Έντυπη Έκδοση

Η επιμονή της μνήμης

Επιστροφή στην αριστερή ήττα των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων δίχως εξωραϊσμούς, αλλά και χωρίς να λησμονηθούν οι διαχωριστικές γραμμές. Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου, «Κείμενα μικράς πνοής».

Ο κόσμος του Πρόδρομου Χ. Μάρκογλου είναι ένας κόσμος μνήμης και ονείρου: μνήμη για όσα χάθηκαν ανεπιστρεπτί, κατά τη διάρκεια μιας εποχής που είχε υποσχεθεί σχεδόν τα πάντα, και όνειρο για ένα μέλλον που δεν θα κατορθώσει να έρθει ποτέ ή για ένα παρελθόν που έχει φυλάξει ως κόρην οφθαλμού τις εικόνες της παιδικής και της εφηβικής ηλικίας, τις μόνες οι οποίες είναι ακόμη σε θέση να ανάψουν κάποια σπίθα, κάνοντας το αίμα να κυλήσει με έναν πιο έντονο ρυθμό στις φλέβες.

Το καινούριο βιβλίο του Μάρκογλου τιτλοφορείται «Κείμενα μικράς πνοής» (εκδόσεις «Κέδρος») και είναι αυτό ακριβώς που περιγράφει ο τίτλος του: μια συναγωγή τηλεγραφικών (σαν μια ξαφνική λάμψη στο σκοτάδι) ποιημάτων ή σύντομων (σαν ένα απροειδοποίητο άκουσμα στη σιωπή) πεζών, τα οποία ταξιδεύουν στον χρόνο και φτάνουν μέχρι τις ρημαγμένες δεκαετίες του 1940 και του 1950, όταν το ελληνικό κράτος καταδιώκει με όποιο μέσον διαθέτει τους βαριά ηττημένους πολιτικούς του αντιπάλους, ενώ οι αριστεροί εντός και εκτός φυλακών προσπαθούν πάση θυσία να επιβιώσουν.

Η μνήμη του αφηγητή στα «Κείμενα μικράς πνοής» δεν είναι ούτε μονόδρομη ούτε μηχανική: έχοντας ενσωματώσει στις αναδρομές της την ιστορική αίσθηση των γεγονότων που ακολούθησαν μετά το 1960 στην Ελλάδα, της είναι αδύνατον, όσο κι αν η καρδιά της παραμένει φωλιασμένη στην αριστερά, να ωραιοποιήσει καταστάσεις και να αποθεώσει πρόσωπα.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως έχει παραιτηθεί, παρά τις άπειρες ρωγμές και διασπάσεις των πεποιθήσεών της, και από τις ηθικές της αξιώσεις, που δεν θέλουν να παραγράψουν το αδικοχαμένο αίμα και τις ανθρωποθυσίες είτε του Εμφυλίου είτε της μακράς πολιτικής σύγκρουσης η οποία τον διαδέχτηκε με πολλαπλές συνέπειες και σε πολλαπλά επίπεδα.

Ο Μάρκογλου καταφέρνει να θερμάνει έτσι πολύ κατάλληλα τον λόγο του (μακριά τόσο από τον ρεβανσισμό όσο και από την ουδετερότητα), συνθέτοντας έναν διακριτικό (γεμάτο σπαραχτικές μικρολεπτομέρειες) ύμνο για τη μεγάλη πολιτική και ιστορική απώλεια της γενιάς του, που ενηλικιώθηκε κι άρχισε να δοκιμάζει τα πρώτα της βήματα στη μεταπολεμική πραγματικότητα όταν τα πάντα είχαν προλάβει να τελειώσουν χωρίς τη συμμετοχή της.

Από αυτή την άποψη, οι εμβόλιμες, τύπου αστυνομικού δελτίου ιστορίες, που έρχονται κάπως μελοδραματικά να προστεθούν κατά καιρούς στην αλυσίδα της αφήγησης, δεν έχουν να προσθέσουν τίποτε επί της ουσίας. Ευτυχώς παραμένουν δραστικά περιορισμένες.

Χαιρετισμός στον τρόμο

Χάρη στις ακάματες προσπάθειες του Βάσια Τσοκόπουλου, που έχει εκδώσει και επιμεληθεί μέχρι στιγμής έξι τόμους από τα άπαντα του Δημοσθένη Βουτυρά , ο πειραιώτης συγγραφέας (1872-1958) έχει έρθει κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαπενταετίας ξανά στην επιφάνεια.

Ο επιμελητής του μας δίνει τώρα την ευκαιρία να τον απολαύσουμε σ' ένα είδος στο οποίο έχει διαπρέψει κατ' επανάληψη. Στη μαύρη λογοτεχνία, που σφραγίζει συχνά το αχανές διηγηματογραφικό του έργο, φέρνοντας στην επιφάνεια τις πιο ανατριχιαστικές φιγούρες και καταστάσεις. Στον τόμο «Το καράβι του θανάτου και άλλες ιστορίες» -εκδ. «Τόπος» στην καινούρια σειρά τους «Λάμψη του λόγου», υπό τη διεύθυνση του Αρη Μαραγκόπουλου- ο Τσοκόπουλος διαλέγει δεκατρία μαύρα διηγήματα του Βουτυρά, που τα έχουν όλα: δολοφονία μεσοπέλαγα με ομαδική ευθύνη, ερημικές πολιτείες που ξαποστέλνουν πάνω στον ταξιδιώτη τα φαντάσματά τους, σκοτεινές και άκρως επίβουλες οπτασίες, στρατεύματα που πολεμούν σαν τεράστιες σκιές, νεκροζώντανες συνάξεις, ρούχα πεθαμένων σε ζωντανά κορμιά, όνειρα με χαοτικές παρουσίες.

