Έντυπη Έκδοση

Τι να κοπεί, που να δοθεί

Το υπουργείο Πολιτισμού, όπως κι η χώρα ολόκληρη, πλήττεται βαρύτατα από την οικονομική κρίση. Και μολονότι ανέκαθεν τα κονδύλια που του αναλογούσαν ήταν ισχνά, στα χρόνια που έρχονται θα είναι σίγουρα λιγότερα. Τι είδους νοικοκύρεμα απαιτείται;

Αρκεί κάποιοι παραδοσιακά «κρατικοδίαιτοι» να ξεβολευτούν ή επιβάλλεται κι η χάραξη νέων, ρεαλιστικών στόχων; Με νωπές ακόμα τις διαμαρτυρίες από τον θεατρικό χώρο και με δηλωμένη την επιθυμία του ΥΠΠΟ να πριμοδοτηθούν οι νέες κυρίως καλλιτεχνικές δυνάμεις, ζητήσαμε από συγγραφείς, σκηνοθέτες, ηθοποιούς, κινηματογραφιστές, συνθέτες, εικαστικούς να καταθέσουν τις δικές τους προτάσεις. Κάποιοι ανάμεσά τους έχουν ασκήσει εξουσία στο παρελθόν, κάποιοι άλλοι έχουν καρπωθεί γενναιόδωρες κρατικές ενισχύσεις, κι όπως δεν λείπουν εκείνοι που στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις αποκλειστικά, υπάρχουν κι εκείνοι που εμφορούνται από επαναστατικές διαθέσεις.

Στο ρεπορτάζ που ακολουθεί εκφράζονται διαμετρικά αντίθετες απόψεις: από την άρνηση κάθε ιδέας για περικοπές μέχρι την κατάργηση του ΥΠΠΟ του ίδιου, κι από την αποδοχή ενός νέου τρόπου αξιολόγησης των υπό επιχορήγηση θεσμών ώς την επισήμανση ότι κυοφορείται ενδοκαλλιτεχνικός εμφύλιος!

ΠΟΛΥΔΩΡΟΣ ΚΑΡΥΟΦΥΛΛΗΣ (ΠΟΚΑ ΓΙΟ)

εικαστικός, συγγραφέας, καλλιτεχνικός συνδιευθυντής Μπιενάλε Αθήνας

«Να δούμε πού πάνε οι πόροι»

Απ' όσα μαθαίνουμε υπάρχει διάθεση νοικοκυρέματος και στο ΥΠΠΟΤ, το οποίο έχει κόψει άστοχες επιχορηγήσεις ή σε ημετέρους, κ.λπ. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει μεσο-μακροπρόθεσμος σχεδιασμός στις επιχορηγήσεις, παρά όλα βασίζονται στο συγκεκριμένο έργο, που «τρέχει», μιας ομάδας ή ενός προσώπου. Η επιχορήγηση λειτουργεί σαν δεκανίκι. Δεν παρακολουθείται σε βάθος χρόνου ο επιχορηγούμενος, δεν υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Τέτοια τακτική δεν δημιουργεί στρατηγική πολιτισμού. Θα έλεγα ότι είναι μια ιδιοσυγκρασιακή πολιτική.

Δεν είμαι της λογικής να κόψουμε από αυτούς που επιχορηγούνται εδώ και χρόνια για να δώσουμε στους νεότερους γιατί χρειάζονται και τα μεγάλα έργα που πάνε την εποχή τους πιο πέρα, ωστόσο δεν μπορείς να αποστραγγίζεις όλους τους πόρους. Είναι αναγκαία μια διευθέτηση στο πού πηγαίνουν οι πόροι, με παρακολούθηση, αρχείο, συνεργασίες και επικοινωνία.

ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

σκηνοθέτης

«Να γίνει μια επίθεση πολιτισμού»

«Η στάση του ΥΠΠΟ είναι τέτοια που δεν επιτρέπει να φαντάζεται κανείς πως ό,τι πει κάποιος θα εισακουστεί από τον υπουργό. Η πολιτική που ακολουθείται είναι τρομαγμένη, και είναι επόμενο ένας χώρος όπως ο πολιτισμός, που ανέκαθεν ήταν ο λιγότερο ευνοημένος, να υφίσταται τις συνέπειες της κρίσης. Οι επιδοτήσεις κόβονται.

