Έντυπη Έκδοση

Αγαπητέ Ηλία

Τη νύχτα της 21ης Μαρτίου του 1999, κατά τη διάρκεια της 71ης απονομής των Οσκαρ, το Χόλιγουντ βρέθηκε μοιρασμένο σε δύο στρατόπεδα εξαιτίας της απόφασης της Ακαδημίας να τιμήσει το συνολικό έργο του Ηλία Καζάν.

Μια αγκαλιά στην απονομή του Οσκαρ του 1999. Μια αγκαλιά στην απονομή του Οσκαρ του 1999. Η αιτία των αποδοκιμασιών δεν αφορούσε, φυσικά, τις ταινίες του, αλλά το γεγονός ότι το 1952, στο αποκορύφωμα των μακαρθικών διώξεων, κατέδωσε στην Επιτροπή Αντιαμερικανικών Ενεργειών οχτώ φίλους του και μέλη της κολεκτίβας Group Theatre ως κομμουνιστές. Ηταν μια χειρονομία που έμελλε να τον στιγματίσει για το υπόλοιπο της ζωής του, έστω κι αν ο ίδιος σημείωνε αρκετές δεκαετίες μετά, στην αυτοβιογραφία του, ότι «μισούσα τους κομμουνιστές και δεν ένιωθα υποχρεωμένος να θυσιάσω την καριέρα μου για να τους υπερασπιστώ. Θα υπερασπιζόμουν μόνο κάτι στο οποίο πίστευα αληθινά, αυτούς σίγουρα όχι».

Προσωπική κατάθεση

Τη βραδιά της απονομής, ο ίδιος αντιδραστικός αέρας έσπρωξε πολλούς να εκφράσουν την αγανάκτησή τους, όταν ο 89χρονος σκηνοθέτης ανέβαινε στη σκηνή για να παραλάβει το βραβείο. Από τους υπολοίπους που πήραν το μέρος του σπουδαίου δημιουργού ταινιών όπως το «Λιμάνι της Αγωνίας», το «Αμέρικα, Αμέρικα» και το «Ανατολικά της Εδέμ» και τον επιδοκίμασαν όρθιοι, πιο ένθερμος υποστηρικτής φάνηκε ο Μάρτιν Σκορσέζε. Μαζί με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο ανήγγειλε τη βράβευση του Καζάν, τονίζοντας πόσο «οι ταινίες του προεξέτειναν τα όρια του τι είναι συναισθηματικά και ψυχολογικά εφικτό στο σινεμά».

Μία δεκαετία μετά την αμφιλεγόμενη εκείνη βραδιά και έξι χρόνια έπειτα από τον θάνατο του Καζάν, ο Σκορσέζε αποτίει φόρο τιμής στον Καζάν με την ταινία του «Α Letter to Elia», που προβλήθηκε στη Βενετία. Συνυπογράφοντας το λατρευτικό ντοκιμαντέρ με τον αμερικανό κριτικό Κεντ Τζόουνς, ο Σκορσέζε είναι σαφής όσον αφορά τις προθέσεις του: «Ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούσα να εκφράσω πόσα πολλά σήμαιναν οι ταινίες του για μένα ήταν κάνοντας μία ταινία γι' αυτόν».

Λιγότερο μια παραδοσιακή βιογραφία και περισσότερο μια προσωπική κατάθεση, το «Γράμμα στον Ελία» προσπερνά την ιδιωτική ζωή του σκηνοθέτη προκειμένου να εστιάσει στην τέχνη του και στα όσα οι ταινίες του μας αφήνουν να μαντέψουμε γι' αυτόν. Ορμώμενος από μια δήλωση του τελευταίου, σύμφωνα με την οποία «μετά την 1η Απριλίου του 1952, τη μέρα της κατάθεσής μου, άρχισα να γυρίζω τις σημαντικότερες ταινίες μου», ο Σκορσέζε επιχειρεί μια αποκρυπτογράφηση της πιο συνειδητοποιημένης κοινωνικοπολιτικά μεταστροφής που χαρακτηρίζει το έργο του Καζάν από τα μέσα του '50 και έπειτα, εκφράζοντας την πεποίθηση πως «μερικές φορές η δουλειά ενός καλλιτέχνη σε διδάσκει περισσότερα απ' όσα σε μαθαίνει ο ίδιος ο άνθρωπος».

Η ταινία αναφέρεται, ασφαλώς, και στη διαβόητη κατάθεσή του, περιγράφοντας τις συνέπειές της ως «καταστροφικές και τραγικές για όλους». Κι εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του ντοκιμαντέρ, καθώς βλέπουμε τον Καζάν να ομολογεί πως «το να καταδώσω αυτούς τους ανθρώπους ήταν η πιο υποφερτή από δύο εναλλακτικές λύσεις που μου επιβλήθηκαν και οι οποίες ήταν εξίσου οδυνηρές όσο και άδικες. Αυτό όμως σημαίνει το να παίρνεις μια δύσκολη απόφαση: Οποια κατεύθυνση κι αν ακολουθήσεις, στο τέλος βγαίνεις χαμένος».

Αποφεύγοντας να παίξει ρόλο συνηγόρου, ο Σκορσέζε σκιαγραφεί με τρυφερότητα και θαυμασμό το είδωλό του. «Οταν απονεμήθηκε στον Καζάν το τιμητικό Οσκαρ», θυμάται σχεδόν συγκινημένος, «ζητήθηκε από τον Ντε Νίρο και μένα να το παρουσιάσουμε. Αρκετοί άνθρωποι πίστεψαν ότι δεν του άξιζε ένα τέτοιο βραβείο και εξακολουθούν να νιώθουν το ίδιο. Εκείνο το βράδυ, όμως, αισθάνθηκα ότι έπρεπε να βρεθώ στο πλευρό του. Οι ταινίες του σήμαιναν τόσα πολλά για μένα, ώστε δεν μπορώ να φανταστώ πού θα βρισκόμουν χωρίς αυτές. Οταν τα φώτα χαμήλωσαν, βλέποντας να προβάλλονται οι εικόνες από το ολιγόλεπτο αναδρομικό φιλμ που είχε ετοιμαστεί, ένιωσα τρομερή συγκίνηση. Ηταν σα να βλέπω πτυχές της δικής μου εμπειρίας στο σινεμά, της δικής μου ζωής να ξεδιπλώνονται επάνω στην οθόνη. Και τις χρωστάω όλες σε αυτόν». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εικαστικά
Τα ζώα; Νεκρή φύση...
Μουσική
Το Schoolwave πάει Μέγαρο
Η επέλαση των Prodigy
Το χιπ χοπ κάνει πόλεμο
Συνέντευξη: Σοφία Κόπολα
«Ευτυχώς, η μητέρα μου δεν ήταν διάσημη»
Φεστιβάλ Βενετίας
Αγαπητέ Ηλία
Φωτογραφία
Μάτια ερμητικά ανοιχτά
Απαγόρευση καπνίσματος
Αυτό το τσιγάρο που φταίει...
Ακτιβισμός
Ακτιβιστές όλων των χωρών φανταστείτε
Εκθεση
Ο άσωτος Γκογκέν
Κινηματογράφος
Αναζητώντας τρυφερότητα
Γραφιστική
Η αρχιτεκτονική του αλφαβήτου
Βιβλίο
Οι βιβλιοθήκες των άλλων
Στη γη των ξένων