Έντυπη Έκδοση

Κούντερα, πιο ανάλαφρος παρά ποτέ

Ενας άνδρας που φιλοσοφεί περί... αφαλού! Ιδού η πρώτη εικόνα από τη «Γιορτή της ασημαντότητας» του Μίλαν Κούντερα (μετ. Γ. Χάρης, εκδ. Εστία): ένας άνδρας που βολτάρει στο Παρίσι κάτω από τον πρωινό ήλιο με τα μάτια καρφωμένα στα κορίτσια με τα χαμηλοκάβαλα παντελόνια, τα πολύ κοντά μπλουζάκια και τους γυμνούς αφαλούς, μαγνητισμένος αλλά και μπερδεμένος ταυτόχρονα για το σημείο όπου βρίσκεται πλέον το πιο γοητευτικό τους όπλο.

Πώς να ορίσει κανείς, αναρωτιέται, τον ερωτισμό ενός άντρα, ή μιας εποχής, που θεωρεί ότι η γυναικεία σαγήνη δεν πηγάζει πια από τους μηρούς, τα οπίσθια ή τα στήθη, αλλά απ' αυτήν την στρογγυλή τρυπούλα στη μέση του σώματος;

Στιγμιότυπα

Γραμμένη κι αυτή στα γαλλικά, η πρώτη νουβέλα του 85άχρονου Κούντερα μετά τα δοκίμια που μεσολάβησαν από την «Αγνοια» (2000), δεν συνοψίζεται εύκολα. Πρόκειται για ένα χαλαρό κολάζ από στιγμιότυπα και από φανταστικές ή πραγματικές ιστορίες, όπως τις ανταλλάσσουν μεταξύ τους τέσσερις φίλοι μιας κάποιας ηλικίας, πότε στους κήπους του Λουξεμβούργου, πότε σε κοσμικές δεξιώσεις, με γενναίες δόσεις λεπτής ειρωνείας και ανεμελιάς. Αλλος στοχάζεται περί ερωτισμού, άλλος μελετά τ' απομνημονεύματα του Χρουτσόφ αντλώντας έμπνευση για ένα θεατρικό έργο, άλλος ανακαλεί την τραυματική σχέση με τη μητέρα του, άλλος διασκεδάζει την πλήξη του επινοώντας φάρσες. Σαν υστερόγραφο σ' όλο το μυθοπλαστικό του έργο, η «Γιορτή της ασημαντότητας» αγκαλιάζει βασικά θεματικά μοτίβα του Κούντερα -το σεξ, τη φιλία, το χιούμορ, το κιτς- παντρεύοντας την Ιστορία με την πιο τετριμμένη καθημερινότητα, τη φρίκη του ολοκληρωτισμού με την ευτράπελη πλευρά του Στάλιν, το φόβο του θανάτου με τη λαχτάρα για παιχνίδι. Πλοκή, πάντως, δεν διαθέτει.

Σύμφωνα με το σημείωμα του «Γκαλιμάρ» που αναπαράγεται και στην ελληνική έκδοση, ο Μίλαν Κούντερα καταφέρνει εδώ να φωτίσει τα σοβαρότερα προβλήματα χωρίς να δίνει «ούτε μία σοβαρή φράση». Υπερβολές... «Η ζωή είναι ένας αγώνας όλων εναντίον όλων. Γνωστό αυτό», αποφαίνεται κάποια στιγμή ένας από τους ήρωες. «Αλλά πώς διεξάγεται αυτός ο αγώνας σε μια πολιτισμένη, ας πούμε, κοινωνία; Οι άνθρωποι δεν μπορούν να ριχτούν οι μεν στους δε μόλις τους δουν μπροστά τους. Ετσι, προσπαθούν να ρίξουν στον άλλον το στίγμα της ενοχής. Θα κερδίσει όποιος κατορθώσει να ενοχοποιήσει τον άλλον. Θα χάσει όποιος ομολογήσει το σφάλμα του». Ενας τουλάχιστον από τους τέσσερις ήρωες του Κούντερα ανταποκρίνεται στον ορισμό του... «συγγνωμάκη». Πόσοι τέτοιοι, άραγε, κυκλοφορούν ανάμεσά μας;

Σ' ένα άλλο σημείο διαβάζουμε: «Μόνο από τα ύψη της ατέλειωτης ευδιαθεσίας, του ατέλειωτου κεφιού, μπορείς να δεις χαμηλά αποκάτω σου την αιώνια βλακεία των ανθρώπων και να βάλεις τα γέλια. Αλλά πού να το βρεις το κέφι;». Ενώ στο τελευταίο κεφάλαιο, εμμέσως ο Κούντερα συμπεραίνει: «Η ασημαντότητα, είναι η ουσία της ύπαρξης. Είναι μαζί μας παντού και πάντοτε. Είναι παρούσα ακόμα και εκεί που κανένας δεν θέλει να τη δει: στις φρικαλεότητες, στις αιματηρές μάχες, στις μεγαλύτερες δυστυχίες. Συχνά χρειάζεται θάρρος να την αναγνωρίσουμε μέσα σε τόσο δραματικές συνθήκες και να την πούμε με τ' όνομά της. Αλλά το θέμα δεν είναι να την αναγνωρίσουμε, πρέπει να την αγαπήσουμε την ασημαντότητα, πρέπει να μάθουμε να την αγαπάμε». Εκεί κρύβεται, λέει, «το κλειδί της σοφίας, το κλειδί της ευδιαθεσίας».

Εργο που πιθανότατα να είναι το κύκνειο άσμα του, η «Γιορτή της ασημαντότητας» πρωτοκυκλοφόρησε πριν από ενάμιση χρόνο στην Ιταλία και μόλις τον περασμένο Απρίλιο στη Γαλλία, κι ώσπου να δημοσιευτεί στη γλώσσα μας είχε αποσπάσει από θετικές κριτικές μέχρι διθυραμβικούς επαίνους. Στο Διαδίκτυο ωστόσο εντοπίζει κανείς και αρνητικά σχόλια από απλούς αναγνώστες που ουδέποτε συμφιλιώθηκαν με τη συγγραφική εξέλιξη του Κούντερα αφ' ότου πολιτογραφήθηκε Γάλλος το '81 και βάλθηκε να κατακτήσει μια γλώσσα που δεν είναι η μητρική του. Θα 'πρεπε να το έχουν αποδεχτεί. Ο δημιουργός του «Αστείου», των «Κωμικών ερώτων», του «Βαλς του αποχαιρετισμού», της «Αβάσταχτης ελαφρότητας του είναι», αρνήθηκε τον κορσέ του παραμυθά, πολύ πριν αρχίσουν να σφίγγουν τα χρονικά περιθώρια μπροστά του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βιβλίο
Κούντερα, πιο ανάλαφρος παρά ποτέ
Φεστιβάλ Αθηνών
Ιζαμπέλ Ιπέρ στο Φεστιβάλ Αθηνών
Σινεμά
Ολη η Αθήνα ένα θερινό σινεμά
Θέατρο
Υπέροχοι οι εξαθλιωμένοι της «Δυτικής Αποβάθρας»
Κινηματογράφος
Αναζητώντας την ευτυχία
TV & Media
Και του χρόνου «Τσαντίρι»
ΝΕΡΙΤ: Μουντιαλικός «Μεγάλος Αδελφός»
Τον Σεπτέμβριο η δίκη επαναλειτουργίας του ALTER
Αυλαία την Τρίτη του «Game of Thrones»