Έντυπη Έκδοση

Η τραγωδία επιστρέφει;

Φωτογραφίες του Σιμ από την Ευρώπη της περιόδου 1933-1956 παρουσιάζονται σε έκθεση - υπαινιγμό για την κατάσταση στη Γηραιά Ηπειρο

ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «Γυρίσαμε πίσω: Φωτογραφίες του Σιμ από την Ευρώπη, 1933-1956» εγκαινιάζει τη νέα χρονιά στο Διεθνές Κέντρο Φωτογραφίας (ICP). Αν και ο τίτλος είναι δανεισμένος από ρεπορτάζ του τιμώμενου φωτογράφου, ο υπαινιγμός για την τρέχουσα ευρωπαϊκή κατάσταση δεν περνά απαρατήρητος.

Το προπύργιο της φωτογραφίας στη Νέα Υόρκη δεν διστάζει να υπενθυμίσει, να προκαλέσει παραλληλισμούς και να καταθέσει άποψη για διεθνούς ενδιαφέροντος πολιτικά ζητήματα. Το συνηθίζει, και μάλιστα με εξαιρετικές εκθέσεις μεγάλου βεληνεκούς. Αυτή τη φορά επιλέγει το έργο του κορυφαίου Σιμ (Chim). Του φωτογράφου που απεικόνισε την πιο δραματική για την Ευρώπη περίοδο του 20ού αι., «με πνευματική οξυδέρκεια, αλλά και με συναισθηματική νοημοσύνη», όπως σημειώνει χαρακτηριστικά η επιμελήτρια Σίνθια Γιανγκ. Η (επαναλαμβανόμενη;) ευρωπαϊκή τραγωδία σε αποκαλυπτικά «κλικ»: Μια μάνα θηλάζει όρθια κατά τη διάρκεια πολιτικής συγκέντρωσης στην ταραγμένη Ισπανία του '36. Εχει τα μάτια στραμμένα ψηλά. Το πρόσωπό της, το μοναδικό που φωτίζεται ανάμεσα στο αγωνιζόμενο για λύτρωση πλήθος, παραπέμπει σε εμβληματικές δραματικές εικόνες της ιστορίας της τέχνης. Ο Πικάσο μπροστά στη Γκερνίκα, στο Παρίσι του '37. Εργάτες σε γεωμετρική παράταξη για συσσίτιο, Βατικανό του '46. Παιδάκια παίζουν με την άμμο στην παραλία της Νορμανδίας το '47, ενώ πάνω απ' τα κεφάλια τους προβάλλει παροπλισμένος (ή μήπως απειλητικός;) ο μισοβυθισμένος όγκος ενός πολεμικού σκάφους. Κοριτσάκια χορεύουν σαν ξυπόλυτα αερικά στα ερείπια ορφανοτροφείου στην Ιταλία του '48. Γάμος του '52, υπό τη σκέπη όπλου και τσουγκράνας στο νεοϊδρυθέν Ισραήλ. Η ανάδυση της μεταφοράς και του συμβολισμού μέσα από τη συνεπή καταγραφή του ντοκουμέντου δεν είναι εύκολη υπόθεση. Λίγοι το καταφέρνουν, κι ο Ντέιβιντ Σέιμουρ -αυτό ήταν το κανονικό του όνομα- συγκαταλέγεται στους δασκάλους του είδους. Αν κι έδρασε σε σκηνικό πολέμου, κατάφερε να αφήσει στην ιστορία της φωτογραφίας εικόνες μοναδικής στοχαστικότητας, συνθέσεις διαχρονικής ομορφιάς.

Η ζωή του φωτογράφου υπήρξε τόσο ταραχώδης όσο και η ιστορική περίοδος που απέδωσε. Γεννημένος το 1911 στη Βαρσοβία, αρχίζει τις σπουδές του στη Λειψία και συνεχίζει στη Σορβόνη. Ξεκινά να φωτογραφίζει το 1933 για έντυπα της Αριστεράς στο Παρίσι. Παρακολουθεί και καταγράφει την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή με προσήλωση και συνέπεια απ' την αρχή του ευρωπαϊκού αντιφασιστικού αγώνα: άνοδος του Λαϊκού Μετώπου στην προπολεμική Γαλλία, ισπανικός εμφύλιος. Ο συνδυασμός εβραϊκής καταγωγής και αριστερής ιδεολογίας, ωστόσο, αποτελεί κόκκινο πανί: αναγκάζεται να καταφύγει το '39 στο Μεξικό μαζί με Ισπανούς πρόσφυγες. Πολιτογραφείται Αμερικανός το '42. Επιστρέφει στο Παρίσι το '44, λίγες μέρες μετά την απελευθέρωση. Φίλος και συνεργάτης των Ανρί Καρτιέ Μπρεσόν και Ρόμπερτ Κάπα, ιδρύει μαζί τους το '47 τον πρώτο βιώσιμο φωτογραφικό συνεταιρισμό στην ιστορία του μέσου: το θρυλικό πρακτορείο Μάγκνουμ. Το '48 τεκμηριώνει για την UNESCO τις συνέπειες του πολέμου στα παιδιά της Ευρώπης, ενώ παρακολουθεί στενά και τη μετάβαση της Ιταλίας στη δημοκρατία. Φωτογραφίζει την ευρωπαϊκή ανοικοδόμηση και τη γέννηση του κράτους του Ισραήλ. Το τέλος έρχεται ξαφνικά τον Νοέμβριο του '56: σκοτώνεται καθώς φωτογραφίζει την κρίση στο Σουέζ.

