Έντυπη Έκδοση

Η πολιτική μυωπία των κυβερνήσεων

Τα δραστικά μέτρα λιτότητας που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιβάλλουν στους πολίτες τους δεν αφορούν μόνον την οικονομία.

LUCIANO GALINO Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορίνου. LUCIANO GALINO Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορίνου. Θέτουν κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Πρώτο ζήτημα: οι οργανισμοί στους οποίους οι κυβερνήσεις φαίνεται να έχουν παραχωρήσει την οικονομική κυριαρχία, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι οίκοι αξιολόγησης, δεν διαθέτουν κάποια πολιτική νομιμοποίηση. Εξάλλου, καταδείχθηκαν ανίκανοι τόσο να κατανοήσουν τις πραγματικές αιτίες της κρίσης όσο και να σχεδιάσουν αποτελεσματικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή της. Πώς εξηγείται τότε η στάση δουλοπρεπούς υποχωρητικότητας που τηρούν απέναντί τους οι κυβερνήσεις; Τελικά, χρειάζεται να αναρωτηθούμε ποια πολιτική έκβαση θα μπορούσαν να έχουν μεσοπρόθεσμα τα μέτρα λιτότητας. Τόσο η ιστορία του εικοστού αιώνα όσο και πολλές πρόσφατες ενδείξεις επιβεβαιώνουν ότι η πιο πιθανή έκβαση θα μπορούσαν να είναι δεξιά αυταρχικά καθεστώτα.

Το ΔΝΤ δεν μπόρεσε να αντιληφθεί, μέχρι το καλοκαίρι του 2008, κομβικά στοιχεία που προμήνυαν την κρίση. Δεν εκτίμησε σωστά την πτώση των ισολογισμών του χρηματοπιστωτικού τομέα, τη φούσκα της αγοράς ακινήτων, τη γρήγορη επέκταση του σκιώδους τραπεζικού συστήματος. Υποτίμησε τους κινδύνους μετάδοσης που ενυπήρχαν στο διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα. Αυτά είναι τα διαπιστευτήρια με τα οποία το ΔΝΤ θέλει σήμερα να επιβάλει στις χώρες μας περικοπές στους δημόσιους προϋπολογισμούς και καταιγιστικές ιδιωτικοποιήσεις, οι οποίες από τη μια μεριά αφαιρούν από τους πολίτες θεμελιώδη δικαιώματα, ενώ από την άλλη θα καταλήξουν να χειροτερέψουν την κατάσταση της οικονομίας αντί να τη βελτιώσουν; Οσο για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, γνωρίζουμε ότι οι συμφωνίες του Μάαστριχτ της επιβάλλουν ένα μοναδικό σκοπό: οφείλει να συγκρατεί τον πληθωρισμό κάτω από το 2%. Στις οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών εμφανίζονται δραματικοί δείκτες: ανεργία σε αλματώδη άνοδο, διάδοση της προσωρινής και επισφαλούς εργασίας, αύξηση των ανισοτήτων, διάλυση του δημόσιου τομέα, στάσιμοι μισθοί, συντάξεις πείνας. Ενώ το χρηματοοικονομικό σύστημα που προκάλεσε την κρίση εμφανίζεται μέχρι τώρα ανέγγιχτο από κάθε σοβαρή μεταρρύθμιση. Ολα αυτά είναι έξω από τους ορίζοντες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Γι' αυτήν το ουσιώδες είναι η σταθερότητα των τιμών.

Η επίδραση που ασκούν στα μέτρα λιτότητας οι οίκοι αξιολόγησης, την κρίση των οποίων οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φαίνεται να την θεωρούν σαν θεϊκή κρίση, εκφράζεται από μια δήλωση του γάλλου πρωθυπουργού Φρανσουά Φιγιόν. Εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2012, αυτός είπε ότι πάνω απ' όλα «χρειάζεται να υπερασπιστούμε τα τρία Α της Γαλλίας». Τα ΜΜΕ επαναλαμβάνουν καθημερινά ότι αν ένας από τους μεγαλύτερους οίκους αξιολόγησης υποβαθμίσει την πιστοληπτική μας ικανότητα θα καταστραφούμε. Κανείς δεν θα αγοράζει πλέον τα κρατικά μας ομόλογα ή τα επιτόκιά τους θα ανέβουν τόσο πολύ ώστε θα γίνουν αβάσταχτα για τον κρατικό προϋπολογισμό. Επομένως οι μεγάλες περικοπές στις δημόσιες δαπάνες θα γίνουν αναπόφευκτες.

