Έντυπη Έκδοση

«Κυβερνήσεις του Twitter και του FB»

ΕΙΝΑΙ ΒΡΑΔΑΚΙ ΠΕΜΠΤΗΣ, ώρα των δελτίων ειδήσεων. Μετά, έρχεται η νύχτα. Είμαστε σ' έναν υπέροχο χώρο, δίχως παράθυρα, αλλά με πίνακες ζωγραφικής που απεικονίζουν μερικές μονές του Αγίου Ορους, σε μια υπόγεια αίθουσα του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας συμμετέχοντας σε μια κοινή εκδήλωση του ΕΛΙΑΜΕΠ (του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής) και της εδώ γερμανικής πρεσβείας, με ένα μάλλον «ορθόδοξο» πια (αφού όλοι το συζητάμε), αλλά ελάχιστα «φωτισμένο» (αφού απαντήσεις εύκολες δεν υπάρχουν) θέμα: Την πολιτική ισχύ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

«Ενα κομμάτι της πολιτικής δράσης μετατοπίζεται διαδικτυακά» λέει η Δήμητρα Δημητρακοπούλου. «Ενα κομμάτι της πολιτικής δράσης μετατοπίζεται διαδικτυακά» λέει η Δήμητρα Δημητρακοπούλου. Ας ανακαλέσουμε (retrieve, στην «άλλη γλώσσα», την ηλεκτρονική) τρεις «εικόνες» της πρόσφατης πολιτικής επικαιρότητας.

Εικόνα 1η: Πριν από λίγους μήνες, ο Ομπάμα ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για το 2012 με ένα «τιτίβισμα» στο twitter και μια ανανέωση στο status του στο facebook, όταν παραδοσιακά οι αμερικανοί πρόεδροι ανακοινώνουν την υποψηφιότητα επανεκλογής τους από το Λευκό Οίκο. Στη διπλανή Ιταλία, λίγες μέρες πριν, ο Μπερλουσκόνι διέψευδε μέσω του προφίλ του στο facebook τα δημοσιεύματα που τον ήθελαν να παραιτείται λόγω της οικονομικής κρίσης στην Ιταλία, ανάρτηση από την οποία ενημερώθηκαν και όλα τα ΜΜΕ, την οποία και αναμετέδωσαν.

Εικόνα 2η: Η Εύα Καϊλή, ως η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ που βρέθηκε να είναι η 152η και να απειλεί να ρίξει την κυβέρνηση με την πολυσυζητημένη παραίτησή της, συγκέντρωσε εκατοντάδες επιθετικά μηνύματα στη σελίδα της στο facebook από χρήστες που ασκούσαν άμεση κριτική στη στάση της.

Εικόνα 3η: Ο Γιώργος Παπανδρέου δημοσιοποίησε επίσης αποκλειστικά μέσω του twitter και του προσωπικού του blog τα βασικά σημεία διαπραγμάτευσης στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες την 26η Οκτωβρίου που οδήγησε, μεταξύ άλλων, και στο «κούρεμα» του ελληνικού χρέους.

Αυτές τις τρεις, χαρακτηριστικές εικόνες, μας υπενθύμισε στην ημερίδα για τη σχέση πολιτικής και μέσων κοινωνικής δικτύωσης μία από τις βασικές ομιλήτριες, η δρ Δήμητρα Δημητρακοπούλου, επιστημονική συνεργάτιδα του ΕΛΙΑΜΕΠ και μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Είναι γέννημα-θρέμμα της πόλης. Δεν την εγκατέλειψε ποτέ, παρά μόνο στο μικρό διάστημα των μεταπτυχιακών της σπουδών στη Σκοτία. Το ενδιαφέρον, αλλά και η περιέργειά της, όπως μας λέει, για τον ταχύτατα εξελισσόμενο χώρο των ΜΜΕ, την οδήγησε στην εξειδικευμένη μελέτη και έρευνα των νέων μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτή η ακαδημαϊκή αναζήτηση ήταν, και είναι ακόμα για αυτήν, «συναρπαστική περιπέτεια».

Ομως, δεν πρέπει, λέει να βιαστούμε να συνδέσουμε άμεσα τα κοινωνικά δίκτυα με την ενδυνάμωση του δημοκρατικού συστήματος, διότι είναι υπεραπλούστευση, και υπάρχει και ο κίνδυνος «να διολισθήσουμε σε συμπεράσματα επηρεασμένα από έναν μονομερή τεχνολογικό ντετερμινισμό».

