Έντυπη Έκδοση

Ηρωας ή προδότης;

Μια αληθινή αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του ισπανικού εμφυλίου και μια μυθιστορηματική ηρωίδα που ακολουθεί τα χνάρια του συναντώνται στο βιβλίο του Μανουέλ Βάσκες Μονταλμπάν

Ο Χεσούς ντε Γκαλίντεθ ήταν ένας από τους ήρωες της Δημοκρατίας, καταδικασμένος να ζει τις αντιφάσεις: ως Βάσκος ονειρευόταν μια ελεύθερη πατρίδα, αλλά και ως μη κομμουνιστής έπρεπε να συνδιαλέγεται με τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση της Ισπανίας για να μάχεται τον Φράνκο.

Ηταν ένας ήρωας που ωστόσο κατέληξε να συνεργαστεί με τους Αμερικανούς, που έταζαν στους Βάσκους μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου την απελευθέρωσή τους, να συνεργαστεί ειδικότερα με τις μυστικές υπηρεσίες της υπερδύναμης. Ηταν εν τέλει ο Γκαλίντεθ ένας άνθρωπος που τον απήγαγαν από τη Νέα Υόρκη για να τον δολοφονήσουν στον Αγιο Δομίνικο, αφού είχε τολμήσει να γράψει μια μονογραφία κατά του δικτάτορα Ραφαέλ Λεονίδας Τρουχίγιο.

Οι τελευταίες μέρες

Προσωπικότητα αμφιλεγόμενη, για άλλους αγωνιστής και για άλλους ένας ακόμα εθνικιστής, έγινε ο κεντρικός ήρωας στο «Γκαλίντεθ, το ανώφελο πρόσωπο του θανάτου» του Μανουέλ Βάσκες Μονταλμπάν (μετάφραση Βάσω Συνοδινού, εκδόσεις «Πάπυρος»). Μέσα απ' αυτό το βιβλίο, ο συγγραφέας βρίσκει αφορμή να ανασκευάσει τις τελευταίες ημέρες κάποιου για τον οποίο είχε δηλώσει «Οταν έμαθα το θάνατό του ένιωσα πως έχασα ένα συγγενή μου», αλλά και να περιδιαβάσει στα μονοπάτια των διεθνών συνωμοσιών που πάντοτε τον στοίχειωναν.

Η δεύτερη ηρωίδα του βιβλίου είναι μυθιστορηματικό πρόσωπο: η Μίριελ Κόλμπερτ, τελειόφοιτη του Γέιλ, έχει αποποιηθεί την οικογένειά της των Μορμόνων και προσπαθεί να γράψει τη διατριβή της με θέμα ακριβώς τον Γκαλίντεθ. Ακολουθεί τα ίχνη του αρχίζοντας από τη Χώρα των Βάσκων, για να οδηγηθεί στη συνέχεια στον Αγιο Δομίνικο και τέλος στο Μαϊάμι. Παράλληλα ο συγγραφέας φέρνει τον ήρωα στο προσκήνιο, δίνοντάς του βήμα ώστε να περιγράψει ο ίδιος τα της απαγωγής του και της δολοφονίας του με γκαρότα.

Ενα βιβλίο μέσα σ' ένα δεύτερο, δυο διαφορετικές πορείες που όμως μαστορικά συγκλίνουν. Είναι το «τώρα» της Κόλμπερτ και του Ρικάρδο, του νεαρού ισπανού συντρόφου της που εργάζεται στο υπουργείο Πολιτισμού της χώρας του, αλλά και ενός πράκτορα των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που έχει γίνει η σκιά της κοπέλας, αφού κάποια γεγονότα δεν πρέπει να αποκαλύπτονται έστω και μετά από δεκαετίες. Και φυσικά είναι το «τότε» του Γκαλίντεθ.

Συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, είναι ένας ηλικιωμένος, σχεδόν παροπλισμένος πράκτορας, ο Βολτέρ, που εργάζεται για τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες. Ζει στο Μαϊάμι με τις αναμνήσεις και τις γάτες του αλλά, όπως αποδεικνύεται, είναι ικανός να δαγκώνει ακόμα, με την κομψότητα όμως που επιβάλλουν η αγωγή και η ηλικία του.

Διά στόματος του Βολτέρ (και όχι μόνο) ο αναγνώστης θα έχει την ευκαιρία να περιπλανηθεί στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική, την εποχή που ανθούσαν «οι δημοκρατίες της μπανάνας», αλλά και να βιώσει την κατάσταση στο Μαϊάμι, όπου οι κουβανοί πολέμιοι του Κάστρο ζουν ακόμα με την ελπίδα ότι στο νησί θα επανέλθει η «λαμπρή» περίοδος του Μπατίστα.

Πολιτική και μυθοπλασία

Μια περιοδεία εν ολίγοις κάνει ο Μονταλμπάν τόσο στην ιστορία της πατρίδας του όσο και σ' αυτήν των χωρών που γειτονεύουν νότια με τις ΗΠΑ. Και ακόμα ένα προσκλητήριο νεκρών ανάμεσα σ' εκείνους που έδωσαν, με ελάχιστες εξαιρέσεις, τις συνήθως προδομένες μάχες τους. Ολ' αυτά δεν τον εμποδίζουν να είναι γλαφυρός, έχοντας τυλίξει τα ιστορικά πρόσωπα με ολοζώντανους μυθιστορηματικούς ήρωες. Και επειδή κάποιες συνήθειες δύσκολα αποβάλλονται, ακόμα κι εδώ υπάρχουν κάποιες εξωτικές συνταγές.

Ο Μονταλμπάν αποδεικνύεται ακόμα μια φορά δεξιοτέχνης τόσο της πολιτικής όσο και της γραφής, αφού θέλει την ιστορία να επαναλαμβάνεται και όχι ως φάρσα αλλά με μια ακόμα δολοφονία, καλύτερα ένα «ατύχημα», καθώς τα στόματα πρέπει να παραμένουν κλειστά. Τέλος αφήνει τον αναγνώστη με το ερώτημα αν ο ήρωάς του που θα συνεχίσει τη σκυταλοδρομία προκειμένου να αναδειχθεί η αλήθεια, θα τα βγάλει πέρα ή αν θα καταλήξει κι αυτός ξεβρασμένος σε κάποια παραλία.*

Η στήλη «Παράδοξα» του Ευγένιου Αρανίτση αυτή την εβδομάδα θα απουσιάσει.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Δύο Αμερικανοί στην ΕΣΣΔ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Χορός
All that swing !
Κινηματογράφος
Ενα παράξενο ζευγάρι
Από τα ντεφιλέ στην κάμερα
Οσκαρ βαρέων βαρών
Συνέντευξη: Κώστας Βουτσάς
«Η δουλειά σού αφαιρεί χρόνια»
Μουσική
Big Band για τέσσερις
Η Πάτι και ο Ρόμπερτ κάνουν όνειρα
Θέατρο
Η ιστορία μιας θυσίας
Μαγιακόφσκι στη σκηνή
Παράσταση στη Λυρική
Αγάπη μου, συρρίκνωσα την όπερα
Συνέντευξη: Ούτε Λέμπερ
«Ντίβα; Ναι, με τρία παιδιά...»
Εικαστικά
Heart attack
Αρχιτεκτονική
Ο απαράμιλλος κύριος Τσίλερ
Συνέντευξη: Λιόπη Αμπατζή
«Ο κόσμος της νύχτας δεν διαφέρει από το σπίτι μας»
Βιβλίο
Δύο Αμερικανοί στην ΕΣΣΔ
Ηρωας ή προδότης;