Έντυπη Έκδοση

Ταξιδεύοντας στην Αγγλία

Περιπλάνηση στις ανατολικές βρετανικές ακτές μέσα από ένα δαιδαλώδες άνοιγμα στη λογοτεχνία, την πολιτική και την ιστορία. W. G. Sebald «Οι δακτύλιοι του Κρόνου»

Η συστηματική μετάφραση και έκδοση των έργων του W. G. Sebald (1944-2001) στα ελληνικά κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας ήταν μια ευκαιρία για να αποκτήσουμε επαφή και να εξοικειωθούμε με έναν συγγραφέα υψηλής συγκρότησης και σπάνιας δεξιοσύνης. Από τα πέντε βιβλία του τα οποία έχουν βγει μέχρι σήμερα στην ελληνική αγορά (όλα από τις εκδόσεις «Άγρα»), οι «Δακτύλιοι του Κρόνου» (μετάφραση από τα γερμανικά Γιάννης Καλλιφατίδης) είναι, θα έλεγα, το πιο παράξενο και απρόσμενο.

Ανακατεύοντας τη μυθιστορηματική δράση με το χρονικό, τη γεωγραφική μελέτη, την ταξιδιωτική αφήγηση, τη βιογραφία, την αυτοβιογραφία, το λογοτεχνικό δοκίμιο και την πολιτική ή την ιστορική πραγματεία, ο βαυαρός συγγραφέας, που δίδαξε επί μακρόν γερμανική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, περιπλανιέται στις ανατολικές βρετανικές ακτές (ο υπότιτλος του έργου του είναι «Μακρά οδοιπορία στην Αγγλία»), κεντώντας ένα εξαιρετικά περίπλοκο υφαντό.

Καταρχάς είναι τα τοπία: όλα κοντά σε μιαν υποβλητικά εικονογραφημένη θάλασσα, σ' έναν υδάτινο όγκο που ατενίζει μέχρι τον Ρήνο ή τον Βόρειο παγωμένο Ωκεανό, διαβρώνοντας αργά οτιδήποτε γεννιέται και ζει στα βρετανικά παράλια και δίνοντας σε κάθε ζωντανή ή χτισμένη φιγούρα τους μιαν όψη ανέκκλητης φθοράς. Οπου η φύση συναντά το ανθρώπινο χέρι η μοίρα είναι πολύ σκληρή και για τις δύο πλευρές: ο άνθρωπος θα καταβροχθίσει τα αποθέματά της και θα καταστρέψει τη μαγεία της κι εκείνη θα χαλάσει τον άνθρωπο με όποιον τρόπο μπορεί.

Δεν πρόκειται, όμως, μόνο για τα τοπία ή τη φύση, αλλά και για την ιστορία η οποία αποτυπώνεται στο πεδίο τους: από την πορεία των αρχοντικών, των κτημάτων, των οικογενειών, της μεταξουργίας, του κυνηγιού του φασιανού και της αλιείας της ρέγγας μέχρι την εξέλιξη των κοινωνικών και των οικονομικών τάξεων ή το μακελειό των μεγάλων ευρωπαϊκών πολέμων.

Η πολιτική και η τέχνη δεν θα λείψουν από τον ιστορικό στοχασμό της αφήγησης του Ζέμπαλντ. Ως προς την πολιτική, ο συγγραφέας θα ξεκινήσει από τις σφαγές των Ουστάσι στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και θα φτάσει μέχρι την εισβολή των αγγλογαλλικών στρατευμάτων στην Κίνα στα μέσα του 19ου αιώνα. Ως προς την τέχνη, θα αρχίσει με το πορτρέτο του Κόνραντ και τον πίνακα ανατομίας του Ρέμπραντ και θα τελειώσει με τον Σατομπριάν.

Τόσο στην πολιτική όσο και στην τέχνη η Ανατολική Αγγλία θα είναι απλώς το εφαλτήριο: η συνέχιση της διαδρομής θα αγκαλιάσει ολόκληρο τον πλανήτη και η λογοτεχνία του Ζέμπαλντ θα αποκτήσει μια σαφώς πολυκεντρική μορφή με έντονα οικουμενική αγωγή και διάθεση.

Ατυχη συνέχεια

Ενα εξαιρετικά δύσκολο βήμα επιχειρεί ο Κώστας Καβανόζης με το δεύτερο πεζογραφικό του έργο, που κυκλοφορεί υπό τον τίτλο «Του κόσμου ετούτου» από τις εκδόσεις «Κέδρος».

Η υπόθεση την οποία εξιστορεί ο Καβανόζης εξελίσσεται στη Θράκη, αλλά είναι ευθύς εξαρχής αποσπασμένη από το οποιοδήποτε ιστορικό πλαίσιο, παραμένοντας αγκιστρωμένη στις τελετουργικές συνήθειες και τα μοτίβα ζωής της παράδοσης.

Το τι ακριβώς δοκιμάζει, πάντως, να μας πει ο συγγραφέας στο βιβλίο του δεν είναι ιδιαιτέρως σαφές. Πρόκειται, αν καταλαβαίνω καλά, για την ιστορία του θανάτου ενός χορευτή-ιερέα-θεού, που σημαδεύει διά βίου τις ψυχές των πιστών του, οδηγώντας τους άλλοτε σε καταστάσεις άκρας αμαρτίας και παραβίασης και άλλοτε σε πράξεις λυτρωτικού εξαγνισμού.