Πολύ συχνά, θεωρούμε ότι όσο ευρύτερη είναι η πρόσβαση των πολιτών στις νέες τεχνολογίες, τόσο ισχυρότερη μπορεί να γίνει η επιρροή τους στο πολιτικό σύστημα. Γίνεται, ακόμα, πολύς λόγος τελευταία για τον κυβερνο-ακτιβισμό, με το επιχείρημα ότι οι πολίτες γίνονται ολοένα και πιο ενεργοί εξαιτίας των νέων κοινωνικών δικτύων.

Ομως, συμπληρώνει η κ. Δημητρακοπούλου, λιγότερο συχνά μιλάμε για την «παθητικοποίηση των ατόμων μέσα από τις νέες τεχνολογίες». Και αυτό συμβαίνει, λέει, «γιατί προχωρούμε στη βιαστική λογική υπέρβαση ότι το Διαδίκτυο μετατρέπεται στον καθοριστικό καταλύτη της αλλαγής που θα κάνει τους ανθρώπους να βγουν στους δρόμους τη στιγμή που μια σημαντική μάζα εξαντλεί τις διαδραστικές δυνατότητες της τεχνολογίας σε κυβερνοπαιχνίδια, για παράδειγμα, μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή».

Το Διαδίκτυο, λοιπόν, διαδραματίζει πράγματι έναν κοινωνικό ρόλο, διαφορετικό για τον καθένα. Ο ρόλος αυτός όμως «δεν οδηγεί απαραίτητα στην πολιτική κινητοποίηση και δράση». Επειτα, υπάρχει και «διακλάδωση επιρροής» πολιτικών γεγονότων από τα κοινωνικά μίντια. Δηλαδή: «Αλλη είναι η χρήση των ψηφιακών μέσων που επιτάσσει η εξέγερση ενάντια σε ένα δικτατορικό καθεστώς, άλλη η ανάγκη συσπείρωσης για την ικανοποίηση ενός κοινωνικού σκοπού και άλλη η μορφή αντίδρασης και αγανάκτησης στο πρόσωπο ενός πολιτικού».

Ενα κομμάτι της πολιτικής δράσης αναμφίβολα μετατοπίζεται διαδικτυακά. Και μένει να δούμε, μας λέει η κ. Δημητρακοπούλου, εάν με την επιλογή ενός άλλου μέσου επιχειρείται ή συμβολοποιείται και η αμφισβήτηση κατεστημένων, πεπαλαιωμένων θεσμών και τελετουργιών και η ανάδειξη νέων ομάδων εξουσίας.

Σε συνέδριο για την ψηφιακή τεχνολογία στη δημοκρατία του 21ου αιώνα που πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη, καταγράφηκε η άποψη ότι με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκύπτει και ένα εικονικό δημοψήφισμα για κάθε ζήτημα, κάθε λίγα λεπτά.

«Αν και υπερβολική ως άποψη, είναι ενδεικτική της σημαντικής αλλαγής που συντελείται στο σχηματισμό και την έκφραση της γνώμης των πολιτών, η οποία βέβαια απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ως «κοινή γνώμη», αν δεχτούμε ότι η τελευταία πράγματι υπάρχει. Και η αλλαγή αυτή συνίσταται στο ότι η ανάγκη και η έντασή της προέρχονται πλέον από το ίδιο το κοινό σε πραγματικό χρόνο και στον ψηφιακό χώρο».

Οι χρήστες της νέας, και συνεχώς ενισχυμένης με περισσότερες δυνατότητες, διαδικτυακής πλατφόρμας έχουν αποκτήσει (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τον έχουν κερδίσει κιόλας...) έναν καινούριο ρόλο που, ανάμεσα σε άλλα πολλά, εξασφαλίζει και ενισχύει αυτό που λέμε «συμμετοχικότητα». Η κ. Δημητρακοπούλου μάς επισήμανε τον όρο "produsers", δηλαδή "producers" (παραγωγοί) και "users" (χρήστες), και περιγράφει εκείνους τους χρήστες «που ξεπερνούν τον παθητικό τους ρόλο ως απλοί θεατές ενός περιεχομένου που δημιουργήθηκε για εκείνους».