Ομως για μένα, η μόνη δυνατότητα να αλλάξει η εικόνα της Ελλάδας, το 'χω ξαναπεί, είναι μια επίθεση πολιτισμού. Ο, τι είναι πολιτισμός να ενισχυθεί. Δεν μπορεί να κλείνουν μουσεία, θέατρα, κινηματογράφοι. Δεν μπορεί να μην υπάρχει τίποτα! Δεν μπορεί να διορίζονται άνθρωποι που απλώς υπακούουν στις εντολές και δεν αντιστέκονται.

Θα έπρεπε αυτοί που είναι διορισμένοι στους χώρους που αφορούν την τέχνη να παραιτηθούν, διαμαρτυρόμενοι για όλα αυτά. Ολα τ' άλλα, πού να κόψεις, τι να ενισχύσεις, είναι μίζερα πράγματα.

Δεν λέω να δίδονται χρήματα αφειδώς. Δεν λέω πως δεν έχει κατά καιρούς ξοδευτεί χρήμα εδώ κι εκεί. Ναι, έχει γίνει κι αυτό, αλλά δεν σημαίνει πως τώρα πρέπει να διαλυθεί το σύμπαν! Το ξεκαθάρισμα μπορεί να γίνει μόνο από ανθρώπους που ξέρουν. Γιατί δεν είναι μόνο θέμα εξουσίας. Είναι και θέμα ανθρώπων. Ο πολιτισμός είναι η μοναδική αναπνοή που έμεινε...

Ο Λαπαθιώτης έλεγε: «Χωρίς πίστη, χωρίς έρμα, εγίναμε το λάφυρο του ανέμου».

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ

συγγραφέας

«Ναι στις αξίες, όχι στις παρέες»

Το θέμα των επιχορηγήσεων στην τέχνη, όπως τόσα στην Ελλάδα, αντιμετωπίζεται με το δίδυμο μαύρο-άσπρο. Δεν θέλουμε να σκεφτούμε και δεν θέλουμε να πάρουμε τις ευθύνες μας, οπότε το άσπρο-μαύρο βολεύει. Ημασταν τόσες δεκαετίες στο ένα άκρο, της απαράδεκτης αναξιοκρατίας. Στις επιχορηγήσεις πρέσβευε η φαυλότητα, η ασχετοσύνη, η κακώς εννοούμενη δημοκρατία, που δεν ίσχυσε ποτέ στην πραγματική τέχνη και ούτε θα ισχύσει.

Οπως πληρώνουμε τους δημόσιους υπαλλήλους ανάλογα με το πόσα παιδιά έχουν, πόσο μακριά μένουν, και ποιου κολλητοί είναι, αντί σύμφωνα με την προσφορά, την αποτελεσματικότητα και την ευσυνειδησία, έτσι κι ως τώρα στην τέχνη, μοιράζαμε λεφτά με κριτήρια επετηρίδας, πολιτικής ορθότητας, και χειρότερα: αντί για την αξία, επιβραβεύαμε την παρέα, αντί για την τόλμη, τη μόδα, αντί για το πνεύμα, το κόμμα ή το σωματείο, με αποτέλεσμα να γίνει η κρατική επιχορήγηση ένα ακόμη ρουσφέτι. Τώρα κινδυνεύουμε να πάμε στο άλλο άκρο, οι επιχορηγήσεις στην τέχνη να κοπούν εντελώς, ως «άχρηστες» μπροστά στα τόσα άλλα βιοτικά, σε στιγμή κρίσης. Ομως τα χρήματα στην τέχνη ήταν και είναι ελάχιστα, συγκριτικά. Αν δίνονταν με κριτήρια αξίας, θα ήταν αστείο να περικοπούν, κυρίως μάλιστα εφ' όσον δεν περικόπτονται οι μύριες σπατάλες, σε καρεκλοκένταυρους των σωματείων και κομπιναδόρους-προνομιούχους των ΔΕΚΟ. Αν όμως συνεχίσουν να δίνονται όπως δίνονταν, θα τα φάει και αυτά, αργά ή γρήγορα, το σκοτάδι.

ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ συγγραφέας

«Να δώσουμε διεξόδους»

Ακουγα τις προάλλες τον Ενρίκε Βίλα-Μάτας στην ΕΡΤ να λέει ότι η λογοτεχνία είναι η μόνη χώρα όπου είσαι απολύτως ελεύθερος. Η τέχνη γενικά, θα πρόσθετα. Οπότε σ' αυτήν την εποχή της μεγάλης ανελευθερίας, δεν έχουμε άλλο καταφύγιο -να το καταλάβουμε αυτό. Θα τρελαθούμε από την καταθλιπτική ενδοστρέφεια, δεν θα 'χουμε πια καμιά αφήγηση για το μέλλον μας. Αρα το κράτος μπορεί να δηλώνει ότι δεν έχει λεφτά για τις τέχνες μόνον όταν δεν έχει πια τίποτα. Κι αν δεν έχει πραγματικά τίποτα, τότε ας δώσει χώρους, ελευθερία κινήσεων, απάλειψη της γραφειοκρατίας, στήριξη έμπρακτη.

