Έντυπη Έκδοση

Η ελληνική παραφθορά της μεταρρύθμισης

Η τρέχουσα συζήτηση περί αξιολογήσεως δομών και ανθρώπων του Δημοσίου παρουσιάζει ενδιαφέρον τόσο για τη θεωρία της αξιολόγησης όσο και για την πρακτική της στην Ελλάδα: πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφή αξιολόγησης, ανύπαρκτη μέχρι τούδε στη διοικητική επιστήμη και πρακτική, που μπορεί να αποκληθεί «αξιολόγηση με το ζόρι».

Κυβέρνηση και δανειστές υποστηρίζουν ότι στην Ελλάδα των πελατειακών δικτύων δεν υπάρχει άλλος τρόπος αποδοχής της πέραν της βίαιης ενσωμάτωσής της. Οι οργανώσεις και οι κοινωνικές ομάδες που «πρέπει» να αξιολογηθούν απορρίπτουν, ορθώς, την παρωδία της αξιολόγησης, εκτιμώντας ότι αποτελεί πρόσχημα για τη λήψη περαιτέρω μέτρων λιτότητας, ενώ δέχονται την αξιολόγηση ως τμήμα μιας έλλογης δημόσιας πολιτικής.

Σύμφωνα μ' έναν τυπικό ορισμό της αξιολόγησης, αυτή ορίζεται ως «η διαδικασία εκείνη σύμφωνα με την οποία καθορίζονται/εφαρμόζονται γενικές εκτιμήσεις περί της ποιότητας, του βαθμού επίτευξης των στόχων, της αποδοτικότητας των προγραμμάτων, καθώς και των επιπτώσεων και της οικονομικής επιβάρυνσης που αυτά επιφέρουν». Συνεπώς, προϋποτίθενται της αξιολογήσεως στόχοι, δείκτες ποιότητας και αποδοτικότητας, καθώς και δείκτες οικονομικότητας. Με δεδομένο ότι στη χώρα μας οι δημόσιες πολιτικές δεν ποσοτικοποιούνται κι έχουν χαρακτήρα κανονιστικό -άρα δεν τίθενται ζητήματα αξιολόγησης, τα οποία προϋποθέτουν την εδραίωση μεθόδων και τεχνικών μάνατζμεντ στο Δημόσιο-, τότε η αξιολόγηση, συλλήβδην, δημόσιων πολιτικών, δομών και υπαλλήλων παραπέμπει σε κάτι διαφορετικό.

Εξηγούμαι: Θα είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον εάν οι κυβερνώντες επιζητούσαν, πέραν από την αξιολόγηση των άλλων, και την αξιολόγηση των ίδιων των πολιτικών τους (αν και ορισμένων εξ αυτών η αποτυχία είναι τόσο κραυγαλέα, ώστε να παρέλκει η ανάγκη χρήσης στοιχειωδών, έστω, εργαλείων αξιολόγησης). Σε μια τέτοια πρόταση το πολιτικό σύστημα ενεργοποιεί τα τυπικά αντανακλαστικά του, παραπέμποντας στην παλιά, γνωστή και παραμορφωμένη έννοια της «λαϊκής βούλησης». Σύμφωνα μ' αυτήν, οι πολιτικοί που έχουν την ευθύνη των δημόσιων πολιτικών έχουν «πολιτική» ευθύνη. Ο εστί μεθερμηνευόμενον ότι η πολιτική ευθύνη καταλογίζεται μόνο μέσω των εκλογών, οι οποίες αποτελούν ένα είδος «κολυμβήθρας του Σιλωάμ». Εάν από τις τραγικές επιλογές τους επήλθαν καταστροφικές συνέπειες για την οικονομία και την ανάπτυξη της χώρας, αυτές μένει να αξιολογηθούν... στις εκλογές! Η κοινωνική ή η οικονομική ευθύνη δεν υπάρχουν, απλώς...

Η επιδιωκόμενη «αξιολόγηση με το ζόρι» και η «αξιολόγηση μόνο για τους άλλους» δεν αφορά, εν τέλει, ένα σύστημα (ή μια διαδικασία) διόρθωσης μιας υφιστάμενης πολιτικής, αλλά την πρόκληση συγκεκριμένων επιπτώσεων μέσω νέων πολιτικών. Η τρέχουσα αξιολόγηση αποτελεί το μέσο για την επιδιωκόμενη αλλαγή και υποτάσσεται στις προτεραιότητες των «ιδιοκτητών» της αλλαγής, οι οποίες είναι:

- Η παρέμβαση στις συνήθειες και στα νοητικά/ερμηνευτικά σχήματα που χρησιμοποιεί εκείνος εναντίον του οποίου επιχειρείται η αξιολόγηση.

- Η χειραγώγηση του κοινού και των υπό αξιολόγηση οργανώσεων και ατόμων, με σκοπό την αποδοχή κρίσεων και αξιολογήσεων (βάσει συγκεκριμένων μεθοδολογιών) που γίνονται από υπερεθνικούς οργανισμούς ή εξειδικευμένες ομάδες (π.χ. ελεγκτών) που εκπροσωπούν συγκεκριμένα συμφέροντα.

Ατυχώς όμως για τους νεοφώτιστους αξιολογητές τέτοια εγχειρήματα συνήθως αποτυγχάνουν, αφού:

- Η αξιολόγηση δεν ευδοκιμεί σε έδαφος εκτεταμένης απο-νομιμοποίησης του πολιτικού συστήματος.

- Η αξιολόγηση είναι μέρος μιας συνολικής πολιτικής για την ανάπτυξη και, άρα, ασύμβατη με προγράμματα λιτότητας.

- Η αξιολόγηση χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση (και, πάντως, χωρίς την άμεση εμπλοκή εκείνων που εφαρμόζουν την πολιτική) είναι καταδικασμένη σε αποτυχία.

Το χειρότερο όμως της νεόκοπης «μεταρρύθμισης» είναι ότι η δυσφήμηση της αξιολόγησης προσθέτει μία ακόμη ψηφίδα στη «μεταρρυθμιστική κόπωση». Οταν, εν τέλει, θα δρομολογηθούν πραγματικές μεταρρυθμίσεις, οι μεταρρυθμιστές θα είναι δύσκολο να συναντήσουν υποστηρικτές. Τότε, όντως, οι σημερινοί αντι-μεταρρυθμιστές και οι ταγοί τους θα έχουν νικήσει οριστικά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Δημόσιος Τομέας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Άλλες ειδήσεις
Μαγειρεύουν εξοπλιστικό
Ζημιές σε πόρτες, εκρήξεις στην πολιτική σκηνή
«Πόρτα» στη ΜΟΜΑ
Πονοκέφαλος για δύο το «όλα στο φως»
Ευρωπαίοι vs Αγγλοσάξονες με νέο οίκο αξιολόγησης
Η Γερμανία στραβοκοιτά τις ρώσικες «καταθέσεις»
Από το 2010 η Ελλάδα αγνοεί συστάσεις για πολιτική διαφθορά
Παπαρήγα: Απάτη οι τρεις κάλπες
Νομιμοφροσύνη μετά τις ενστάσεις
Ξανά στο σκαμνί ο Παπαγεωργόπουλος
Αφήνει στην Ελλάδα τις «μειοψηφικές» απόψεις
Τέσσερα καυτά εθνικά
Η ελληνική παραφθορά της μεταρρύθμισης
Τιμολογούσαν τα φάρμακα πίσω από κλειστές πόρτες
Οζάλ, Αραφάτ δηλητηριάστηκαν. Ο Παπάγος;