Έντυπη Έκδοση

Τζαζ του έρωτα και της διαμαρτυρίας

Πήρε το κοντραμπάσο στα 15 του χρόνια και από τότε εξελίχθηκε σε έναν απαράμιλλο μουσικό της τζαζ, που συνεργάστηκε με κορυφαίους της σκηνής, όπως τον Ορνετ Κόουλμαν, τον Πατ Μέθενι, τον Ντίζι Γκιλέσπι και τον Κιθ Τζάρετ.

«Δεν είναι κάτι που το σκέφτομαι, όταν γράφω μουσική. Δεν είναι μια έλλογη διαδικασία. Απλώς παίζω μουσική και ύστερα ακούω το αποτέλεσμα. Επειτα από τόσα χρόνια μού φαίνεται κάτι φυσικό» λέει ο Τσάρλι Χέιντεν. «Δεν είναι κάτι που το σκέφτομαι, όταν γράφω μουσική. Δεν είναι μια έλλογη διαδικασία. Απλώς παίζω μουσική και ύστερα ακούω το αποτέλεσμα. Επειτα από τόσα χρόνια μού φαίνεται κάτι φυσικό» λέει ο Τσάρλι Χέιντεν. Παράλληλα ήταν από τους ελάχιστους δημιουργούς που έφεραν τον πολιτικό ακτιβισμό στη σκηνή με την ορχήστρα Liberation Music Orchestra στη δεκαετία του '70. Στα 73 του φέτος, ο Τσάρλι Χέιντεν, που επέλεξε το κοντραμπάσο γιατί, όπως λέει, «είναι το πιο όμορφο όργανο στον κόσμο, κάνει τον ήχο να ακούγεται πιο βαθύς», κυκλοφόρησε μαζί με τον Κιθ Τζάρετ το «Jasmine». Και μόλις πρόσφατα, ακόμα έναν καινούριο δίσκο, με τίτλο «Sophisticated Ladies». Εδώ, κλασικές τζαζ μελωδίες ερμηνεύονται από τραγουδίστριες όπως η Νόρα Τζόουνς, η Νταϊάνα Κραλ και η σύζυγός του Ρουθ Κάμερον, κάτω από την ενορχήστρωση του Quartet West που ίδρυσε ο Χέιντεν στα μέσα του '80. Από την Καλιφόρνια όπου ζει, ο διάσημος μουσικός μίλησε στο «7» για τον νέο του δίσκο, τη μουσική και την πολιτική.

«Δεν είναι νοσταλγικός δίσκος»

«Ο δίσκος "Sophisticated Ladies" δεν είναι τίποτε άλλο παρά αυτό που περιγράφει ο τίτλος του», λέει από την άλλη άκρη της γραμμής. «Ενας δίσκος με τις μεγαλύτερες γυναικείες φωνές της σύγχρονης τζαζ. Είναι ό,τι ακριβώς απεικονίζει ο πίνακας με την όμορφη κυρία στο εξώφυλλο». Γι' αυτό και ο Χέιντεν ενοχλείται που οι κριτικές γράφουν για ένα νοσταλγικό άλμπουμ: «Κάθε άλλο παρά νοσταλγία προκαλεί ο δίσκος μου» επιμένει. «Η Νόρα Τζόουνς και η Κασάντρα Γουίλσον είναι σύγχρονες τραγουδίστριες που κυριαρχούν στην τζαζ σκηνή σήμερα. Τις διάλεξα ακριβώς επειδή είναι αυτή την στιγμή από τις πιο συγκλονιστικές φωνές στον κόσμο. Δεν ξέρω γιατί τον αποκαλούν νοσταλγικό. Ισως επειδή αυτή τη φορά επέλεξα κάποια ατμοσφαιρικά κομμάτια».