Και οι δημιουργοί, μικροί και μεγάλοι, έχουμε μεγάλες υποχρεώσεις φυσικά: να στραφούμε στον κόσμο, να του αφηγηθούμε διεξόδους που δεν μπορεί να δει, να φωτίσουμε έναν δρόμο αόρατο στους αγχωμένους, να εφεύρουμε τρόπους για να μπορούμε να δημιουργούμε όπως τα παιδιά, με τα κουρελάκια που διαθέτουμε.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΤΖΑΣ

σκηνοθέτης, ηθοποιός

«Μια δοκιμή θα μας πείσει»

Πέρα από την πρώτη χαρά για τη φαινομενικά καλύτερη οργάνωση της αξιολόγησης των επιχορηγήσεων, υπάρχει, δικαιολογημένα, μια σχετική αγωνία για το πόσο πραγματικά αξιόπιστο θα είναι το νέο σύστημα. Κατά τη νέα αίτηση επιχορήγησης, «η παράσταση απαιτεί ερευνητική δουλειά πάνω σε συγκεκριμένες υποκριτικές μεθόδους και σκηνοθετικούς κώδικες της θεατρικής τέχνης». Πώς αυτά μπορούν να αξιολογηθούν με αντικειμενικά κριτήρια και ποιοι είναι οι εγκέφαλοι που θα κρίνουν «μια γνήσια πρωτότυπη σκηνοθετική/δραματουργική σύλληψη», «ποιο είναι ένα πραγματικά αξιόλογο λογοτεχνικό έργο» και «ποιες είναι οι συγκεκριμένες μέθοδοι και κώδικες»;

Βεβαίως μια δοκιμή του προτεινόμενου συστήματος θα μας κατατοπίσει πολύ καλύτερα και σίγουρα πρέπει να κρατήσουμε τη διαφαινόμενη έγνοια του «point system» στις λεγόμενες νέες ομάδες και στις προτάσεις τους (χωρίς αυτό να σημαίνει, προφανώς, τον εξοβελισμό οποιουδήποτε σχήματος μετράει πάνω από πέντε χρόνια).

Η ώθηση σε νέους «τόπους» -ακόμα κι αν δεν αποδειχθούν εξαιρετικά γόνιμοι- είναι ο μόνος ίσως τρόπος εξέλιξης του ελληνικού θεάτρου, το οποίο έχει μείνει προκλητικά στάσιμο και... ασφαλές. Σε περίπτωση μη λειτουργίας του συστήματος και μη εκπλήρωσης της συμπαθητικής αυτής υπόσχεσης στους νέους, προφανώς τα πράγματα θα παραμείνουν στη γνώριμη «γλυκιά» (αν)ασφάλεια...

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΣΚΙΝΑ, πρόεδρος Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης

«Οχι περικοπές, αναθεώρηση»

Τα κονδύλια που δίνονται για τον πολιτισμό είναι ήδη μικρά και περικεκομμένα. Κατά συνέπεια δεν νομίζω ότι υπάρχουν περιθώρια για επιπλέον περικοπές, ειδικότερα αν λάβουμε υπόψη ότι στη σημερινή δύσκολη πραγματικότητα ο πολιτισμός προσφέρει διεξόδους ακόμη και εναλλακτικό τρόπο ψυχαγωγίας.

Από την άλλη, σε ένα γενικότερο πλαίσιο, ίσως είναι αναγκαία μια αναθεώρηση των επιχορηγουμένων από το ΥΠΠΟΤ, με περικοπή σε αυτούς που δεν παρουσιάζουν σημαντικό έργο, ενώ επιβιώνουν χάρη στην κρατική επιχορήγηση, και ενίσχυση σε αυτούς που παρουσιάζουν αύξηση των δραστηριοτήτων τους και της ποιότητας των εκδηλώσεών τους.

