος αριθμός των βιβλίων που έχουν γραφεί για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (σ.σ. γύρω στα 60.000 βιβλία) δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι είναι καλά πληροφορημένοι. Τα περισσότερα βιβλία έχουν γραφτεί για να παρουσιαστούν επιλεγμένες αναμνήσεις και είναι αποσπασματικά ενδιαφέροντα. Ομως οι πιο πολλοί Δυτικοί συνεχίζουν να σκέφτονται με όρους αφενός του "πολέμου ενάντια στον Χίτλερ", αφετέρου του εγκλήματος του Ολοκαυτώματος, δίνοντας μικρή προσοχή σε άλλα εγκληματικά καθεστώτα και σε άλλες κατηγορίες παθόντων».

Ποιος είναι, αλήθεια, ο ευρωπαϊκός κόσμος, όπως συνηθίζουμε να τον αποκαλούμε; Και πόσο είναι συμπαγής; Από πού αρχίζει και μέχρι πού φτάνει; «Υπάρχουν τρεις επιδραστικές χώρες», υπογραμμίζει ο Ντέιβις, «οι οποίες είναι κατά ένα μέρος τους ευρωπαϊκές και κατά ένα άλλο μη ευρωπαϊκές: η Μεγάλη Βρετανία, η Ρωσία και η Τουρκία. Αλλά και διαμέσου των αιώνων δεν υφίσταται κάποια στέρεη οικοδόμηση ενός στέρεου ευρωπαϊκού πνεύματος. Πριν από το 1939 ο εθνικισμός ήταν πολύ πιο ισχυρός από την όποια ευρύτερη αίσθηση του κοινού καλού και αυτό, παρά τη μερική άμβλυνσή του, ακόμη δεν έχει εκλείψει».

Ο Ντέιβις στο βιβλίο του δεν εξιδανικεύει την Ευρώπη: «Ισχύει ότι τη θεωρώ λιγότερο πολεμοχαρή από τις ΗΠΑ», παραδέχεται, «αλλά αυτό κυρίως έχει να κάνει με τη βιωθείσα φρίκη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Θα μάθει και η Αμερική να είναι λιγότερο επιθετική στο μέλλον, αλλά για να συμβεί αυτό θα πρέπει πρώτα να υποστεί μια σειρά από μεγάλες ήττες».

Οι προβλέψεις του για το μέλλον της Ε.Ε. εστιάζονται στην κρίσιμη σχέση μεγάλων και μικρών ευρωπαϊκών χωρών.

«Την επόμενη δεκαετία», λέει ο Ντέιβις, «είναι αρκετά πιθανό ο μεγάλος αριθμός των μικρών κρατών-μελών να δράσει από κοινού προκειμένου να προφυλάξει εαυτόν από τα μεγαλύτερα κράτη και την κατεύθυνση στην οποία εκείνα ωθούν τα μικρά με τις οδηγίες τους. Πάντως ένα είναι βέβαιο: η γαλλογερμανική ηγεσία έχει ήδη ξεθωριάσει».

Κι όσον αφορά τη σύγκρουση και τον ανταγωνισμό με τους υπόλοιπους εμβληματικούς παίκτες της παγκόσμιας σκακιέρας, ο συγγραφέας της «Ιστορίας της Ευρώπης» είναι μάλλον ξεκάθαρος: «Η ισχύς έχει πολλές εκφάνσεις: είναι πολιτική, στρατιωτική, οικονομική, χρηματοπιστωτική, πολιτιστική κ.ά. Η Ευρώπη είναι ισχυρή σε κάποιους τομείς, ιδιαίτερα στον οικονομικό, και πολύ αδύναμη σε άλλους. Η σύσταση κοινής εξωτερικής πολιτικής, για παράδειγμα, βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο και δεν έχει ανατεθεί σε μια εξειδικευμένη ομάδα. Εξαιτίας της συμμετοχής της στο ΝΑΤΟ, η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν προσαρμόστηκε στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Συνεπώς η Ευρώπη πράγματι είναι ευάλωτη και δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστική σε όλα τα επίπεδα. Εάν δεν καταφέρει να γίνει αυτάρκης τις επόμενες δύο ή τρεις δεκαετίες, η Ευρώπη μετά το 2050 θα καταλήξει να είναι το παράρτημα ενός από τους υπόλοιπους μεγάλους παγκόσμιους παίκτες...» *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Σημείο συνάντησης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Ζακ Γαλιφιανάκης
Ατιμο πράγμα η επιτυχία, αισθάνομαι σαν να πουλάω τον εαυτό μου
Κινηματογράφος
Ελληνικές ταινίες και φεστιβάλ: ραντεβού στα τυφλά
Κριτική θεάτρου
Ο ανικανοποίητος πόθος για ελευθερία
Συνέντευξη: Ελένη Κοκκίδου
Είμαι ακραίος άνθρωπος κι αυτό είναι προσόν στην τέχνη
Προσφορά «Κ.Ε.»
Χριστουγεννιάτικο παραμύθι από τους Κατσιμίχα
Εικαστικά
Η Ιντιάνα Τζόουνς της σύγχρονης τέχνης
Κομικςδρόμιο
Η επιστροφή του «Σκορπιού»
Αρχιτεκτονική
Ο αρχιτέκτονας που ήθελε να είναι ζωγράφος