Έντυπη Έκδοση

Πρόσωπα και προσωπεία σε φθινοπωρινές στιγμές

Χάρης Βλαβιανός

Διακοπές στην πραγματικότητα

εκδόσεις Πατάκη, σ. 126, 11,50 ευρώ

ΕΚΤΟΣ. Οι Διακοπές στην πραγματικότητα αποτελούν την ένατη συλλογή ποιημάτων του Χάρη Βλαβιανού. Καταχωρισμένος στη γενιά του '80, με τον πολυσυζητημένο χαρακτηρισμό «γενιά του ιδιωτικού οράματος», ο Βλαβιανός εισήλθε στην ποίηση με ισχυρή λογοτεχνική και θεωρητική κατάρτιση (Φιλοσοφία, Πολιτικές Επιστήμες και Ιστορία). Σήμερα, τις δράσεις του συμπληρώνει η διεύθυνση του περιοδικού Ποιητική (που διαδέχτηκε το μακρόβιο περιοδικό Ποίηση), η διδασκαλία μετάφρασης της ποίησης (ΕΚΕΜΕΛ) και Ιστορίας των ιδεών (Αμερικανικό Κολέγιο). Ξεχωριστή θέση έχει καταλάβει το δοκιμιακό και μεταφραστικό του έργο.

Το έργο του Βλαβιανού αρδεύεται από διαφορετικές πηγές. Η προσωπική διαδρομή τού ποιητή (Ρώμη, Ρίο ντε Ζανέιρο, Αθήνα), οι σπουδές του (Μπρίστολ, Οξφόρδη), η συνομιλία του με σημαντικούς εν ζωή ποιητές (Ashbery, Longley, Heaney), η μετάφραση έργων τους καθώς και παλαιοτέρων κλασικών (Whitman, Pound, Blake, Herbert, Pessoa, e.e.Cummings, Stevens) συντείνουν στην οικουμενική διάσταση της ποίησής του, στοιχείο που κριτικοί και ομότεχνοι έχουν ήδη επισημάνει.

ΕΝΤΟΣ. Οι Διακοπές στην πραγματικότητα συγκροτούνται σε δύο κύριες ενότητες: Lacrimae Amandis και Πρόσωπα / Προσωπεία. Η πρώτη μετέρχεται ποιήματα που εγκολπώνουν, εκτρέπουν ή αντηχούν αγαπημένες σελίδες της ευρωπαϊκής και αμερικανικής ποίησης. Η δεύτερη εστιάζει σε πρόσωπα, (Κάφκα, Γέιτς, Τολστόι), που παίζουν τον ρόλο των προσωπείων του ποιητή ή των προσωποιημένων εμμονών του.

Επιλέγοντας ως εισαγωγικό ποίημα το «Φθινοπωρινό Ρεφραίν» από τον Αγγελο της Ιστορίας (1999), ο Βλαβιανός υπογραμμίζει την αφοσίωσή του στη διαρκή επεξεργασία τρόπων και ιδεών, ενώ με το καταληκτικό, πρωτοπρόσωπο ομότιτλο της συλλογής σηματοδοτεί τον ποιητικό του σταθμό. Το εξώφυλλο προϊδεάζει Ποιήματα-Σχεδιάσματα-Μεταγραφές.

Οι Διακοπές στην πραγματικότητα διερευνούν τις συνήθεις θεματικές στην ποίηση του Βλαβιανού (έρωτας στη σύγχρονη εποχή, απώλεια αγαπημένων προσώπων ή φορτισμένων συγκινησιακά συναντήσεων, πορεία του διανοουμένου, σχέση πραγματικότητας-γλώσσας-αλήθειας). Τα πεδία, στα οποία θα τις ενθέσει και από τα οποία θα αντλήσει υλικό, είναι η Φιλοσοφία (κυρίως αισθητική), η Τέχνη (κυρίως ζωγραφική) και η Λογοτεχνία (κυρίως ποίηση). Οριακή διακινδύνευση συνιστά η ενδογλωσσική πάλη του υποκειμένου, προκειμένου να προσλάβει τον κόσμο ως εννοηματωμένο σύνολο, ενόσω επικρέμεται ο κίνδυνος (ή λύτρωση;) ανά πάσα στιγμή να διαχυθεί σε λεπτεπίλεπτες, αισθητικές τέρψεις ή/και σε αδρότερες, αισθησιακότερες ηδονές.

