Έντυπη Έκδοση

Μιμήσεις πράξεων σπουδαίων

Γιάννης  Βαρβέρης

Η κρίση του θεάτρου, Ε'

Κείμενα θεατρικής κριτικής 2003-2010

εκδόσεις Αλεξάνδρεια, σ. 342, ευρώ 22

Ο Γιάννης Βαρβέρης, καταξιωμένος ποιητής, μεταφραστής λογοτεχνίας και μεταγραφέας του αρχαίου θεατρικού λόγου στη νεοελληνική γλώσσα, ασχολήθηκε από πολύ νωρίς και με τη θεατρική κριτική. Η δράση του σε αυτό το τελευταίο είδος ξεκίνησε το 1976 και συνεχίστηκε με συνέπεια ώς τον θάνατό του (ήταν μόνιμος συνεργάτης της Λέξης και της Καθημερινής). Στον παρόντα τόμο, τον 5ο κατά σειρά, όπου συγκεντρώνονται κριτικά κείμενα μιας επταετίας (2003-2010), μας φέρνει σε επαφή με έργα ελλήνων και ξένων συγγραφέων της σύγχρονης και της κλασικής δραματουργίας, αλλά και με όλο σχεδόν το έμψυχο υλικό της ελληνικής θεατρικής πραγματικότητας.

Οταν η θεατρική κριτική συμβαίνει να ασκείται από έναν ποιητή, έχω την αίσθηση ότι αυτό δεν αποτελεί για τον ίδιο μια απλή ευθύνη ψηλάφησης της δραματουργικής τέχνης και των συμβάσεών της, αλλά και την πρόσκληση συντονισμού του με μια πιο ευρεία διάσταση του ποιητικού γεγονότος. Γιατί ο ποιητής μπορεί μεν να προσέρχεται με τις a priori δεξιότητες του «ιδιαίτερου» βλέμματος και της υπερβατικής κλίσης (ή με την πρόσθετη ικανότητα της εμβάθυνσης), όμως ο τόπος στον οποίον εισχωρεί, η θεατρική Πράξη, είναι συνώνυμος με την έννοια μιας ισχυρής αλληλεπίδρασης: κείμενα (μορφολογικές και νοηματικές δομές επί χάρτου), υποκριτικές κλίμακες (καλλιτεχνών που «ποιούν ήθος» κάνοντας κείμενο το ίδιο τους το σώμα), σχεδιασμοί και εκτελέσεις οραμάτων (σκηνοθετών που διοργανώνουν ολόκληρους κόσμους ex nixilo), δηλαδή μια συνολική ποιητική - όλα εδώ αφηγούνται τη δυνατότητα της «ζωντανής» συνομιλίας, τη συνεργασία φαντασιών και δημιουργικών κλίσεων, τη συν-πράξη. Ετσι, η παράλληλη αυτή ενασχόληση του Γ.Β. (συνυπολογίζω βεβαίως και τη μεταφραστική του εργασία, αν και αυτή είναι άλλη τάξεως) είναι βέβαιο ότι τον παρέσυρε σε ανακυκλώσεις που ίσως ούτε ο ίδιος συνειδητοποίησε, επιτρέποντάς του να εσωτερικοποιήσει τα αναγκαία στοιχεία για τη δόμηση ενός πιο στέρεου ποιητικού προσώπου. (Για παράδειγμα, νομίζω ότι δεν θα είχε γράψει τον Κύριο Φογκ, αν δεν είχε έρθει σε επαφή με τις Ευτυχισμένες μέρες του Μπέκετ - εννοώ ως θεατής, ως κοινωνός ενός ζωντανού θεατρικού βιώματος, όχι ως αναγνώστης.)

Στα εν λόγω κείμενα και με εργαλείο μια πλούσια και ευρηματική γλώσσα που πάει σε βάθος, ο Γ.Β. αποδεικνύει ότι ενδιαφέρεται για τη διαύγεια και την ακρίβεια κάθε νοηματικής εκφοράς, προκειμένου να αποδώσει με απόλυτο τρόπο τις θέσεις του για τη μορφή, τον ρυθμό, το ύφος, τον ιδεολογικό προσανατολισμό, τις επιμέρους λεπτομέρειες της θεατρικής διάδρασης και των ποικίλων δημιουργικών προσωπείων των εκάστοτε ηθοποιών ή σκηνοθετών. Ταυτοχρόνως μας διευκολύνει να πλησιάσουμε ακροθιγώς ζητήματα, όπως αυτά της υποκριτικής γκάμας, της σκηνικής παρουσίας, της καλλιτεχνικής μέθεξης, της θεατρικής προσήλωσης. Ενας τόμος που αναλαμβάνει να φωτίσει τη μυστηριακή ζωή της σωματικής αφήγησης, καταγράφοντας και πιστοποιώντας ιδιαίτερες στιγμές από την ιστορία του ελληνικού θεάτρου.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Σπουδή στις ανθρώπινες αντοχές
Από τον ρωσικό αγροτικό λαϊκισμό στον λαϊκισμό του Στάλιν
Ο καλλιτέχνης ως πολεμιστής
Βιβλία σε στόματα λεόντων καθώς πέφτει η θερμοκρασία του σώματος
Το παράδειγμα του Ρούσσου
Ενα βιβλίο - φάρος δίπλα μας
Διαμάντια στη δίνη του χρόνου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη
Η αγάπη μου για τον Τσέχοφ
Κριτική βιβλίου
Σπουδή στις ανθρώπινες αντοχές
Από τον ρωσικό αγροτικό λαϊκισμό στον λαϊκισμό του Στάλιν
Μιμήσεις πράξεων σπουδαίων
Ο καλλιτέχνης ως πολεμιστής
Βιβλία σε στόματα λεόντων καθώς πέφτει η θερμοκρασία του σώματος
Το παράδειγμα του Ρούσσου
Ενα βιβλίο - φάρος δίπλα μας
Διαμάντια στη δίνη του χρόνου
Προδημοσίευση
Τα όνειρα του Πεσσόα δεν σαπίζουν
Η τρίτη ανάγνωση
Καθώς ψυχορραγώ
Από τις 4:00 στις 6:00
Η Θεία Κωμωδία στη μουσική
Ο ποιητής των μπλουζ
Άλλες ειδήσεις
Τι άλλο γράφεις τώρα;
Το σκιάχτρο
Νυχτερινά στον Καχριμάνη
Η Καίτη Ντάλη θυμάται τον Γιάννη Βαρβέρη
Θεσσαλονίκη - Χόλιγουντ - Αρης - Μαϊάμι
Η θλίψη ξεπουλάει πάντα, και τα πάντα