Βεβαίως, παρά τις δυσκολίες κρίνω απαραίτητη τη μέριμνα όλων για εξεύρεση πόρων πέραν του κρατικού τομέα, στον ιδιωτικό. Πάντα υπάρχει τρόπος. Παρότι είναι δύσκολο, δεν είναι ανέφικτο.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΟΣ

συνθέτης

«Μιλάμε για τα αυτονόητα»

Εχω την εντύπωση ότι συχνά σ' αυτή τη χώρα αντιδικούμε για τα αυτονόητα. Αυτονόητο είναι, νομίζω, ότι ο πολιτισμός χρειάζεται χρήματα. Ιδιαίτερα οι μεγάλοι οργανισμοί (όπερες, συμφωνικές ορχήστρες, φεστιβάλ, πολυπρόσωπα θεατρικά σχήματα, μεγάλα μουσεία, κ.λπ., κ.λπ.) είναι αδύνατον να λειτουργήσουν χωρίς έξωθεν βοήθεια. Η οικονομική στήριξη, ανάλογα με τις πολιτιστικές παραδόσεις της κάθε χώρας, προέρχεται είτε από το κράτος, είτε από ιδιώτες. Ευνόητο είναι ότι όλοι θα προτιμούσαμε να υπήρχε και στη χώρα μας σημαντική στήριξη από τον ιδιωτικό τομέα.

Αυτονόητο είναι επίσης ότι, στη σπάταλη χώρα μας, συχνά οι δημόσιοι πολιτιστικοί φορείς είχαν υπέρογκα έξοδα και χαμηλή απόδοση. Αιτία η όχι πάντοτε επιτυχής επιλογή των διευθυντών και προέδρων, αλλά και η παγιωμένη συνδικαλιστική πρακτική που εμποδίζει την ανανέωση και ευνοεί τη συσσώρευση.

Υπάρχουν όμως και κάποια αυτονόητα που δεν πρέπει να αποσιωπούνται:

1ον. Η μείωση των προϋπολογισμών πέραν ενός ορίου, ασφαλώς δεν ευνοεί την ποιότητα -αλλιώς θα έπρεπε να συμπεράνουμε ότι όλοι οι μεγάλοι και καταξιωμένοι παγκοσμίως ευρωπαϊκοί φορείς διοικούνται από ηλιθίους (αφού «σπαταλούν» πολλαπλάσια ποσά των δικών μας).

2ον. Το σύνθημα «τόπο στα νιάτα» είναι πάντοτε σεβαστό και πάντοτε επίκαιρο, αρκεί να μην οδηγεί στο ανεπίτρεπτο «σκοτώστε τα άλογα όταν γεράσουν».

3ον. Αυτοί που επί χρόνια παρήγαγαν δημιουργικό έργο και διαμόρφωσαν τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό δεν είναι υποχρεωτικά «κρατικοδίαιτοι».

Το πλέον αυτονόητο όλων είναι η ανάγκη αντικειμενικών κριτηρίων βάσει των οποίων θα δίνονται οι κρατικές επιδοτήσεις.

ΣΤΑΘΗΣ ΛΙΒΑΘΙΝΟΣ

«Αρκετά με τους σταρ»

Μεγάλη σημασία έχει το πριν και το μετά. Το πριν αφορά την ιδεολογία, είναι το όραμα της πολιτείας για το θέατρο, αποτυπωμένο σε ευρώ. Το μετά αφορά το πώς ξοδεύονται τα χρήματα, αν αξιοποιήθηκαν ορθά κι όχι στο πόσα είναι. Η ιδεολογία της πολιτείας, το καθαρό της όραμα, έχει τεράστια σημασία ώστε να εμπνεύσει αυτούς που πρόκειται να δουλέψουν για το θέατρο. Οσο πιο ξεκάθαρο είναι τόσο λιγοστεύουν τα παράπονα και οι ερωτήσεις.

Με τη χώρα σε εμπόλεμη κατάσταση και με λιγότερα χρήματα, απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή.

Εγώ θα πρότεινα μερικές από τις προϋποθέσεις που θα καθιστούσαν τις επιχορηγήσεις δημιουργική παρέμβαση στο θέατρο κι όχι απλά χρηματοδότηση:

*Ενίσχυση της έρευνας -κι όχι της δήθεν έρευνας που, συχνά, γίνεται μόδα- κυρίως της νεοελληνικής γραφής αλλά και της αρχαίας τραγωδίας, ώστε αυτή να ξεκολλήσει από τις «Επιδαύρους» και να μπει σε αληθινή καλλιτεχνική βάση.

*Ανακάλυψη ταλαντούχων ανθρώπων από την επαρχία -γιατί θέατρο δεν είναι μόνον η Αθήνα.

*Ενθάρρυνση του θεάτρου συνόλου κι όχι των σταρ.

*Επιλογή τολμηρών και άξιων καλλιτεχνών κι όχι μέτριων «καταξιωμένων».

*Περιοδείες ποιοτικών θιάσων μακριά από την Αθήνα, σε περιοχές που διψούν για θέατρο.