Μία από τις κατακτήσεις της ποιητικής τού Βλαβιανού έγκειται στην πρωτότυπης σύλληψης και αφοριστικής εκτέλεσης σύντμηση του βίου σημαντικών συγγραφέων και ανθρώπων της τέχνης, των οποίων οι παρεκκλίσεις, οι αδυναμίες ή οι κρυφές εξωκειμενικές αρετές συνήθως παρασιωπούνται. Αυτή η τάση ριζώνει στο ποίημα «Αχμάτοβα» (Μετά το τέλος της Ομορφιάς, 2003) και εκρέει καρποφόρα στις Διακοπές στην πραγματικότητα - λ.χ. στο ποίημα «Οι νεράιδες τού Γέητς» φωτίζεται η αρωγή της ιδεοληψίας (ρομαντικής καταγωγής ίσως, ναι) στον ολοκληρωτισμό.

Το στοχαστικό υπόστρωμα στον καμβά είναι πάντα νωπό. Υπό το βάρος των ιδεών και των λέξεων, δεξιώνεται την πραγμάτωση του ερωτικού ποιήματος: «Εχεις δίκιο: είμαι ένας ακρωτηριασμένος / που εξακολουθεί να τον πονάει το κομμένο του χέρι // Γράφω τη γλώσσα του έρωτα σημαίνει λοιπόν / μαθαίνω όχι την ιστορία αυτής της γλώσσας / αλλά την αρχαιολογία της σιωπής της».

ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ. Ο Βλαβιανός συγκαταλέγεται στους συγγραφείς που επωμίζονται την ιστορικιστική ευθύνη να γράφουν, να εγγράφονται, να εμμένουν και να αγωνιούν στην κλίμακα του ατόμου, όχι της κοινότητας - σύμφωνα με την τακτοποίηση που άφησε ο Richard Rorty. Εκκινώντας από τις ποιότητες και τα κεκτημένα των κλασικών και μοντέρνων ποιητών, σκιαγραφεί έναν νέο κοσμοπολίτη. Ο άγγλος κριτικός και ποιητής Evan Jones, χαιρετίζοντας την έκδοση επιλεγμένων ποιημάτων του στη Μεγάλη Βρετανία (Affirmation, Selected Poems 1980-2004) σημειώνει στο TLS: «Η ποιητική χειρονομία του Βλαβιανού αποβλέπει σε μία πιο προσωπική σχέση ποιητή-αναγνώστη».

Οι Διακοπές στην πραγματικότητα είναι ένα καίριο έργο, το οποίο διαθλά μία πολυσχιδή, κατακερματισμένη, εύθραστη, καθημερινή και πνευματική ζωή. Εκεί, διακρίνεται ένας ζωντανός άνθρωπος, που μετεωρίζεται ανάμεσα στην ιδέα της απώλειας, που διασώζεται ως τέτοια, και στην «πραγματικότερη» πραγματικότητα της στιγμής, όπου ευτυχούν οι αισθήσεις, προσεγγίζοντας έναν νέο ρεαλισμό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Στην άκρη της Κόλασης
Η τέχνη του λόγου και οι αντικατοπτρισμοί της κινούμενης εικόνας
Στο αρχιπέλαγος της παλιννόστησης
Τα όνειρα της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ
Ιούδας και Αντιγόνη
Ο κυματοθραύστης της ζωής είναι η ποίηση, είναι η προσδοκία και το δικαίωμα να μεταδίδουμε
Κοσμικό ταξίδι σε Κέρκυρα, Βόλο με ρήματα και γεύσεις του Κάφκα
Με στόχο το κλασικό
Τοξοβολίες του πυρός και όνειρα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Στην άκρη της Κόλασης
Η τέχνη του λόγου και οι αντικατοπτρισμοί της κινούμενης εικόνας
Στο αρχιπέλαγος της παλιννόστησης
Τα όνειρα της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ
Ιούδας και Αντιγόνη
Ο κυματοθραύστης της ζωής είναι η ποίηση, είναι η προσδοκία και το δικαίωμα να μεταδίδουμε
Πρόσωπα και προσωπεία σε φθινοπωρινές στιγμές
Κοσμικό ταξίδι σε Κέρκυρα, Βόλο με ρήματα και γεύσεις του Κάφκα
Με στόχο το κλασικό
Τοξοβολίες του πυρός και όνειρα
Συνέντευξη: Αλίκη Καγιαλόγλου
Η Αλίκη Καγιαλόγλου του λόγου
Συνέντευξη: Αργύρης Χιόνης
Οσο ζω, γράφω ποιήματα-όνειρα πάνω στα χώματα
Από τις 4:00 στις 6:00
Ζήλια, το αρχαιότερο συναίσθημα
Ενας μαθητής του Στραβίνσκι