Έντυπη Έκδοση

Η δημοκρατία σε έκπτωση

Η κρίση στην ευρωζώνη είναι άλλη μια φορά μια επίπονη υπενθύμιση για το πόσο μεγάλη πρόκληση είναι η συμφιλίωση της δημοκρατίας με τον καπιταλισμό όταν απουσιάζουν οι κατάλληλοι πολιτικοί θεσμοί.

ERIK Ο. ERIKSEN Διευθυντής του ARENA -Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο του Οσλο, Νορβηγία. ERIK Ο. ERIKSEN Διευθυντής του ARENA -Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο του Οσλο, Νορβηγία. Τώρα είναι η αυτοδιορισμένη τρόικα -ΔΝΤ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα- που αποφασίζουν για τις μελλοντικές συνθήκες διαβίωσης των Ελλήνων.

Τα προσωρινά ταμεία διάσωσης (EFSF) δημιουργούνται έξω από τη Συνθήκη της Λισαβόνας και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Τα ταμεία φτιάχτηκαν ως μια εθελοντική δανειακή συμφωνία των χωρών της ευρωζώνης. Ετσι, είναι μια διακυβερνητική, ad hoc ρύθμιση και η προαναφερθείσα τρόικα είναι αυτή που εξασφαλίζει ότι τα μέτρα εφαρμόζονται.

Αυτά τα όργανα δεν έχουν ψηφιστεί από τους πολίτες. Επίσης, ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί και η γερμανίδα καγκελάριος Αγκελα Μέρκελ στερούνται ευρωπαϊκής εξουσιοδότησης. Εντούτοις, αυτοί και άλλοι επικεφαλής κυβερνήσεων έχουν συμφωνήσει γύρω από μια σειρά χρηματοοικονομικών, οικονομικών, κοινωνικών και μισθολογικών πολιτικών που έχουν επιπτώσεις στην ευημερία πάρα πολλών Ευρωπαίων. Τέτοια ζητήματα ανήκουν, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.

Οταν ο Γιώργος Παπανδρέου επέλεξε κάτι τόσο προφανές όσο ένα δημοψήφισμα, η κίνησή του προκάλεσε κατακραυγή στην Ε.Ε. Αλλά γιατί δεν θα μπορούσαν οι πολίτες να εκφράσουν την άποψή τους, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε μια επιλογή μεταξύ δύο κακών, μεταξύ της πανούκλας και της χολέρας; Αρνήθηκε στους πολίτες το δικαίωμα λόγου για κάτι τέτοιο επειδή θα έπαιρνε πολύ χρόνο. Η Ελλάδα θα είχε χρεοκοπήσει πριν πραγματοποιηθεί το δημοψήφισμα. Η αβεβαιότητα και η πτώση των χρηματιστηρίων θα ωθούσαν τα επιτόκια προς τα πάνω. Θα κατέστρεφε τις τράπεζες και θα υπονόμευε τους κρατικούς πόρους χρηματοδότησης. Πιθανώς θα βρισκόταν και η Ιταλία στα πρόθυρα μιας χρεοκοπίας προτού αποφασίσουν οι Ελληνες για τη μοίρα τους. Επομένως, δεν είναι μόνο οι έλληνες πολίτες που θα έπρεπε να συμμετάσχουν σε ένα δημοψήφισμα, αλλά και οι Ιταλοί και όλοι οι άλλοι ευρωπαίοι πολίτες.

Η κρίση έχει επιπτώσεις σε όλους τους Ευρωπαίους -και ακόμα πιο πέρα. Η δημοκρατία απαιτεί ότι όλοι οι πολίτες που επηρεάζονται από πολιτικές έχουν το δικαίωμα να ακουστούν. Ολοι εκείνοι που υπόκεινται σε νόμους θα έπρεπε να έχουν το δικαίωμα λόγου για τη γενιά τους! Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ένα πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα είναι τα πλέον κατάλληλα όργανα για τη διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη.

Η ευρωπαϊκή πολιτική αρχιτεκτονική είναι από πολλές απόψεις εντυπωσιακή. Είναι μια προσπάθεια να καλύψει η Ευρώπη τη διαφορά με την οικονομική παγκοσμιοποίηση. Οι υπερεθνικοί θεσμοί που έχουν καθιερωθεί -ένα Κοινοβούλιο, ένα Συμβούλιο, ένα Δικαστήριο και η εκτελεστική επιτροπή- μπορούν να αποφασίσουν για τα κοινά ευρωπαϊκά προβλήματα. Το μόνο πρόβλημα είναι η έλλειψη αρμοδιοτήτων στους σημαντικότερους τομείς. Η Ε.Ε. δεν έχει καμία αρμοδιότητα στις δημοσιονομικές πολιτικές, δεν μπορεί να ανακατανείμει πόρους, να εκδώσει κρατικά ομόλογα, να τυπώσει χρήμα, ούτε έχει κυρίαρχη φορολογική βάση. Ολα αυτά ανήκουν στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.

Η Ε.Ε. δεν είναι κράτος. Δεν διαθέτει τις απαραίτητες αρμοδιότητες και τους πόρους για να ενεργήσει ως ένα κράτος, αν κι αυτό μπορεί να χρειάζεται σήμερα. Η Ε.Ε. δεν λειτουργεί ως δανειστής της τελευταίας λύσης του κυβερνητικού χρέους και δεν κατέχει την απαραίτητη δύναμη στον τομέα της χρηματοδότησης για να υποστηρίξει τις παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας στις αγορές.

Με την πρωτοβουλία του, ο Παπανδρέου έβαλε τη δημοκρατία στην ημερήσια διάταξη και έδειξε τι είναι αυτό που διακυβεύεται. Η κίνησή του κατέστησε σαφές το γεγονός ότι η διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη είναι μια μάχη για το ποιος πρέπει να έχει το πάνω χέρι: Η οικονομία ή η πολιτική; Ο καπιταλισμός ή η δημοκρατία;

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Φάκελος
Για το ίδιο θέμα
Υπάρχει δημοκρατία στην Ευρώπη;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Κυβέρνηση
Αλλάζουν οι όροι του παιχνιδιού
Τα 11 αγκάθια της νέας κυβέρνησης
Πρωθυπουργός σε τέσσερις νύχτες
Συγκατοίκηση με λεπτές ισορροπίες
Εργα και ημέρες του Λ. Παπαδήμου
Οι «μνημονιακοί» κέρδισαν τη μάχη
Οι 8 τραπεζίτες που έγιναν πρωθυπουργοί
Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση και ο ΛΑΟΣ στην εξουσία
ΠΑΣΟΚ
Το καταστατικό, ο πρόεδρος και το άγχος των εκλογών
Νέα Δημοκρατία
Διχασμός στη Ν.Δ. λόγω συναίνεσης
Συνέντευξη: Φίλιπ Τσιάρας
«Ο Γιώργος και ο Αντώνης πιστεύω να ξαναγίνουν φίλοι»
ΚΚΕ
Τώρα ακόμη πιο αντικυβερνητικά
ΣΥΡΙΖΑ
Κυβέρνηση ταχείας φθοράς βλέπει ο ΣΥΡΙΖΑ
Δημοκρατική Αριστερά
Πλειοψηφούσε το «παρών» αλλά υπερίσχυσε το «όχι»
ΛΑΟΣ
Μπήκε στην κυβέρνηση αλλά κοιτάζει προς τη Ν.Δ.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Σενάρια για Ευρώπη δύο ταχυτήτων
Διπλωματία
Χάγη: Παγώνει το θέμα των Σκοπίων
Βιβλίο
Αποκαλύπτοντας τις δανειακές συμβάσεις