Στο πλαίσιο αυτό, έχουμε και τους δημοσιογράφους, «που εμπλέκουν ολοένα και περισσότερο το κοινό τους στη δημοσιογραφική τους δραστηριότητα, παρέχοντας τη δυνατότητα σχολιασμού και εμπλουτισμού της δουλειάς τους, καθώς και άσκησης κριτικής», και τους πολιτικούς «που ενσωματώνουν με ταχύτατους ρυθμούς στην πολιτική τους επικοινωνία τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσδοκώντας στην άμεση, διαδραστική και εξωστρεφή επαφή με τους πολίτες».

Και έχουμε, τέλος, «μια ενεργή και εναργής κοινωνία των πολιτών που εμφανίζεται δυναμικά, συνδιαμορφώνοντας τη δημοσιογραφική και πολιτική ατζέντα». Αυτή η «τριαδική σχέση» δοκιμάζεται και κρίνεται κάθε στιγμή.

Ρωτήσαμε την κ. Δημητρακοπούλου ποια η γνώμη της για τον τρόπο με τον οποίο τα συμβατικά μέσα κάλυψαν τα κατακλυσμιαία γεγονότα των τελευταίων ημερών;

«Η τελευταία εβδομάδα ήταν πολιτικά και ειδησεογραφικά ένα μοναδικό case study. Ισως πρώτη φορά, οι εξελίξεις προσπέρασαν σε τέτοιο βαθμό τις οποιεσδήποτε δημοσιογραφικές εκτιμήσεις και προβλέψεις, ακόμα και από τους πιο έγκυρους αναλυτές. Αποκαλύφθηκε, επίσης, μεγεθυσμένος περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ένας πρωτοφανής "αλληλοσπαραγμός" ανάμεσα στους πολιτικούς και στους δημοσιογράφους. Είδαμε στις οθόνες μας πολιτικούς και δημοσιογράφους να χάνουν την ψυχραιμία τους και εκτοξεύουν κατηγορίες προς κάθε κατεύθυνση. Πολιτικοί έκαναν επίθεση στους δημοσιογράφους, κατηγορώντας τους για μεροληψία και σκοπιμότητα. Δημοσιογράφοι ανακάλυπταν ότι οι "έγκυρες" πολιτικές τους πηγές τους οδηγούσαν σε λάθη και ανακρίβειες. Θα έλεγα ότι παραδοσιακά και νέα μέσα έπεσαν στην ίδια παγίδα της δημοσιοποίησης ειδήσεων που, είτε ως φημολογίες είτε ως διασταυρωμένες, ακυρώνονταν μέσα σε λεπτά από την ανεξέλεγκτη ροή της πολιτικής αβεβαιότητας. Νομίζω, όμως, ότι δεν θα μπορούσε να είχε γίνει κάτι διαφορετικό σε μια στιγμή που ο κόσμος είχε ανάγκη τη συνεχή πληροφόρηση σε μια τόσο εύθραυστη -πολιτικά και οικονομικά- συγκυρία».

*Η κ. Δημητρακοπούλου μάς λέει πώς ενημερώνεται η ίδια για τα όσα συμβαίνουν εδώ και στον υπόλοιπο κόσμο: «Συνδυαστικά και από τα "παραδοσιακά" και από τα νέα μέσα. Για την πιο γρήγορη και σύντομη ενημέρωση χρησιμοποιώ το twitter, το οποίο, αν επιλέγεις προσεκτικά ποιους "ακολουθείς", σου προσφέρει μια πολύ καλή επισκόπηση των ειδήσεων που εξελίσσονται μέσα στη μέρα.

Για την ανάλυση των ειδήσεων και τον κριτικό σχολιασμό, όμως, πιστεύω ότι τίποτα δεν μπορεί να ξεπεράσει την εφημερίδα είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Social Media
Πληροφορική και διαδίκτυο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Εκπαίδευση
«Κούρεμα» στα κονδύλια των σχολικών επιτροπών
Δώρο Χριστουγέννων τα σχολικά βιβλία!
Η εκπαίδευση στην Ε.Ε. του νεοφιλελευθερισμού
Καταθέτες
50 δισ. ευρώ έκαναν φτερά από τράπεζες
Αναλήψεις με ουρά
Φαρμακοβιομηχανία
Τριγμοί στην αγορά φαρμάκου λόγω Alapis
Υπουργείο Υγείας
Το μεγάλο «ψαλίδι» του Λοβέρδου!
Περιβάλλον
Αργούν να δικάσουν τα οικολογικά εγκλήματα
Δεκάδες παραβάσεις διαπιστώνει το κατηγορητήριο
Ανθρώπων έργα & ημέρες
«Κυβερνήσεις του Twitter και του FB»