Κι όλα αυτά χωρίς ίχνος μεταφυσικής και υπέρβασης, αλλά μόνο με τη δύναμη της υποβολής της γλώσσας και της πλοκής. Ενας συγγραφέας ολκής.

Νέες εκδόσεις

«Γαλιλαίος.

Ο αγώνας για την επιστήμη»

ΕΤΖΙΝΤΙΟ ΦΕΣΤΑ

Μετάφραση: Παναγιώτης Σκόνδρας.

Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Η επιστημονική πορεία του Γαλιλαίου σε συνάρτηση με το κλίμα και τις εξελίξεις της εποχής του. Ο Ετζίντιο Φέστα τονίζει το εξεγερσιακό του πνεύμα και περιγράφει τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες δικάστηκε και καταδικάστηκε από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.

«Βωμολοχικές σκανδαλιστικές ελληνικές παροιμίες»

Επιμέλεια-ανθολόγηση: Θωμάς Κοροβίνης.

Εκδόσεις «Αγρα».

Ο Θωμάς Κοροβίνης συγκεντρώνει ελληνικές παροιμίες που συνδυάζουν την αθυροστομία με τη διδακτική διάθεση. Οπως γράφει, ο κόσμος της ελληνικής βωμολοχικής παροιμίας δεν φοβάται κανέναν και βάζει στο στόχαστρό του παπάδες, γέροντες, άρχοντες και καλογέρους.

«Παράθυρα της Πόλης»

ΖΙΖΕΛ ΝΤΙΡΕΡΟ-ΚΙΟΣΕΟΓΛΟΥ

Μετάφραση: Μαρία Ζ. Παπαδοπούλου.

Επιμέλεια: Γιούλα Κουγιά.

Εκδόσεις «Printa».

Η Ζιζέλ Ντιρερό-Κιοσέογλου ζει εδώ και 25 χρόνια στην Κωνσταντινούπολη και εντάσσει στον μύθο της τις πιο διαφορετικές νοοτροπίες και φυλές. Ελληνες, Τούρκοι, Εβραίοι και Αρμένιοι στον χώρο ο οποίος αποτελεί τη γέφυρα για το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή.

«Σου έχω εμπιστοσύνη»

ΦΡΑΝΤΣΕΣΚΟ ΑΜΠΑΤΕ, ΜΑΣΙΜΟ ΚΑΡΛΟΤΟ

Μετάφραση από τα ιταλικά: Δήμητρα Δότση.

Εκδόσεις «Καστανιώτη».

Ο Τζίτζι Βιανέλο θα υποχρεωθεί να αποσπαστεί από τον επίγειο παράδεισό του, που είναι το γκουρμέ εστιατόριό του, και να επιστρέψει στο ένοχο παρελθόν του. Ο Φρ. Αμπάτε και ο Μ. Καρλότο μάς ξεναγούν στον χώρο του εγκλήματος και της παρανομίας.

«Βρετανική πολιτική

και αντιστασιακά κινήματα στην Ελλάδα. Η απόρρητη έκθεση του ταγματάρχη David J. Wallace (1943)».

Μετάφραση-επιμέλεια-σημειώσεις: Πέτρος Στ. Μακρής-Στάικος. Εισαγωγικό σημείωμα: Στάθης Ν. Καλύβας. Εκδόσεις «Ωκεανίδα».

Ο David J. Wallace προβλέπει εν έτει 1943 τη σύγκρουση Αγγλίας και ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Ο Wallace χαρακτηρίζει «δόλια» την πολιτική της χώρας του, η οποία προετοιμάζει την εξόντωση των κομμουνιστών όταν θα επιχειρήσουν να καταλάβουν με στρατιωτικά μέσα την εξουσία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λυρική Σκηνή
Κι έζησαν αυτοί καλά...
Θέατρο
Ολέθρια σχέση
Η ώρα της μεταμόρφωσης
Ο «Βιοπαλαιστής» ξανά στη στέγη
Κινηματογράφος
Νέος «Τιτανικός» ή ναυάγιο;
Σκέψεις για τη ζωή από τον Αντρζέι Βάιντα
Συνέντευξη: Μίνα Ορφανού
«Εγώ γεννήθηκα στα 16 μου»
Συνέντευξη: Δημ. Πουλικάκος - Σ. Λογαρίδης
«Ναι στην αντίδραση, όχι στη βία»
Συνέντευξη: Τζέρεμι Άιρονς
«Κυβέρνηση είμαστε όλοι»
Φωτογραφία
Κλικ στο '60
Αλμπέρ Καμί
Η καταξίωση ενός «ξένου»
Εικαστικά
Η Ελλάδα του Τσαρούχη