Η έκθεση «We Went Back: Photographs from Europe 1933-1956 by Chim» συνοδεύεται από κατάλογο-άλμπουμ και περιλαμβάνει 150 γνωστές αλλά και αρκετές προσφάτως ανακαλυφθείσες φωτογραφίες, επιλεγμένες από το συνολικό έργο του Σιμ. Διάρκεια: 18 Ιανουαρίου έως 5 Μαΐου 2013. (Φωτ. γυναίκα που θηλάζει το παιδί της, άνοιξη 1936, Ισπανία. © Chim Magnum Photos).

Flash

* «Η φτώχεια δεν είναι πιο σουρεαλιστική από τον πλούτο [...]. Σουρεαλιστική είναι η απόσταση που επιβάλλεται, και η οποία γεφυρώνεται από τη φωτογραφία».

 Το απόφθεγμα της Σούζαν Σόνταγκ έρχεται στο νου καθώς η ελληνική φωτογραφική σκηνή, τουλάχιστον αυτή που αφορά τη φωτοδημοσιογραφία, το ντοκουμέντο και τη φωτογραφία δρόμου, μοιάζει να ανθεί στη μνημονιακή πραγματικότητα. Καθόλου παράξενο. Η σύγχρονη «σουρεαλιστική» Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος και η ελληνική φωτογραφία είναι η γέφυρα που, μέσω του Διαδυκτίου, τη μεταφέρει ακαριαία σε όλο τον πλανήτη: Συνεταιρισμοί φωτογράφων, όπως το «doc4life», δημιουργούνται. Συνεργασίες μεταξύ ελληνικών και ξένων φωτογραφικών γκαλερί, όπως της «Μ55» και της «La Petite Poule Noire», συνάπτονται. Φωτογραφίες Ελλήνων δημοσιεύονται στο διεθνή Τύπο και κάποιες από αυτές συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων της χρονιάς. Άγνωστες μέχρι πρότινος στην Ελλάδα φωτογραφικές ομάδες, όπως οι «Greek Street Photographers», εκθειάζονται στο εξωτερικό.

* Αλλοι καταγράφουν κι άλλοι προβλέπουν: όταν τη δεκαετία του '90 οι περισσότεροι ζούσαμε στον αστερισμό της «ισχυρής» Ελλάδας, ο Μανόλης Μπαμπούσης, καθηγητής φωτογραφίας και αντιπρύτανης σήμερα στην ΑΣΚΤ, παρουσίασε μια «προφητική» δουλειά: μετωπικές, σκληρής ειρωνείας λήψεις των ΑΤΜ και των τραπεζικών θυρίδων ως λατρευτικών τόπων του τέλους του περασμένου αιώνα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φωτογραφία
Τελευταίες ειδήσεις στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός
Μουσικές του κόσμου στο Φλοίσβο
Stereo MC's: Πιο Υπόγεια και πιο Βρώμικα
Απόψε η πρεμιέρα του «Βασιλιά Ληρ»
Η Οκτωβριανή Επανάσταση στην Κυριακάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Νέοι δημιουργοί της Θεσσαλονίκης…στην Αθήνα!
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Άλλες ειδήσεις
Η τραγωδία επιστρέφει;
Οδύσσειά μου είναι η «Ιλιάδα»
«Η Χρυσή Αυγή είναι το τέλος του πολιτισμού»
Μια «Μπανάνα» σαρανταπεντάρι
Ενας Κορίνθιος στην Ετρουρία
Flash
Σπαρακτική αυτοβιογραφία
Πνιγηροί κόσμοι
Ο Τζάνγκο διχάζει
Προβλήματα και με τον Μπιν... Λάντεν
«Πολύ γκέι» η ταινία για τον Λιμπεράτσε
Τι δεν μου άρεσε...
Θα τη σύστηνα...
«Magic hour»
Μικρούτσικος με λαϊκά
«Προσγειώθηκαν» οι Voca people!
Ενας Conte στον Κεραμεικό
Σωκράτης Μάλαμας στον Σταυρό του Νότου
Δεληβοριάς επί έξι στον Πειραιά
Με μια ματιά
Η Μαριέττα Φαφούτη στη Θεσσαλονίκη
Ανάβουν και πάλι τα κόκκινα φανάρια
Θαλασσινά πάθη στο Θέατρο Τέχνης
Η Μάνσφιλντ συναντά τον Βελουχιώτη
Βάκχες στον Νέο Κόσμο
Αναπάντεχη επανάσταση
Ο Τσαρούχης μέσα από ανέκδοτα και σπάνια έργα του
Ο θόρυβος εμπνέει
Ο Οδυσσέας στον καμβά του Κοκκινίδη
Και όμως είναι η Αθήνα