Έντυπη Έκδοση

Η πόλη του 21ου αιώνα και οι χρήσεις της γης

Η διαμόρφωση του οικιστικού περιβάλλοντος και γενικότερα του πλαισίου μέσα στο οποίο κατοικούμε, εργαζόμαστε και διασκεδάζουμε συνεχώς υποβαθμίζεται.

Οι πόλεις βρίσκονται σήμερα στα όρια της βιωσιμότητας. Το θεσμικό πλαίσιο πολεοδομικού σχεδιασμού, μέσω του οποίου το κράτος παρεμβαίνει στον χώρο αποτέλεσε, από τον μεσοπόλεμο μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, το νομοθετικό διάταγμα του 1923 με το οποίο αναπτύχθηκαν οι περισσότερες πόλεις και γενικότερα οικισμοί της χώρας. Πλεονέκτημά του η πολυλειτουργικότητα που δημιούργησαν οι μικτές χρήσεις γης και η διαμόρφωση της συμπαγούς πόλης ως αθροίσματος γειτονιών με την ποικιλία και τη ζωτικότητά τους.

Ετσι, στην ίδια περιοχή λειτουργούν η διαβίωση, η εργασία και η αναψυχή των πολιτών της. Οι μικτές χρήσεις γης πρέπει να είναι συμβατές μεταξύ τους. Ετσι, λ.χ., δεν επιτρέπεται να συνυπάρχουν κατοικία με βιομηχανία. Με τον καθορισμό των μικτών συμβατών χρήσεων γης και την πολυλειτουργικότητα εξασφαλίζονται οι γειτονιές της πόλης, κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα των οποίων αποτελεί η ζωντάνια και η ποικιλία. Στην κλασική πόλη με τις μικτές χρήσεις, εφόσον η διαβίωση, η εργασία και η αναψυχή βρίσκονται στην ίδια περιοχή, δεν ευνοείται η ανάπτυξη των αυτοκινητοδρόμων αλλά ήπιων τρόπων μετακίνησης (πεζόδρομοι, ποδηλατόδρομοι κ.λπ.).

Η πολυλειτουργικότητα αυτή των πόλεων καταργήθηκε με τον ν. 947/1979 «περί οικιστικών περιοχών», που βασίζεται στις ξεπερασμένες αρχές της Χάρτας των Αθηνών του 1933 (χωρισμός της διαβίωσης από την εργασία και τη διασκέδαση), με τον οποίο θεσπίστηκε η μονολειτουργικότητα, δηλαδή ο αυστηρός διαχωρισμός των περιοχών σε ζώνες όπου σε κάθε ζώνη επιτρέπεται μόνον μια γενική χρήση γης (κατοικία, επαγγελματική εγκατάσταση, βιομηχανική περιοχή, εμπορικά και διοικητικά κέντρα, πολεοδομικά κέντρα, χώροι πρασίνου κ.λπ.). Οι μονολειτουργικές περιοχές (zoning) συνδέονται μεταξύ τους με ένα εκτεταμένο οδικό και μεταφορικό δίκτυο (προβολή του Ι.Χ. αυτοκινήτου). Ο ν. 1.337/1983 «επέκταση πολεοδομικών σχεδίων» στη μεν μεταβατική μορφή του καθιερώνει το σύστημα των μικτών χρήσεων στη δε οριστική τον αυστηρό διαχωρισμό των χρήσεων γης. Τον αυστηρό διαχωρισμό των χρήσεων γης επαναλαμβάνει και ο νεότερος νόμος, του 1997. Ετσι, με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο πολεοδομικού σχεδιασμού, η πόλη με τις μεικτές χρήσεις μετατρέπεται σε οικιστική περιοχή με τον χωρισμό των χρήσεων γης.

Ειδικότερα, η περιοχή κατοικίας κατηγοριοποιείται σε γενική και αμιγή κατοικία. Η αμιγής κατοικία εξυπηρετεί αποκλειστικά την κατοικία (ύπνο) και κατ' εξαίρεσιν επιτρέπονται σε αυτή εμπορικά καταστήματα που εξυπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών (λ.χ. φαρμακείο κ.λπ.). Για την εξυπηρέτηση μη καθημερινών αναγκών (αρτοποιεία, καταστήματα ρούχων, φροντιστήρια, τράπεζες κ.λπ.) οι κάτοικοι της αμιγούς κατοικίας πρέπει να αναζητήσουν την εξυπηρέτησή τους από άλλες περιοχές, γειτονικές ή μη, μεικτών χρήσεων.