Θεωρώ απαράδεκτη τη συμμετοχή πλούσιων συμπαραγωγών ως προϋπόθεση για καλή επιχορήγηση. Θα τολμούσα να πω ότι αυτή η μεγάλη «αγάπη» προς τους νέους είναι ύποπτη και θέλει προσοχή. Οι νέοι δεν χρειάζονται πολλά λεφτά αλλά σκληραγωγία, στέρηση, πάθος και κυρίως παιδεία. Καλό θα ήταν επίσης όσοι δεν παίρνουν λεφτά να μαθαίνουν γιατί δεν πήραν.

ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ τραγουδοποιός

«Το κράτος δεν μας χρωστάει»

Σε αυτή τη χώρα το «σιδηρούν παραπέτασμα» και το κρατικοδίαιτο καθεστώς δεκαετιών τώρα γκρεμίζεται. Κι είναι λογικό, διότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε άλλο σε αυτό το προστατευμένο περιβάλλον. Εχουμε αναπτύξει σχέσεις υπερπροστασίας σε όλα τα επίπεδα: από τη σχέση μας με την οικογένεια, απ' την οποία δεν εννοούμε να απογαλακτιστούμε πριν φτάσουμε τα σαράντα, μέχρι τη σχέση μας με το κράτος και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Σε αυτές τις εφηβικές σχέσεις εξάρτησης και μίσους εντάσσω το θέμα των επιχορήγησεων του κράτους προς τους ανθρώπους της τέχνης. Οπως ο έφηβος που βρίζει τον καταπιεστικό μπαμπά του και για να τον τιμωρήσει του τρώει τα χρήματα, έτσι και οι καλλιτέχνες θεωρούν αυτονόητο ότι το κράτος οφείλει να τους επιχορηγεί. Το παράδοξο, δε, είναι πως όσο πιο επαναστάτης και αντιεξουσιαστής δηλώνει κάποιος τόσο μεγαλύτερες απαιτήσεις έχει.

Προσωπικά δεν διανοήθηκα ποτέ πως το κράτος έχει την υποχρέωση να χρηματοδοτεί το «ψώνιο» μου. Η μόνη μου δοσοληψία με το Δημόσιο ήταν οι προσκλήσεις των δήμων τα καλοκαίρια για συναυλίες που συνήθως ήταν επικερδείς γι' αυτούς. Τα έσοδα δηλαδή από τα εισιτήρια ήταν περισσότερα από τα έξοδα. Τώρα πια που οι δήμοι είναι κι αυτοί υπερχρεωμένοι όπως το κράτος, το μόνο που ζητάμε είναι μια στοιχειώδης διευκόλυνση (παραχώρηση του θεάτρου και βοήθεια στην τοπική διαφήμιση) για αυτοδιοργάνωση με δικό μας ρίσκο. Δηλαδή ελεύθερος ανταγωνισμός χωρίς διακρίσεις σε ημέτερους και ξένους και χωρίς επιχορηγήσεις.

Αφήστε που κοιτάζοντας τα αποτελέσματα αυτών των πολυετών επιχορηγήσεων δεν παρατηρείς και καμιά φοβερή άνθηση. Στο θέατρο, για παράδειγμα, που βεβαίως δεν είναι η ειδικότητά μου, η ροή χρημάτων από το κράτος είχε ως αποτέλεσμα την ύπαρξη φέτος στην Αθήνα 270 παραστάσεων. Και, όπως ξέρουμε όλοι, οι περισσότερες δεν βλέπονται. Μήπως η διακοπή των επιχορηγήσεων θα προκαλούσε μια συσπείρωση σε λιγότερες και πιο δυνατές ομάδες; Μήπως τελικά να κρίνεται το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα αποκλειστικά από το κοινό και όχι από τις διάφορες επιτροπές των υπουργείων; Με όλο το ρίσκο που αυτό συνεπάγεται...

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ

«Να καταργηθεί το ΥΠΠΟΤ»

Κατ' αρχήν πρέπει να αναθεωρηθεί η ίδια η ύπαρξη του υπουργείου Πολιτισμού, διότι η σύνδεση τουρισμού-πολιτισμού είναι από μόνη της ντροπιαστική. Οι τουριστικές Καρυάτιδες και οι Ηνίοχοι για συνταξιούχες Γερμανίδες με κάνουν και ντρέπομαι.

