Έντυπη Έκδοση

Στροφή στα Βαλκάνια

Τι υποδοχή επεφύλαξαν στην ελληνική αποστολή οι επαγγελματίες του βιβλίου κατά την πρόσφατη Διεθνή Εκθεση της Φραγκφούρτης; Μήπως -λέμε, τώρα...- η τόσο αρνητική δημοσιότητα που γνωρίζει η χώρα μας τελευταία κέντρισε λίγο παραπάνω το ενδιαφέρον των ξένων εκδοτών για το τι γράφεται εδώ;

«Αλίμονο, μ' αυτήν την ελπίδα ζούσα κι εγώ, αλλά διαψεύστηκα», ομολογεί η λογοτεχνική ατζέντισσα Κατερίνα Φράγκου, που στη φετινή διοργάνωση επιχείρησε να πουλήσει μεταξύ άλλων την «Κυριακή» του Αλέξη Σταμάτη, τη βιογραφία του Βελουχιώτη διά χειρός Διονύση Χαριτόπουλου, το νουάρ «Για μια χούφτα βινύλια» της Χίλντας Παπαδημητρίου και τη «Σχεδία» του Μιχάλη Μοδινού. «Μας πλησίαζαν αρκετοί εκδότες εκφράζοντας περιέργεια για όσα περνάμε», λέει, «αλλά πέρα από ευχές γιά δύναμη και κουράγιο, δεν υπήρξε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό».

Αν μη τι άλλο, η επικεφαλής του πρακτορείου Iris επέστρεψε στην Αθήνα έχοντας εξασφαλίσει ένα συμβόλαιο με τον γαλλικό οίκο «Actes Sud» για την παρθενική νουβέλα του Χρήστου Χρυσόπουλου «Ο βομβιστής του Παρθενώνα» (1996) που κυκλοφόρησε πέρσι σε αναθεωρημένη μορφή από τον «Καστανιώτη» και της οποίας ο αφηγητής αναμετριέται με το μνημείο όντας αποφασισμένος να το καταστρέψει, όχι εν ονόματι κάποιας πολιτικής ή κοινωνικής αδικίας αλλά για ν' απελευθερωθεί από την καταπίεση του αξεπέραστου μεγαλείου του. «Αν επρόκειτο γι' άλλον εκδότη, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι ήταν μια επιλογή υπαγορευμένη από τη εκκεντρικότητα του τίτλου σε συνδυασμό με την δυσμενή για μας οικονομική συγκυρία», επισημαίνει η Φράγκου. «Η αλήθεια όμως είναι πως οι Actes Sud έχουν ήδη στον κατάλογό τους δύο ακόμη έργα του Χρυσόπουλου, τον "Περίκλειστο κόσμο" και τον "Μανικιουρίστα", κι όσο κι αν εκμεταλλευτούν τις περιστάσεις για να προβάλουν καλύτερα τον "Βομβιστή...", η απόφασή τους να συνεχίσουν τη συνεργασία δεν σχετίζεται άμεσα με την επικαιρότητα».

Στην περίπτωση του Νίκου Δήμου, αντίθετα, η επικαιρότητα αποδείχτηκε εξαιρετικά ευνοϊκή. Η νεαρή πράκτορας Ευαγγελία Αυλωνίτη (Ersilia literary agency) που βρέθηκε φέτος για πρώτη φορά στη Φρανκφούρτη και τον εκπροσωπούσε, δεν δυσκολεύτηκε ιδιαίτερα να βρεί εκδότη στη Γερμανία και τη Γαλλία για το κλασικό, ολιγοσέλιδο δοκίμιό του «Η δυστυχία τού να είσαι Ελληνας», που δεν έπαψε ν' ανατυπώνεται από το 1975 κι όπου εντοπίζονται αφορισμοί σαν τους παρακάτω: «Ο Ελληνας, όταν βλέπει τον εαυτό του στον καθρέφτη, αντικρίζει είτε τον Μεγαλέξανδρο, είτε τον Κολοκοτρώνη, είτε (τουλάχιστον) τον Ωνάση. Ποτέ τον Καραγκιόζη...». Επιπλέον, «ο Ελληνας ζει δυο φορές πάνω από τα οικονομικά του μέσα. Υπόσχεται τα τριπλά απ' όσα μπορεί να κάνει...». Οσο για το ένδοξό μας παρελθόν, «όποιος λαός κι αν καταγόταν από τους αρχαίους Ελληνες, θα ήταν αυτόματα δυστυχισμένος. Εκτός κι αν μπορούσε να τους ξεχάσει ή να τους ξεπεράσει».

