Έντυπη Έκδοση

Μουσικών πάθη

Κέτιλ Μπγιόρνσταντ

Η λέσχη των νέων πιανιστών

μτφρ.: Γιουλίκα Σαμαρά

εκδόσεις Πόλις, σ. 444, ευρώ 19

«Υπάρχει μια ξεχωριστή σχέση ανάμεσα στις γυναίκες και τα βιολοντσέλα», λέω. «Ακριβώς όπως με τα άλογα».

(Από το βιβλίο, σελ. 167)

Ο συγγραφέας γεννήθηκε στο Οσλο το 1952. Είναι επίσης πιανίστας και συνθέτης. Κυρίως της τζαζ. Εξ ου και η ενδελεχής εξοικείωσή του με τους δρόμους του αρμονικού ιδιώματος. Γράφει δε σα να οργανώνει παρτιτούρες. Γι' αυτό άλλωστε και η μελωδία, πειραγμένη ή μη, η οποία γνωρίζει πώς να περνάει στο κείμενο, νοτίζει ευεργετικά τα επί μέρους κεφάλαια του βιβλίου. Μυθιστορηματικός λόγος και (εννοούμενος) μουσικός ήχος παράγουν και στη συνέχεια υποστηρίζουν αποτελεσματικά την ευτυχή μείξη στο χώρο του αναγνωστικού μεταισθήματος. Η εμφανώς ολοκληρωμένη αυτή ώσμωση αρκεί για να κατατάξει τον Κέτιλ Μπγιόρνσταντ στους δικαιωμένους της απαιτητικής έκφρασης. Γι' αυτό άλλωστε του απονεμήθηκε στη Γαλλία το 2008, για το παρόν μυθιστόρημα, το Βραβείο Αναγνωστών.

Πέντε από τους ήρωες της Λέσχης των νέων πιανιστών συνιστούν ευκρινώς ανεπτυγμένα ψυχογραφήματα, τα οποία ανταποκρίνονται προφανώς στις κατά καιρούς συναισθηματικές μεταπτώσεις του ίδιου του μυθιστοριογράφου-μουσικού. Η «δεξιοτεχνία της Ανιας, η γοητεία της Ρεμπέκας, η αφοσίωση της Μαργκρέτε Ιρένε, η στοχαστική διάθεση του Φέρντιναντ και το λυρικό ταλέντο του Αξελ» (ιδέτε σελ. 207) σχολιάζονται και διερμηνεύονται επαρκώς στο χαρτί. Οι αναδιπλώσεις της μουσικής τονικότητας παρακολουθούν πιστά τις συναισθηματικές αποκλίσεις των προσώπων. Οι πρώτες αγάπες, οι λεσβιακοί έρωτες, οι μοιχείες, οι αναπόφευκτες απώλειες των ερωτικών συντρόφων, μέσα από την τραχύτητα και ταχύτητα της ζωής, χωνεύονται διαδοχικά στο εσωτερικό μιας ασίγαστης μελωδίας. Η μυστηριακή Σέλμα Λίνγκε, η καθηγήτρια του πιάνου, αναδεικνύει και μυεί τα νέα μουσικά ταλέντα στην ουσία της πιανιστικής τέχνης σα να είναι ένας ώριμος, θηλυκός Μαρσύας που δεν φοβάται τον Απόλλωνα, την αναπόφευκτη ύβριν, τη ρήξη με το κατεστημένο και ό,τι αυτό συνεπάγεται. Είναι άτεγκτη ως δασκάλα και ορμητική ως μαινάδα: ένας συνδυασμός δυνάμεων που κάνει εύκολα τις μαθήτριες και τους μαθητές της απλά ή ιερά κατά περίσταση δοχεία μουσικών και άλλων ηδονών.

Ο συγγραφέας, περιττό να το τονίσω, μετατρέπεται συχνά πυκνά σε μαέστρο. Την κατάλληλη στιγμή περνάμε από την οριακή ένταση των βιωματικών εκτονώσεων στο καταλάγιασμα των αντιδράσεων. Κατά τα άλλα, ό,τι εξ ορισμού έχει το προνόμιο να παράγει, να προκαλεί και να ανανεώνει αφειδώς η τέχνη των ήχων συνέχει, ως στοχαστικό πόρισμα, τη διηγητική εμπέδωση. Οι περιγραφές διακρίνονται από μια υποδειγματική συνέπεια στις καταγραφές των εμπειρικών δεδομένων. Απομονώνω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής τις εξής χαρακτηριστικές σμιλεύσεις: «Σκέφτομαι την κόλαση τεχνικής που θα πρέπει να περάσει η Ρεμπέκα τις επόμενες δύο ώρες. Το ρεπερτόριο που έχει επιλέξει δεν έχει σχεδόν καθόλου παύσεις, παρά μόνο δυσκολίες: οι οκτάβες και οι επαναλαμβανόμενες νότες του Ραβέλ, οι ακατόρθωτες τρίλιες του Μπετόβεν, οι ύπουλες καταιγιστικές θύελλες στις μπαλάντες του Σοπέν και οι απειλητικές καταλήξεις τους, οι τρίτες, οι τέταρτες και ξανά οι οκτάβες, και τέλος η καθοριστική σφοδρότητα του χτυπήματος κάθε πλήκτρου» (ιδέτε σελ. 261). Από πολλές απόψεις η Λέσχη των νέων πιανιστών συνιστά σχολείο υφολογικών ολοκληρωμάτων υψηλών αποστάξεων. Η αισθητική πληρότητά της εδράζεται βεβαίως τόσο στην ίδια την πολύπλευρη, σαφώς ουμανιστική καλλιέργεια του συγγραφέα, όσο και στην επαγγελματική μεθοδικότητα με την οποία έχει μάθει να αξιοποιεί κειμενικά τα παντοία ινδάλματά του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Το τελώνι του Φουζέλυ
Το παιχνίδι των έμφυλων ταυτοτήτων
Τις επιγραφές των προγόνων μπορούμε να τις διαβάσουμε;
Ιδεώδης περιήγηση
Η περικύκλωση του κενού
Γεννημένοι με θλίψη για τον δρόμο
Νύχτα και μέρα δουλεύουν οι μνήμες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Το τελώνι του Φουζέλυ
Το παιχνίδι των έμφυλων ταυτοτήτων
Τις επιγραφές των προγόνων μπορούμε να τις διαβάσουμε;
Ιδεώδης περιήγηση
Μουσικών πάθη
Η περικύκλωση του κενού
Γεννημένοι με θλίψη για τον δρόμο
Νύχτα και μέρα δουλεύουν οι μνήμες
Ποίηση και περιοδικά του '60
Περιοδικά και ποιητές τη δεκαετία του '60 σε Αμερική, Αγγλία
Τέσσερις ποιητές: Σίλβια Πλαθ, Αν Σέξτον, Ράνταλ Τζάρελ και Τζον Μπέριμαν
Οψεις της ανάγνωσης
Η αχνή γραμμή του μολυβιού κάτω από τις λέξεις, να γίνει εικόνα
Από τις 4:00 στις 6:00
Θρησκεία και μουσική
Ο άνδρας με τα μαύρα...
Σαλβατόρε ντι Τζάκομο: Η ζωή του και το πρώτο του διήγημα
Η ζωή και το έργο του
Οι πότριες του αίματος
Περί τυπογραφίας
Παραδοσιακή τυπογραφία και νέα τεχνολογία
Άλλες ειδήσεις
Γράμμα από την Κω