Οσο για το «Jasmine», κυκλοφόρησε μεν φέτος τον Μάιο, αλλά ηχογραφήθηκε το 2007, όταν ο Χέιντεν συναντήθηκε μουσικά με τον Κιθ Τζάρετ πρώτη φορά έπειτα από τριάντα χρόνια. «Ο Κιθ έδινε τότε μια συνέντευξη για ένα ντοκιμαντέρ, το "Rambling Boy", που ερευνά την πορεία μου στην τζαζ μουσική. Πήγα σπίτι του και είχα το μπάσο μου στο αυτοκίνητο. Οταν τελείωσε η συνέντευξη, μου είπε "φέρε το μπάσο στο στούντιο". Καθήσαμε μαζί για τέσσερις μέρες στο μικρό στούντιο του και ηχογραφήσαμε αυτόν τον δίσκο, γεμάτο αυτοσχεδιασμούς για πιάνο και κοντραμπάσο». Η εμπορική επιτυχία του «Jasmine» δεν τον εξέπληξε. «Για μένα το περίεργο θα ήταν να μην πουλήσει. Ηταν μία από τις καλύτερες δουλειές μου, που προέκυψε εντελώς αυθόρμητα».

Αυτός ο αυθορμητισμός βρίσκεται πίσω από τους αυτοσχεδιασμούς του που, όπως πάντα λέει, οδηγούν στη δημιουργία μιας πρωτότυπης μουσικής: «Το εξηγώ συχνά στους μαθητές μου. Ο αυτοσχεδιασμός έρχεται από την πνευματική δύναμη που κρύβει μέσα του ο μουσικός. Αρκεί να το συνειδητοποιήσεις και να καταφέρεις να το εκφράσεις στη μουσική σου. Τα υπόλοιπα, τις νότες, τις κλίμακες, μπορείς να τα διδαχθείς στην πορεία. Αλλά ο αυτοσχεδιασμός είναι κάτι φυσικό σαν την γη, τα βουνά η τον αέρα. Και χάρη σ' αυτόν μπορείς να δημιουργήσεις έναν ήχο που δεν έχει ξανακουστεί ποτέ».

Γι' αυτό και ο ίδιος παραμένει πιστός σ' αυτόν: «Δεν είναι κάτι που το σκέφτομαι, όταν γράφω μουσική. Δεν είναι μια έλλογη διαδικασία. Απλώς παίζω μουσική και ύστερα ακούω το αποτέλεσμα. Επειτα από τόσα χρόνια μου φαίνεται κάτι φυσικό».

Αλλά ο Τσάρλι Χέιντεν δεν είναι μόνο ένας ακαταπόνητος πειραματιστής στην σύγχρονη τζαζ σκηνή. Το 1969 ήταν μια καλή χρονιά για κοινωνική διαμαρτυρία και ήταν τότε που σχημάτισε την Liberation Music Orchestra, μαζί με την Κάρλα Μπλέι. Μια ορχήστρα που χρησιμοποίησε την τζαζ ως φωνή ενάντια στον συνεχιζόμενο Πόλεμο του Βιετνάμ. Ο Χέιντεν μάλιστα φυλακίστηκε για λίγο το '71, απελάθηκε από την Πορτογαλία όταν η χούντα θεώρησε προκλητική στη συναυλία του την αφιέρωση του «Song for Che» στους αντάρτες των αφρικανικών αποικιών της όπως τη Μοζαμβίκη και την Ανγκόλα. Ο Χέιντεν ξαναέφτιαξε την ορχήστρα το 1990 για να κυκλοφορήσει το «Dream Keeper», ένα άλμπουμ ενάντια στο απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής. Και επέστρεψε ξανά το 2005 με το ηχητικό μανιφέστο «Not in Our Name», μια διαμαρτυρία για τον πόλεμο στο Ιράκ. Η εποχή της οικονομική ύφεσης είναι κατάλληλη για να επανασυστήσει την ορχήστρα του;