Σύγχρονος πολιτισμός δεν υπάρχει. Γιατί να υπάρχει αρμόδιο υπουργείο; Τίποτα σημαντικό στον τομέα του πολιτισμού δεν είχε ποτέ τη βοήθεια του κράτους. Ούτε ο Καβάφης, ούτε ο Ελύτης, ούτε ο Τσιτσάνης πήρανε ποτέ χρήματα για να κάνουν τη δουλειά τους. Αντιθέτως, οι απαιτήσεις που είχε το ΥΠΠΟ από την αιωνιότητα, εμπεριείχαν επί Σημίτη και τη συνομιλία με τους Αρειανούς στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, η οποία θύμιζε διαφήμιση ασφαλιστικής εταιρείας. Αφήστε τα σκανδαλώδη ποσά που ξοδεύτηκαν για τον αγανακτισμένο εθνικό συνθέτη.

Την ώρα που το ΥΠΠΟ τρέχει να περιορίσει και αυτό το ελάχιστο 2% από τον ένδοξο πολιτισμό μας, φαίνεται πως ολοκληρώνεται μια συνειδητή προσπάθεια εξαφάνισης των πνευματικών δικαιωμάτων. Ισως εν τέλει το υπουργείο, στο σύνολό του, να έπρεπε να συμπεριληφθεί στη λίστα των 75 που οδεύουν προς κατάργηση. Αλλωστε, το νέο ελληνικό κράτος ήταν πάντοτε εχθρικό προς την τέχνη.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΚΟΥ

σκηνοθέτρια

Χάδια και εξώδικα

«Τι να δω, το brand name των θεάτρων; Να τους "χαϊδέψω" επειδή εκτοξεύουν απειλές;» απάντησε ο υπουργός Πολιτισμού όταν ρωτήθηκε γιατί δεν συναντά τους ανθρώπους του θεάτρου που διαδηλώνουν κάτω απ' το γραφείο του. Πράγματι, τι να πει κανείς σε αυθεντικούς, σκεπτόμενους και ταλαντούχους ανθρώπους σαν τον Λευτέρη Βογιατζή και την Ξένια Καλογεροπούλου; Τι να τους πει που δεν μπορούν να το σκεφτούν από μόνοι τους; Ορθό και συνετό. Αλλά το «χάδι» γιατί όχι; Η απτική, μη λεκτική επικοινωνία αυξάνει τη δυνατότητα της συναντίληψης, άσε που μειώνει την πίεση και το στρες.

Οσο για εμάς, τους κινηματογραφιστές, ας κάνει ένα μόνο: να συγκροτήσει μια καλή νομική ομάδα που θα στείλει τα ιδιωτικά κανάλια στο ευρωπαϊκό δικαστήριο. Οι παράνομα λειτουργούντες ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί οφείλουν αναδρομικά μερικά εκατομμύρια ευρώ στον ελληνικό κινηματογράφο από τη μη καταβολή του 1,5%. Η ιδιωτική τηλεόραση, που συμπεριφέρεται σαν κακομαθημένο πλουσιόπαιδο, γιατί δικαιούται χάδια που άξιοι καλλιτέχνες δεν δικαιούνται;

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΠΠΑΤΟΣ,

Ιδιοκτήτης αίθουσας τέχνης

«Συντηρούνται επιχειρηματίες-καλλιτέχνες»

Από μια χώρα που βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, πώς είναι δυνατόν να ζητάς επιδοτήσεις για να «κατασκευάσεις» το όραμά σου; Μήπως αυτές οι επιδοτήσεις δεν υπήρξαν μέρος του προβλήματος με τις εξωφρενικές ενισχύσεις διάφορων άσχετων με τον πολιτισμό φορέων; Και οι ορθότερες αυτών αποσκοπούσαν αποκλειστικά στη συντήρηση της απασχόλησης κάποιων εργαζόμενων, κυρίως σε χώρους του θεάματος.

Αλλ' αυτό είναι το ζητούμενο μιας κρατικής πολιτικής; Να συντηρεί μεγαλόσχημους επιχειρηματίες-καλλιτέχνες, να επιδοτεί με απίθανα ποσά μεγαλοσυλλέκτες για να προβάλλουν την πραμάτεια τους, να ενισχύει τις προσωπικές επιδιώξεις και την απληστία κάποιων διευθυντών για εξουσία ή κάποιους διοργανωτές μεγάλων εκθέσεων στο στήσιμο των μαγαζιών τους; Κι επίσης κάποιους κομματικούς καλλιτέχνες να «δημιουργούν» ή «φίλους» να παριστάνουν τους διεθνείς παράγοντες με πανάκριβες φιέστες σε μουσεία;

Διαφαίνεται η πρόθεση του σημερινού υπουργού να βάλει τέλος σ' αυτές τις πρακτικές και να σταθεί στο πλευρό των ανθρώπων και θεσμών που πραγματικά οφείλει να ενισχύσει η πολιτεία: τους νέους καλλιτέχνες, την ελληνική παρουσία στο εξωτερικό, την ελάφρυνση από τέλη και φόρους των χώρων τέχνης και οτιδήποτε συμβάλλει πραγματικά και ουσιαστικά στη στήριξη και ανάδειξη του πνευματικού και καλλιτεχνικού έργου.

