Έντυπη Έκδοση

Επιστήμη & Τεχνολογία

Σφαίρα είναι και γυρίζει

  • ΞΕΣΤΡΑΤΙΣΕ Η ΑΛΚΥΟΝΗ, ΧΑΡΙΖΟΝΤΑΣ ΜΑΣ, ΠΡΟΩΡΑ ΕΔΩ, ΚΑΛΟΣΥΝΕΣ, ΠΑΝΩ ΣΤΑ ΚΡΥΑ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ. ΣΕ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΟΙ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΝΑΔΑ, ΠΟΥ ΣΑΡΩΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΠΟΛΙΚΗ ΔΙΝΗ».

    «Οι κατάσκοποι του καιρού»

    Οι τελευταίας γενιάς μετεωρολογικοί δορυφόροι μπορούν να δίνουν ακόμη και το μετεωρολογικό χάρτη πρόβλεψης καιρού συγκεκριμένου τόπου και χρόνου Καθημερινά συλλέγονται περισσότερες από 150 εκατομμύρια μετεωρολογικές παρατηρήσεις που αφορούν στοιχεία θερμοκρασίας, υγρασίας, ανέμων, ύψους κύματος και άλλες πληροφορίες καιρού.

    Ενας Meteosat γεωστάσιμος δορυφόρος 2ης γενιάς σε επιχειρησιακή δράση  για την πρόγνωση του καιρού (πηγή EUMETSAT) Ενας Meteosat γεωστάσιμος δορυφόρος 2ης γενιάς σε επιχειρησιακή δράση για την πρόγνωση του καιρού (πηγή EUMETSAT) Ωστόσο μόλις το 10% από αυτά τα στοιχεία χρησιμοποιούνται στη συνέχεια ως δεδομένα εισαγωγής στα ατμοσφαιρικά μοντέλα πρόγνωσης του καιρού, λόγω αδυναμίας υπολογιστικής δύναμης.

    Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι είναι πρωταγωνιστές σ' αυτήν την καθημερινή μάχη με την πρόγνωση των καιρικών φαινομένων - «μετεωρολογικά», όπως έγιναν γνωστά από την πρώτη συστηματική μελέτη-παρατήρηση του Αριστοτέλη περίπου το 340 π.Χ.

    Για όλα αυτά που «αιωρούνται στην ατμόσφαιρα», για κάθε «μετέωρον», την ελληνική λέξη-γεννήτορα του όρου μετεωρολογία, μας ενημερώνουν οι μετεωρολογικοί δορυφόροι, οι «κατάσκοποι» του καιρού, χωρίς να παραγνωρίζουμε τη μεθοδική δουλειά επί Γης εξαίρετων επιστημόνων, ερευνητών (φυσικών, μαθηματικών, αστρονόμων κ.ά.).

    Με τον πρόεδρο της Ελληνικής Μετεωρολογικής Εταιρείας Παναγιώτη Νάστο, αναπληρωτή καθηγητή Κλιματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, «πετάμε» στα 36.000 χλμ. πάνω από τη Γη για να δούμε αυτά που βλέπουν οι δορυφόροι καιρού: «Οι μετεωρολογικοί διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες, τους γεωστάσιμους και τους δορυφόρους πολικής τροχιάς. Οι γεωστάσιμοι παραμένουν σταθεροί στις μηδέν (0) μοίρες, περιστρέφονται δηλαδή μαζί με τη Γη και από ύψος 36.000 χιλιομέτρων στέλνουν δορυφορικές παρατηρήσεις, οι οποίες στοχεύουν σε Αμερική, Αφρική, Ευρώπη, Ασία κ.λπ. Σε αντίθεση με τους γεωστάσιμους, οι δορυφόροι πολικής τροχιάς ίπτανται σε ύψος περίπου 820 χιλιομέτρων και ακολουθούν τροχιές καλύπτοντας όλη τη σφαίρα της Γης, στέλνοντας εικόνες ανά τρία λεπτά. Αποτελούν βασική πηγή πληροφοριών για τις πολικές περιοχές όπου δεν υπάρχουν πολλοί επίγειοι σταθμοί και παρέχουν καλύτερη οπτική ανάλυση/δεδομένα σε σχέση με τους γεωστάσιμους, καθώς ίπτανται σε χαμηλότερο υψόμετρο. Με τη σειρά τους οι γεωστάσιμοι παρέχουν σημαντικές πληροφορίες ανά δεκαπέντε λεπτά, γύρω από τις τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Κάθε δορυφόρος από αυτούς καταγράφει πολλαπλές πληροφορίες σε διαφορετικά κανάλια/διαστήματα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος (π.χ. υπέρυθρο, ορατό)».

