Έντυπη Έκδοση

Η σχέση ενός επτάχρονου με την απαγωγέα του

Μια περιπλάνηση από το Μανχάταν στις κοινότητες των χίπηδων της Αυστραλίας

Πίτερ Κάρεϊ

Ο παράνομος εαυτός του

μτφρ.: Γιάννος Πολυκανδριώτης

επιμ.-επίμ.: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

εκδ. Ελληνικά Γράμματα, σ. 387, 19,50 ευρώ

«Η μοναδική ασφάλεια για έναν συγγραφέα είναι το ρίσκο», είχε πει ο Αυστραλός Πίτερ Κάρεϊ σε μια πρόσφατη συνέντευξή του, δήλωση ενδεικτική και του τρόπου που οργανώνει το υλικό του, μη διστάζοντας, σε κάθε καινούριο βιβλίο του, να δοκιμάζει καινούριες τεχνικές, εναλλαγή τοποθεσιών, να τολμά χρονικά άλματα και εναλλασσόμενες αφηγηματικές οπτικές. Η ιστορία στον «Παράνομο εαυτό του» εκτυλίσσεται μέσα από τρεις αφηγητές, όλοι υπαινικτικοί και σε στιγμές αναξιόπιστοι, ενώ η πλέον συγκινητική εκδοχή είναι αυτή του εφτάχρονου Τσε. Δίνοντας φωνή σε ένα αγόρι εφτά χρονώ είναι το μεγαλύτερο ρίσκο που παίρνει ο Κάρεϊ - επιλέγοντας έναν αφηγητή ο οποίος δεν έχει συνείδηση της βαρύτητας και ενίοτε της σημασίας των λέξεων που χρησιμοποιεί. Πρόκειται για ένα αφηγηματικό «τέχνασμα» που έχουμε συναντήσει και σε άλλα μυθιστορήματά του: επιλογή ενός αναξιόπιστου αφηγητή, είτε εξαιτίας της αδυναμίας του να γνωρίζει ολόκληρη την αλήθεια είτε εξαιτίας της ανικανότητας πρόσβασης, λόγω θέσης και ιδιαιτερότητας, σε αυτές τις πληροφορίες. Στον «Πλαστογράφο» υπήρχε η αλήθεια του Τέρατος, ενός πλάσματος που είχε ξεπηδήσει από τα γραπτά ενός συγγραφέα κι έψαχνε τον δημιουργό του, στην «Κλοπή: μια ερωτική ιστορία» υπήρχε η αλήθεια του καθυστερημένου διανοητικά αδελφού, ο οποίος είχε και στιγμές μεγάλης διαύγειας, προσφέροντας μια εναλλακτική οπτική στα γεγονότα. Στον «Παράνομο εαυτό του» κυριαρχεί η φωνή του μικρού Τσε, που επαναλαμβάνει τα λόγια των μεγάλων χωρίς να τα πολυκαταλαβαίνει, λόγια που όταν εκστομίζονται από ένα παιδί αποκτούν τρομερή βαρύτητα.

Από τις πρώτες σελίδες μαθαίνουμε πως βρισκόμαστε στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης το 1972 (την εποχή του Βιετνάμ και της ανόδου του φοιτητικού κινήματος) και Τσε είναι το όνομα του αγοριού, ο οποίος μεγαλώνει με την αριστοκράτισσα γιαγιά του Φοίβη Σέλκιρκ, η οποία τον φωνάζει Τζέι και του απαγορεύει να βλέπει τηλεόραση, για να μη δει τους γονείς του που έχουν ασπαστεί το Κίνημα και έχουν περάσει στην παρανομία, παίρνοντας μέρος σε διάφορες επαναστατικές ενέργειες. Ο Τσε ελπίζει πως οι διάσημοι γονείς του, μια μέρα, θα έρθουν να τον πάρουν. Λίγο πριν γίνει οχτώ χρόνων μια γυναίκα, η Ντάιαλ, πηγαίνει στο σπίτι του, ο μικρός την αναγνωρίζει αμέσως και τον παίρνει, για να συναντήσει δήθεν τη μητέρα του για λίγες ώρες. Κι αυτή είναι μόνον η αρχή της περιπέτειας. Περιπέτεια η οποία δεν περιορίζεται στη δράση, αλλά και στον τρόπο που μας δίνεται η ιστορία. Υστερα από αυτή την πρώτη σκηνή ο Κάρεϊ κάνει μια τομή στον χρόνο και με αναδρομές αρχίζει να αφηγείται την εκδοχή της Ντάιαλ, εγκαταλείποντας για λίγο την οπτική που παιδιού. Παρά την οικειότητά τους, η Ντάιαλ δεν είναι η μητέρα τού Τσε. Αργότερα μαθαίνουμε πως είναι η πρώην μπέιμπι σίτερ του, που τώρα εργάζεται στο πανεπιστήμιο, το όνομά της δεν είναι παρά μια συντόμευση του Dialectics, ενώ το πραγματικό της όνομα είναι Αννα Ξένος, μια γυναίκα κόρη Ελλήνων μεταναστών, η οποία για μυστήριους λόγους συμφώνησε να πάρει το παιδί και να το πάει στο κρησφύγετο της μητέρας του.

Οι γονείς τού Τσε, τους οποίους δεν έχει δει ποτέ, παρότι είναι συνεχώς στις ειδήσεις, είναι ένα ζευγάρι φοιτητών, οπαδοί της άκρας Αριστεράς, ενώ ο μικρός φυλάει και κουβαλάει πάντα στις τσέπες του αποκόμματα των εφημερίδων.