«Είστε Ευρωπαίος και νιώθετε περισσότερο την πίεση της ύφεσης» απαντά. «Αλλά εγώ ασχολούμαι κυρίως με το τι συμβαίνει στις ΗΠΑ. Ελπίζω ότι ο Ομπάμα θα καταφέρει να ξεπεράσει όλα τα προβλήματα και θα πραγματοποιήσει όλα όσα υποσχέθηκε προεκλογικά. Η ύφεση για μας δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Είναι μια κατάσταση που προήλθε από τους άπληστους τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ. Ολους αυτούς τους δισεκατομυριούχους πια, που θέλησαν να βγάλουν ακόμα περισσότερα χρήματα, χωρίς να τους ενδιαφέρει αν θα βυθίσουν την Αμερική σε μια χρηματοπιστωτική κρίση. Δεν είναι κάτι καινούριο. Το έκαναν εδώ και δεκαετίες. Μόνο που, κάτω από την εξουσία του Μπους Τζούνιορ, αποθρασύνθηκαν εντελώς και λειτουργούσαν χωρίς κανέναν έλεγχο».

«Η μουσική σαρώνει τις βεβαιότητες»

Από την άλλη, έχει τη δική του πολιτική φιλοσοφία. «Δεν ανήκω στους Δημοκρατικούς» ξεκαθαρίζει. «Είμαι ένας μουσικός που πιστεύει ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να απολαμβάνει κοινωνική δικαιοσύνη και ευημερία, ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματος, τη φυλή ή το φύλο του. Πιστεύω ακόμα στην αλληλεγγύη και πάνω από όλα στην ελευθερία του ανθρώπου».

Ενας μουσικός που πιστεύει ότι η μουσική μπορεί να αλλάξει τον κόσμο: «Η μουσική έχει τη δύναμη να σαρώσει τις βεβαιότητες των ανθρώπων και να τους κάνει να αναζητήσουν τη δικαιοσύνη και την αλήθεια» επιμένει. «Οχι, φυσικά, κάθε είδους μουσική: μόνο αυτή που προέρχεται από ανθρώπους που δίνουν την ψυχή τους. Από τους μουσικούς που είναι έντιμοι με τον εαυτό τους και το κοινό».

Παράλληλα, ο Χέιντεν είναι και ιδρυτής του τμήματος Σπουδών Τζαζ στο Ιδρυμα Καλών Τεχνών της Καλιφόρνιας. «Δεν διδάσκω τζαζ, διδάσκω τη ζωή» λέει για τον ρόλο τους ως δάσκαλος. «Δεν θέλω να διδάξω τζαζ, όσο να μάθω στις νέες γενιές την παράδοση της δημιουργίας μιας ξεχωριστής μουσικής. Και όσο υπάρχουν νέα παιδιά που θα επιθυμούν να αφιερώσουν τη ζωή τους σε αυτήν την προοπτική, εγώ θα τα διδάσκω».

Και φυσικά, θα συνεχίζει να εξασκεί την τέχνη του. «Μου είναι δύσκολο να εξηγήσω τη σημασία της μουσικής στη ζωή μου» καταλήγει. «Είναι σαν να προσπαθώ να εξηγήσω γιατί είναι σημαντικός ο ουρανός, η γη, ο ωκεανός. Η μουσική είναι για μένα τόσο ζωτική όσο ο αέρας που αναπνέω. Το δικό μου σύμπαν αποτελείται από νότες, μελωδίες και ρυθμούς». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο Μπολσόι
Επιμένουν κλασικά
Συνέντευξη: Τσάρλι Χέιντεν
Τζαζ του έρωτα και της διαμαρτυρίας
Θέατρο
Η σιωπή που μιλάει
Στη φυλακή του φύλου
Συνέντευξη: Τζορτζ Ρομέρο
«Ζόμπι είναι τα ανθρώπινα λάθη»
Αφιέρωμα
Ημουν κι εγώ εκεί
Τροφή για τη συνείδηση
Κατανοώντας την ύφεση
Η σαγήνη του νουάρ
Τη γλώσσα τους έδωσαν ελληνική
Οι ξένες δυνάμεις
Ο λόγος της εικόνας
Προδημοσίευση
Καπνίζοντας στη Νέα Υόρκη