Αυτό το πικρό κείμενο αυτογνωσίας -ή «ανθελληνισμού», όπως το δεί κανείς- που με περίσσευμα σαρκασμού πραγματεύεται το ζήτημα της νεοελληνικής ταυτότητας, είχε ήδη μεταφραστεί στ' αγγλικά από τον Ντέιβιντ Κόνολι, γεγονός που διευκόλυνε ακόμα περισσότερο την προώθησή του. Οπως, ωστόσο, ομολογεί και η Αυλωνίτη, «απαιτείται τεράστιος κόπος για να πείσεις τους ξένους ότι αξίζει να διαβάσουν τα βιβλία μας. Προσωπικά, έχω πειστεί ότι είναι καλύτερο να ξεκινάς χτυπώντας τις πόρτες των γειτόνων μας κι έπειτα ν' απευθύνεσαι στις... μεγάλες δυνάμεις. Τα μεγάλα εκδοτικά αναζητούν κατά κανόνα σίγουρες επιτυχίες, ενώ τα μικρά δείχνουν περισσότερο διατεθειμένα να ρισκάρουν σε συγγραφείς δίχως παγκόσμια αναγνωρισιμότητα».

Την παραπάνω τακτική ακολουθούν εδώ και καιρό στον «Κέδρο» στρεφόμενοι προς τα Βαλκάνια. «Οι Δυτικοί μάς σνομπάρουν», λέει ο Θανάσης Μήνας, «αλλά οι Αλβανοί ανακαλύπτουν τώρα τον Νίκο Δαββέτα και οι Σέρβοι τον Ηλία Μαγκλίνη με την "Ανάκριση"»...

Ούτε η Αννα Πατάκη, από τον ομώνυμο οίκο, διαπίστωσε κάποια σημαντική αλλαγή στη στάση των ξένων συναδέλφων της από την ώρα που η Ελλάδα, μια ανάσα πριν από τη χρεοκοπία, έγινε δαχτυλοδεικτούμενη σε κάθε γωνιά της υφηλίου. «Στα λόγια, βέβαια, εκφράζουν την αλληλεγγύη τους, αλλά δεν έχουμε δει ώς τώρα κάτι απτό. Μένει η ελπίδα ότι σε μια εποχή που όλες οι βεβαιότητες κλονίζονται, θα δημιουργηθούν κάποιες ρωγμές στη διεθνή αγορά η οποία μονοπωλείται σχεδόν από τα αγγλικά και τ' αμερικανικά βιβλία».

Σύμφωνα με την Ασημίνα Γιαννοπούλου, την υπεύθυνη πνευματικών δικαιωμάτων του οίκου «Μεταίχμιο», τόσο τα «Παιδιά του Κάιν» του Νίκου Παναγιωτόπουλου όσο και το «Ονειρο του Οδυσσέα» του Μάκη Καραγιάννη διαβάζονται αυτόν τον καιρό από γερμανούς εκδότες σαν «μυθιστορήματα-κλειδιά για να κατανοήσει κανείς την ελληνική πραγματικότητα από τη μεταπολίτευση κι έπειτα». Εν τω μεταξύ, όμως, έχουν ήδη υπογραφεί συμβόλαια για το «Πανδαιμόνιο» του Ακρίβου, το «Απόψε δεν έχουμε φίλους» της Νικολαΐδου και το «Ιμαρέτ» του Καλπούζου από ελβετικό, ισραηλινό και ιταλικό οίκο αντίστοιχα.

«Το ευτύχημα είναι», όπως λέει η ίδια, «ότι επανενεργοποιήθηκε επιτέλους ένα πρόγραμμα ενίσχυσης μεταφράσεων από το ΕΚΕΒΙ, προσφέροντας ένα επιπλέον κίνητρο στους ξένους για να στραφούν προς την παραγωγή μας».

Πράγματι, μέσα στη δίνη της κρίσης, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου διαθέτει αυτή τη στιγμή έναν κουμπαρά με λίγα λιγότερα από 200.000 ευρώ, συνδεδεμένο με το πρόγραμμα «Φράσις» που καλύπτει το σύνολο των εξόδων της μετάφρασης ελληνικών βιβλίων απ' όλο το φάσμα της βιβλιοπαραγωγής -ποίηση, πεζογραφία, δοκίμιο, παιδική λογοτεχνία, θεάτρο, ιστορία, φιλοσοφία, μέχρι κόμικς ή λευκώματα για την οικολογία, τη μουσική, τη μαγειρική. Το «Φράσις» απευθύνεται σε εκδοτικούς οίκους, ιδρύματα ή πανεπιστημιακούς φορείς του εξωτερικού που κατέχουν τα δικαιώματα του προς μετάφραση έργου, δέχεται προτάσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους και η πρώτη φουρνιά των επιχορηγήσεων αναμένεται ν' ανακοινωθεί ώς τα τέλη της χρονιάς. Ωστόσο, η αρμόδια επιτροπή που θα ξεσκαρτάρει τις αιτήσεις δεν έχει συγκροτηθεί ακόμη. Και οι φάκελοι που έχουν ήδη κατατεθεί, είναι μόλις καμιά δεκαριά...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Κινηματογράφος
Δώστε χαβιάρι στο λαό
Η εκδίκηση της Τζέσικα
Μουσική
Μαγική βραδιά με δυο κιθάρες
Συνέντευξη:Ντέϊβιντ Κρόνενμπεργκ
«Στο δράμα καταλαβαίνεις τους ανθρώπους»
Θέατρο
Μας τέλειωσαν τα δραματικά έργα;
Οταν το όνειρο σβήνει
Λογοτεχνία
Στροφή στα Βαλκάνια
Εικαστικά
Η Αλίκη στη χώρα των χρωμάτων