Ο Καβανόζης συνδυάζει το δημώδες του ιδίωμα με έναν πέρα για πέρα άστικτο, καθαρώς παραληρηματικό λόγο, από τον οποίο απουσιάζουν παντελώς τα ονόματα τόπων και ανθρώπων. Η προσπάθεια θυμίζει τον ώριμο Κλοντ Σιμόν, αλλά δεν οδηγεί πουθενά: το παραληρηματικό αποδεικνύεται απλώς άναρχο και συγκεχυμένο, η έλλειψη ονοματοδοσίας έχει διαλυτικά αποτελέσματα ως προς τη λειτουργία της πλοκής και το δημώδες ύφος μοιάζει εγκατεστημένο στη μέση του πουθενά. Ατύχημα, γιατί στην πρώτη του δουλειά («Χοιρινό με λάχανο», 2004) ο Καβανόζης είχε εμφανιστεί με εξάρτυση ολοκληρωμένου συγγραφέα.

Νέες εκδόσεις

«Εκτός πραγματικότητας»

ΠΙΕΡ ΜΕΡΟ

Μυθιστόρημα.

Μετάφραση: Λίνα Σιπητάνου.

Βιβλιοπωλείον της «Εστίας».

Η ευφορία του ποτού και του έρωτα, συνδυασμένη με τη λεπτή ειρωνεία και την αγάπη για τη λογοτεχνία σε ένα μυθιστόρημα που ξεκινάει από τις συμβάσεις του ρεαλισμού για να εξελιχθεί σε ένα ασταμάτητο ενδοκειμενικό παιχνίδι.

«Αποθήκες υφάλων όπλων»

ΧΡΙΣΤΟΣ ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΑΚΗΣ

Δοκίμιο αυτογνωσίας.

Εκδόσεις «Τυπωθήτω».

Ενας ποιητής αυτοβιογραφείται: ποιητής της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, ο Χρ. Ρουμελιωτάκης εκθέτει την εμπειρία του από τους πολιτικούς αγώνες των δεκαετιών του 1960 και του 1970, ψηλαφίζοντας εκ παραλλήλου τη σχέση του με την τέχνη.

«Οι επτά γυναίκες του Κυανοπώγωνα»

ΑΝΑΤΟΛ ΦΡΑΝΣ

Βάσει αυθεντικών ντοκουμέντων.

Μετάφραση: Εφη Κορομηλά.

Εκδόσεις «Μελάνι».

Ο Ανατόλ Φρανς ανατρέπει με χιούμορ τη στερεότυπη εικόνα του Κυανοπώγωνα και από τερατώδη σύζυγο τον μεταμορφώνει σε άκακο αρνάκι, έτοιμο να πέσει θύμα της οποιασδήποτε γυναίκας, όπως και απροστάτευτο έναντι του οιουδήποτε κινδύνου.

«Απαγορεύεται το ομιλείν»

ΜΠΟΡΙΣ ΠΑΧΟΡ

Μετάφραση: Τερέζα Βεκιαρέλλη.

Εκδόσεις «Μεταίχμιο».

Η Τεργέστη των αρχών του 20ού αιώνα μέσα από την ιστορία της νεαρής Εμας, που ως Σλοβένα θα θεωρηθεί πολίτης δεύτερης διαλογής. Η πρωταγωνίστρια θα αγωνιστεί, εντούτοις, για τη γλώσσα και τον πολιτισμό της, γνωρίζοντας παράλληλα έναν μεγάλο έρωτα.

«Καν-καν, γάτες και πόλεις

από στάχτη»

MARK TWAIN

Μετάφραση: Αγορίτσα Μπακοδήμου.

Εκδόσεις «Ασβός».

Ο Μαρκ Τουέιν ταξιδεύει στις Αζόρες, στο Μαρόκο, στο Παρίσι και την Αθήνα και καταγράφει τις εντυπώσεις του. Η σχέση του με την Ευρώπη αποδεικνύεται αμφίθυμη: από μια θαυμασμός, από την άλλη ειρωνεία - ποτέ, όμως, δογματισμός ή προχειρότητα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Χορός
All that swing !
Κινηματογράφος
Ενα παράξενο ζευγάρι
Από τα ντεφιλέ στην κάμερα
Οσκαρ βαρέων βαρών
Συνέντευξη: Κώστας Βουτσάς
«Η δουλειά σού αφαιρεί χρόνια»
Μουσική
Big Band για τέσσερις
Η Πάτι και ο Ρόμπερτ κάνουν όνειρα
Θέατρο
Η ιστορία μιας θυσίας
Μαγιακόφσκι στη σκηνή
Παράσταση στη Λυρική
Αγάπη μου, συρρίκνωσα την όπερα
Συνέντευξη: Ούτε Λέμπερ
«Ντίβα; Ναι, με τρία παιδιά...»
Εικαστικά
Heart attack
Αρχιτεκτονική
Ο απαράμιλλος κύριος Τσίλερ
Συνέντευξη: Λιόπη Αμπατζή
«Ο κόσμος της νύχτας δεν διαφέρει από το σπίτι μας»
Βιβλίο
Δύο Αμερικανοί στην ΕΣΣΔ
Ηρωας ή προδότης;