Αλλά, ακόμη κι αν το κράτος βρεθεί σε αδυναμία και για τα ελάχιστα, ο πολιτισμός και η τέχνη δεν έχουν ανάγκη οπωσδήποτε επιδοτήσεων. Το δημιουργικό πνεύμα επέζησε και μέσα σε καταστροφές. Η εργολαβία του πνεύματος κινδυνεύει, όχι η Τέχνη.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΗΣ

«Το σύστημα να αντικατασταθεί ολοκληρωτικά»

Το δίλημμα τι να περικόψεις και τι να ενισχύσεις αποτελεί για μένα ψευδοδίλημμα. Δεν με απασχολεί να είμαι κανένα άλλοθι διαλόγου ώστε με τη δική μου συνενοχή να ληφθούν κυβερνητικές αποφάσεις. Σε ένα πτωχευμένο σύστημα δεν ωφελεί να κάνεις προτάσεις για την αναβολή της κατάρρευσής του αλλά για την ολοκληρωτική αντικατάστασή του. Δεν τρέφω καμία αγωνία για τη διαιώνιση της ύπαρξής του ούτε καμία αυταπάτη για μια προοδευτική του εξέλιξη. Δεν περιμένω δικαίωση των αιτημάτων μου ή αποδοχή των προτάσεών μου ως φιλανθρωπική πράξη που αποδίδει κύρος και σβήσιμο ενοχής σε οποιονδήποτε αποσπασματικό κρατικό ή ιδιώτη χορηγό. Δεν αγωνιώ για καμία μάζωξη αγανακτισμένων καλλιτεχνών, αλλά για μια συνολική άρνηση του ίδιου του συστήματος που παράγει τον κυρίαρχο πολιτισμό από όλους τους εργαζόμενους καταργώντας στην πράξη οποιαδήποτε διάκριση χειρωνακτικής και πνευματικής εργασίας.

Οι προτάσεις μου δεν απευθύνονται στο μυωπικό αισθητικό κριτήριο δημόσιων λειτουργών και ιδιωτικών απαίδευτων χορηγών. Οι προτάσεις μου συνδημιουργούνται μαζί με αυτούς που σκοπεύουν στην αλλαγή αυτού του πολιτιστικού οικοδομήματος και όχι στην πλασματική του ανακαίνιση. Και ως εκ τούτου γίνονται μακριά από γραφεία.

ΘΑΝΟΣ ΜΙΚΡΟΥΤΣΙΚΟΣ

συνθέτης, πρώην υπουργός Πολιτισμού

«Δεν θα έκοβα τίποτα»

Θεωρώ απολύτως απαράδεκτη την κυβερνητική πολιτική των περικοπών, γιατί πιστεύω πως υπήρχαν λύσεις υπέρβασης της κρίσης ακόμα και στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος. Ο πολιτισμός αφ' ενός είναι το χνάρι του ανθρώπου πάνω στη Γη και αφ' ετέρου, ειδικά για την Ελλάδα, μοναδικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη του τόπου.

Θα ήθελα ν' αναφερθώ σ' ένα ιστορικά εξακριβωμένο παράδειγμα. Το 1918 οι Αγγλοι, οι Γάλλοι και οι Λευκορώσοι είχαν περιορίσει τους επαναστάτες μπολσεβίκους στη Μόσχα και τα περίχωρά της. Ηλεκτρισμός δεν υπήρχε, ξύλα για να ζεσταθούν οι άνθρωποι δεν υπήρχαν, ακόμη και το χαρτί ήταν δυσεύρετο. Κι όμως ο Λένιν έδωσε διαταγή να τυπωθούν 150.000 αντίτυπα του νέου ποιήματος του Μαγιακόφσκι και να ξαναλειτουργήσουν εκείνες τις μέρες τα Μπολσόι.