    Η EUMETSAT (Ευρωπαϊκή Μετεωρολογική Υπηρεσία Δορυφόρων) καθοδηγεί πάνω από τη Γη επτά μετεωρολογικούς δορυφόρους με τις ονομασίες Meteosat-7, 8, 9, 10, Metop-Α, Metop-Β και Jason-2. Ολοι οι δορυφόροι Meteosat είναι γεωστάσιμοι και διαχωρίζονται σε πρώτης και δεύτερης γενιάς. Στέλνουν εικόνες πλήρους σάρωσης του γήινου δίσκου για την Ευρώπη και την Αφρική. Οι Meteosat στέλνουν πληροφορίες για την περιοχή του Ινδικού Ωκεανού και οι Metop-Α, Β και Jason-2 είναι πολικής τροχιάς που σκανάρουν καθημερινά τη γήινη σφαίρα.

    «Ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος που εκτοξεύθηκε ειδικώς για τις ανάγκες της μετεωρολογίας ήταν το 1960 και ονομαζόταν TIROS-1, στέλνοντας στη Γη περίπου 23.000 φωτογραφίες», μας αναφέρει ο αναπληρωτής καθηγητής Παναγιώτης Νάστος: «Οι σύγχρονοι δορυφόροι του είδους λαμβάνουν και αναλύουν δεδομένα γήινων αυτόματων μετωρολογικών σταθμών που βρίσκονται σε απρόσιτα σημεία, με σκοπό τη μετεωρολογική πρόβλεψη των περιοχών αυτών».

    Για κάθε δορυφόρο (όχι μόνο τους μετεωρολογικούς) που τοποθετείται σε τροχιά, χρειάζεται τεράστια ποσότητα ενέργειας που προέρχεται από τους ισχυρούς πυραύλους που εκτοξεύονται (όπως οι γαλλικοί ARIAN). Για να εξασφαλιστεί η τροχιά, ο δορυφόρος θα πρέπει να φτάσει σε ύψος τουλάχιστον 200 χιλιομέτρων και η ταχύτητά του θα πρέπει να ξεπερνά τα 29.000 χιλιόμετρα ανά ώρα ή τα 8 ανά δευτερόλεπτο (από ειδικό σημείωμα του ερασιτέχνη αστρονόμου Αριστείδη Μυλωνά): «Οι δορυφόροι δέχονται μεγάλες καταπονήσεις κατά την εκτόξευση. Επιπρόσθετα, πρέπει να λειτουργούν για μεγάλο διάστημα χωρίς βλάβες στο αφιλόξενο περιβάλλον του Διαστήματος. Ο συνολικός πληθυσμός όλων των ειδών των τεχνητών δορυφόρων (μέχρι τα τέλη του 2000) που είχαν εκτοξευθεί από κράτη και ιδιωτικές εταιρείες ήταν πάνω από 6.000, από τους οποίους οι 3.000 εν ενεργεία - οι περισσότεροι ρωσικής κατασκευής και προέλευσης».

    Οι τελευταίας γενιάς μετεωρολογικοί δορυφόροι «είναι εφοδιασμένοι με πολλά και διαφορετικά όργανα αυτόματης ανάλυσης-καταγραφής φωτογραφιών αλλά και λήψης, συγκέντρωσης και ανάλυσης εκπομπών γήινων, αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών σε ερήμους, πολικές ζώνες, απροσπέλαστες κορυφές οροσειρών και άλλα. Ετσι οι σύγχρονοι αυτοί δορυφόροι δεύτερης γενιάς (η τρίτη θα έρθει μετά το 2018) μπορούν να δίνουν ακόμη και το μετεωρολογικό χάρτη πρόβλεψης καιρού συγκεκριμένου τόπου και χρόνου. Οι γεωστάσιμοι μπορούν να κάνουν παρατήρηση του ίδιου σημείου και απ' ευθείας μεταφορά εικόνας στους επίγειους σταθμούς, καθώς επίσης έχουν τη δυνατότητα με σύνδεση περιοχών χωρίς οπτική επαφή. Οι πολικής τροχιάς έχουν μεγάλη διακριτική ικανότητα και τη δυνατότητα παρατήρησης ολόκληρης της γήινης επιφάνειας».

    Θα ήταν ευχής έργον να μπορούσαν να σάρωναν όλες τις κινήσεις του καιρού της μίζας, μπας και μαζέψουμε κάνα φράγκο...

    ***

    Τραγουδιστά κατά το Guantanamera, Κάντα nameroo

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία της έντυπης έκδοσης
Ακραία καιρικά φαινόμενα
Να περιμένουμε πολική εισβολή και στην Ευρώπη;