Στην πραγματικότητα αυτό δεν είναι καθόλου αληθινό και ο φόβος των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων απέναντι σε αυτούς τους οίκους αξιολόγησης φαίνεται να είναι ή αφελής ή πολιτικά ύποπτος. Πρόσφατα, ο επικεφαλής του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ υποστήριξε ότι εξαιτίας των μέτρων λιτότητας «η εθνική κυριαρχία των Ελλήνων θα περιοριστεί σημαντικά». Και επειδή η λιτότητα έχει παντού το ίδιο πρόσωπο, συνάγεται ότι έπειτα θα περιοριστεί και η κυριαρχία των Πορτογάλων, των Ισπανών, των Ιταλών κ.ά. Ποιος ξέρει αν ο Γιούνκερ έχει κάποια ιδέα για το πού μπορεί να οδηγήσει αυτός ο δρόμος.

Το 1920, ο νεαρός Κέινς είχε κάποιαν ιδέα. Σχετικά με τις παράλογα τιμωρητικές επανορθώσεις που επιβλήθηκαν στη Γερμανία με τη συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919, έγραφε στο βιβλίο του «Οι οικονομικές συνέπειες της ειρήνης»: «Η πολιτική να περιορίσουμε τη Γερμανία στη σκλαβιά για μια γενιά, να υποβαθμίσουμε τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπινων υπάρξεων και να στερήσουμε την ευτυχία από ένα ολόκληρο έθνος θα έπρεπε να θεωρείται απεχθής και μισητή... αν δεν είναι και ο σπόρος της καταστροφής ολόκληρης της πολιτισμένης ζωής της Ευρώπης». Ο Κέινς εντυπωσιάστηκε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, στις οποίες συμμετείχε, από την ανικανότητα των κυβερνώντων των νικητριών δυνάμεων να σκεφτούν τις συνέπειες μέτρων που αφαιρούσαν την οικονομική κυριαρχία από ολόκληρα έθνη. Οι σημερινοί κυβερνώντες δεν φαίνεται να δείχνουν μεγαλύτερη οξυδέρκεια από εκείνους του παρελθόντος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Φάκελος
Για το ίδιο θέμα
Υπάρχει δημοκρατία στην Ευρώπη;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Κυβέρνηση
Αλλάζουν οι όροι του παιχνιδιού
Τα 11 αγκάθια της νέας κυβέρνησης
Πρωθυπουργός σε τέσσερις νύχτες
Συγκατοίκηση με λεπτές ισορροπίες
Εργα και ημέρες του Λ. Παπαδήμου
Οι «μνημονιακοί» κέρδισαν τη μάχη
Οι 8 τραπεζίτες που έγιναν πρωθυπουργοί
Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση και ο ΛΑΟΣ στην εξουσία
ΠΑΣΟΚ
Το καταστατικό, ο πρόεδρος και το άγχος των εκλογών
Νέα Δημοκρατία
Διχασμός στη Ν.Δ. λόγω συναίνεσης
Συνέντευξη: Φίλιπ Τσιάρας
«Ο Γιώργος και ο Αντώνης πιστεύω να ξαναγίνουν φίλοι»
ΚΚΕ
Τώρα ακόμη πιο αντικυβερνητικά
ΣΥΡΙΖΑ
Κυβέρνηση ταχείας φθοράς βλέπει ο ΣΥΡΙΖΑ
Δημοκρατική Αριστερά
Πλειοψηφούσε το «παρών» αλλά υπερίσχυσε το «όχι»
ΛΑΟΣ
Μπήκε στην κυβέρνηση αλλά κοιτάζει προς τη Ν.Δ.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Σενάρια για Ευρώπη δύο ταχυτήτων
Διπλωματία
Χάγη: Παγώνει το θέμα των Σκοπίων
Βιβλίο
Αποκαλύπτοντας τις δανειακές συμβάσεις