Επομένως, δεν θα έκοβα απολύτως τίποτε και στον πολιτισμό θα έριχνα το βάρος σ' εκείνες ακριβώς τις μορφές πολιτισμού που θα βοηθούσαν στην ανάπτυξη πολλών περιφερειών της χώρας.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ,

πεζογράφος

«Να στηριχθεί η παιδεία»

Αν το πρόγραμμα επιχορηγήσεων συνεχίσει να υφίσταται, έστω και πετσοκομμένο (και λέω «αν» γιατί δεν ξέρουμε ακόμα τι θα αποφασίσουν οι ελεγκτές της τρόικας), προφανώς το υπουργείο Πολιτισμού θα κληθεί να αναδιατάξει τις προτεραιότητές του. Μια καλή ιδέα θα ήταν να περικοπούν οι επιχορηγήσεις στους «γνωστούς-αγνώστους» ευεργετηθέντες -όλους αυτούς δηλαδή που με το ένα χέρι μουντζώνουν τη Βουλή και το διεφθαρμένο κράτος και με το άλλο εισπράττουν δημόσιο χρήμα- και να χρηματοδοτηθούν εκπαιδευτικά προγράμματα που θα φέρουν τα παιδιά, τους μαθητές και τους φοιτητές, πιο κοντά στον πολιτισμό και τις τέχνες. Το μέλλον τους (όπως και το δικό μας) θα είναι «στεγνό» από υλικά αγαθά. Τουλάχιστον ας μη στερηθούν και την επαφή με τη μαγεία της τέχνης. Μπορεί αυτή να είναι μια μεγάλη παρηγοριά. Και, ίσως, μια μεγάλη ελπίδα.

ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΡΚΑΡΗΣ

«Χρειαζόμαστε σύγχρονες μεθόδους»

Ο πολιτισμός είναι ένα κυρίως πιάτο το οποίο οι πολιτικοί σε όλον τον κόσμο, με ελάχιστες εξαιρέσεις, τον σερβίρουν ως επιδόρπιο. Μια χώρα όμως σε κρίση, όπως η Ελλάδα, δεν θα κόψει το επιδόρπιο αλλά τη φασολάδα... Δεν είμαι εγώ αυτός που θα υποδείξει στο υπουργείο Πολιτισμού τι περικοπές οφείλει να κάνει ή να μην κάνει -το ίδιο ξέρει καλύτερα τι κονδύλια διαθέτει και ποιες είναι οι προτεραιότητές του. Θεωρώ όμως ότι επιχειρεί, και μάλιστα συνειδητά, να κρύψει την αλήθεια.

Το ΥΠΠΟ μιλάει πάντα με υπεκφυγές, κι αυτό δεν κάνει καλό σε κανέναν. Σ' ό,τι αφορά για παράδειγμα τις θεατρικές επιχορηγήσεις, εστιάζει το πρόβλημα στις «αδιαφανείς» διαδικασίες με τις οποίες μοιράζονταν έως τώρα. Μα είναι αστείο! Το μόνο που κατορθώνει ουσιαστικά είναι να δημιουργεί και στους ανθρώπους του πολιτισμού την εντύπωση ότι «υπάρχουν λεφτά» -για να θυμηθούμε και την ατυχή προεκλογική ρήση του πρωθυπουργού- αλλά δεν τους δίνονται. Πρόκειται για εντελώς λάθος πολιτική κατά την άποψή μου. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει όλο το σύστημα αυτή τη στιγμή δεν είναι η έλλειψη υποδομών αλλά η έλλειψη χρημάτων. Και το ερώτημα είναι πώς θ' αναζητήσουμε χρήσιμες μεθόδους για την παραγωγή πολιτισμού σε συνθήκες βαθύτατης οικονομικής κρίσης.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Υπουργείο Πολιτισμού
Απεργίες και εκδηλώσεις διαμαρτυρίας
Σχετικά θέματα: Υπουργείο Πολιτισμού
Χρειάζεται μνημόνιο το ΥΠΠΟΤ;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Στιγμιότυπα
Το κερί που αφήνει μισόν αιώνα
Υπουργείο Πολιτισμού
Χρειάζεται μνημόνιο το ΥΠΠΟΤ;
Τι να κοπεί, που να δοθεί
Θέατρο
Στο μυαλό του Νιζίνσκι
Η τέχνη της αλληλεγγύης
Ελληνικό Φεστιβάλ
Παράσταση εν πλω
Αποψη
Στη ρωγμή του χρόνου
Βιβλίο
Διπλός Γκράχαμ Γκριν
«Η κρίση είναι μια ευκαιρία»
Εικαστικά
Χάπενινγκ ανά τον κόσμο
Κινηματογράφος
Η σημασία του να δρας
Μουσική
Η ορχήστρα των τραυμάτων
Οπερα
Οι σοπράνο κάνουν έρωτα