Λίγο πριν φτάσουν στη μητέρα επαναστάτρια, εκείνη τινάζεται στον αέρα καθώς προσπαθεί να ενεργοποιήσει μια βόμβα. Η Ντάιαλ και το αγόρι βρίσκονται σε όλα τα δελτία ειδήσεων, τους ψάχνουν παντού, αλλά καταφέρνουν να το σκάσουν στην Αυστραλία μ' ένα μεγάλο χρηματικό ποσό, απροσδιόριστης προέλευσης.

Ο Κάρεϊ ενίοτε επιστρέφει στην οπτική του παιδιού, ενώ η αφήγηση όσο προχωράει γίνεται όλο και πιο περίτεχνη, περνώντας πότε στα εναλλακτικά κοινόβια του Κουίνσλαντ, πότε στον κόσμο των χίπηδων, δίνοντάς μας με συγκλονιστικές περιγραφές πλημμύρες, τροπικές καταιγίδες και όλη την άγρια πανίδα της Αυστραλίας. Ταυτόχρονα αφήνει κάποια ερωτήματα αιωρούμενα: Ποια είναι η Ντάιαλ, ποιος είναι ο Τρέβορ (ένας χίπης που συνάντησαν εκεί), γιατί εκείνη δεν παρέδωσε τον Τσε στον πατέρα του ή στη γιαγιά του και κυρίως, γιατί δέχτηκε αρχικά να πάρει τον μικρό;

Τα μυθιστορήματα που έχουν ήρωες παιδιά συχνά γίνονται κουραστικά, αλλά ο Τσε παραμένει σε όλη τη διάρκεια πειστικός, αθώος και με μια ασυνείδητη γνώση, πλημμυρισμένος από νοσταλγία για τους χαμένους του γονείς, ρουφάει όποιο ψιχουλάκι αγάπης τού δίνεται.

Η Ντάιαλ δεν είναι η αληθινή του μητέρα, αλλά με τον καιρό αναπτύσσει τρυφερά αισθήματα για το παιδί και αρχίζει να εκδηλώνει αγάπη, ενώ οι κοινές περιπέτειες τούς δένουν όλο και περισσότερο.

Ποιος είναι ο παράνομος εαυτός του ήρωα, αλλά και όλων των άλλων προσώπων που εμφανίζονται; Ο Κάρεϊ προφανώς υπαινίσσεται τη διάσταση εκείνη που κάνει τον μικρό Τσε να βιώσει με όλη του την ύπαρξη την περιπέτεια και να ζήσει σε σκληρές συνθήκες, μακριά από τις ανέσεις του πολιτισμού, καθώς και για την παρανομία ως έννοια. Πρόκειται για τη διάσταση εκείνη που τους ελευθερώνει από τα δεσμά του καθωσπρεπισμού και τους επιτρέπει να εκδηλώσουν συναισθήματα ανιδιοτέλειας, αυταπάρνησης και γενναιότητας, αψηφώντας τα μικροσυμφέροντά τους. Και αυτή είναι, εντέλει, και η πλέον ανθρώπινη πλευρά τους και θα τους χαράξει για πάντα: «Οταν ο μικρός μεγάλωσε, απέκτησε φήμη ριψοκίνδυνου και παράτολμου ανθρώπου».

Πέρα από το πλήθος των θεμάτων που υφαίνονται στην πλοκή, «Ο Παράνομος εαυτός του» είναι ένα μυθιστόρημα για κάθε είδους ρίσκο. Η ασφάλεια είναι ο καλύτερος τρόπος για να μη μάθεις ποτέ το τι θα μπορούσες να είσαι, τι θα μπορούσες να κάνεις. Ζωντανό παράδειγμα είναι η ελληνικής καταγωγής ηρωίδα Αννα Ξένος, η οποία όχι μόνον επιβιώνει, αλλά δίνει μαθήματα ανθρωπισμού και απαράμιλλης ανιδιοτέλειας, τόσο στο παιδί όσο και σε μας τους αναγνώστες.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενας ωραίος τρελός
Ο μοιραίος κλοιός που απαιτεί θάρρος και τόλμη
Κοινωνικές ιεραρχίες και φυλετικές αναμείξεις
Εμμισθη αυτοκτονία
Θα μάθουμε την αλήθεια για το ΄21;
Επαναστατικές παραδόσεις
Από την Κυψέλη στο Τάβιστοκ
Απόμακρος από την ποιητική τύρβη
Ορφανές στιγμές του Ταμπούκι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενας ωραίος τρελός
Ο μοιραίος κλοιός που απαιτεί θάρρος και τόλμη
Κοινωνικές ιεραρχίες και φυλετικές αναμείξεις
Η σχέση ενός επτάχρονου με την απαγωγέα του
Εμμισθη αυτοκτονία
Θα μάθουμε την αλήθεια για το ΄21;
Επαναστατικές παραδόσεις
Από την Κυψέλη στο Τάβιστοκ
Απόμακρος από την ποιητική τύρβη
Ορφανές στιγμές του Ταμπούκι
Διήγημα
HERMANN HESSE: Η μη καπνίστρια
Από τις 4:00 στις 6:00
Τραγούδια ...με συνέχεια
Μια μουσική ιδιοφυΐα
Ποίηση
Ο ποιητής που χρωμάτισε την Πρέβεζα
Άλλες ειδήσεις
Τρόπος κυριακάτικου απογεύματος στην Κω
Ηλεκτρονική μετάφραση
Συνταγές μαγειρικής για γυναίκες συγγραφείς