Ο αυστηρός διαχωρισμός χρήσεων γης παίζει θετικό ρόλο κυρίως στις περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως και γενικότερα στην ύπαιθρο. Ομως, για την πόλη, ο διαχωρισμός αυτός (ζωνοποίηση των περιοχών) έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα. Αγνοεί την ιστορική και γεωγραφική πραγματικότητα της πόλης, εξαφανίζει τη γειτονιά, οδηγεί σε έναν κλινικό διαχωρισμό των χρήσεων γης και τελικά αναιρεί την ίδια την παραδοσιακή αντίληψη της πόλης (κέντρο-γειτονιές). Επίσης, η μονολειτουργικότητα, σε συνδυασμό με το εκτεταμένο κυκλοφοριακό δίκτυο, οδηγεί στη δημιουργία, στην περιφέρεια της πόλης, πόλεων-υπνωτηρίων (ησυχαστηρίων) με την ανυπαρξία δημόσιας ζωής, την οπτική μονοτονία και το χαμένο χρόνο στις μετακινήσεις των πολιτών.

Λόγω των μειονεκτημάτων αυτών η Ευρωπαϊκή Ενωση προσανατολίστηκε σε νέες κατευθύνσεις και διαμόρφωσε την έννοια της αειφόρου ή βιώσιμης ανάπτυξης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν όχι μόνον τα περιβαλλοντικά προβλήματα (περιβαλλοντική αειφορία) αλλά και τα κοινωνικοπολιτικά (κοινωνική αειφορία) της πόλης.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Η άποψή μου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Ανασχηματισμός
Πώς θα ανακατέψει την κυβερνητική τράπουλα
Κυβέρνηση
Πέντε πράσινοι στο... κόκκινο
Πρώτα το δάνειο ή το μεσοπρόθεσμο;
Βουλή
Ψηφοφορία που κρύβει εκπλήξεις...
Συνέντευξη: Βαγγέλης Παπαχρήστος
«Η κυβέρνηση έχει εγκλωβιστεί στη λογική των τοκογλύφων»
ΠΑΣΟΚ
«Πράσινες» αντιμνημονιακές κινήσεις
«Αν δεν αλλάξει η ρύθμιση για τη ΔΕΗ, δεν ψηφίζω το μεσοπρόθεσμο»
Νέο πακέτο βοήθειας
Πώς πέρασε το σχέδιο Σόιμπλε
Συνέντευξη: Αξελ Σέφερ
«Λάθος η μονόπλευρη πολιτική περικοπών»
Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα
Δημόσιο δράμα σε τρεις πράξεις
Απέτυχαν και πληρώνουμε
Κληρώνει τέλος Ιουνίου
Ολα για το χρέος και τίποτα για το έλλειμμα
Τα τέσσερα θύματα του Μεσοπρόθεσμου
Νέα μέτρα κατά... ριπάς
"Αγανακτισμένοι"
Η εκκλησία του δήμου πάει πλατεία Συντάγματος
Ο σπόρος φυτρώνει και σε άλλες πλατείες
Άνεργοι Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης
Χτύπημα ανεργίας κάτω απ' τη... Ζώνη
Τι ζητούν οι συνελεύσεις των ανέργων
Ιστορία
Η αναζήτηση του Ελληνα Μουσολίνι
Νέα Δημοκρατία
Λέει ναι κι εννοεί όχι
Οικονομική κρίση
Η κρίση γεννάει συγγραφείς
Οργανισμός Cosmos Foundation
Τουρκική διείσδυση στην αμερικανική εκπαίδευση
Συνέντευξη: Λιάνα Κανέλη
«Οι πλατείες ίσως γίνουν κολυμβήθρες του Σιλωάμ»
Υπουργείο Εξωτερικών
«Πονηρό» αλαλούμ στο υπουργείο Εξωτερικών