Έντυπη Έκδοση

Το δύσκολο καλοκαίρι της τέχνης

Ενώ η χώρα ταλανίζεται από την οικονομική κρίση και η τουριστική σεζόν αρχίζει, πολλά μουσεία μένουν κλειστά και άλλα βλέπουν τους επισκέπτες να μειώνονται. Το Φεστιβάλ Αθηνών ακυρώνει τα μεγάλα ονόματα και, αν κι από τον χώρο της μουσικής δεν λείπουν οι σταρ, οι διοργανωτές θα κονταροχτυπηθούν για να γεμίσουν τα στάδια. Στα βιβλιοπωλεία ο τζίρος πέφτει μήνα με τον μήνα και οι γκαλερί κάνουν εκπτώσεις. Μόνο η φτηνότερη διασκέδαση, το σινεμά, φαίνεται να αντέχει. Οχι όμως και η παραγωγή των νέων ταινιών...

Στην ουρά για το ΕΣΠΑ

Τα ταμεία και του υπουργείου Πολιτισμού είναι μείον, με αποτέλεσμα σημαντικά έργα να έχουν κολλήσει: η επέκταση της Εθνικής Πινακοθήκης και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, η μεταφορά του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην ΥΦΑΝΕΤ, η ανακαίνιση του «Ακροπόλ», η αποκατάσταση των κτιρίων στο κτήμα του Τατοΐου, κ.ά. Ολοι προσδοκούν χείρα βοηθείας από το ΕΣΠΑ, αλλά ποιος να πρωτοπάρει σειρά; Πάντως οι εργασίες στο Λύκειο του Αριστοτέλη θα προχωρήσουν σε μικρότερη έκταση και με χαμηλότερο κόστος.

Τα μαντάτα δεν είναι ευχάριστα και για την επισκεψιμότητα των αρχαιολογικών μουσείων. Επίσημα δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμα, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες, τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μείωση των επισκεπτών που φτάνει και το 20%, με εξαίρεση το νέο Μουσείο Ακρόπολης.

«Τους χειμερινούς μήνες ούτως ή άλλως η κίνηση είναι πεσμένη, από τον Απρίλιο και έπειτα θα μπορούμε να είμαστε πιο ακριβείς στις εκτιμήσεις μας», λέει ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Νικόλαος Καλτσάς, ο οποίος ακόμα περιμένει από το υπουργείο Πολιτισμού να εξετάσει το επιχειρησιακό πρόγραμμα του μουσείου για το 2010. «Ασφαλώς λάβαμε υπόψη μας την οικονομική κρίση όταν καταρτίσαμε το επιχειρησιακό πρόγραμμα, ενώ για τις περιοδικές εκθέσεις δεν βασιζόμαστε σε χρήματα του υπουργείου αλλά σε συνεργασίες με άλλους φορείς», συμπληρώνει.

Το Αρχαιολογικό έχει στόχο να βελτιώσει την επικοινωνία του με το κοινό αναβαθμίζοντας το σάιτ του, καθώς και με τηλεοπτικά σποτάκια και με έντυπες διαφημίσεις.

Τα μη κρατικά μουσεία, που έχουν την ευχέρεια να οργανώνουν ποιοτικές περιοδικές εκθέσεις και να τις προβάλλουν ανάλογα (όπως ο «Ερωτας» στο Κυκλαδικής Τέχνης ή η αναδρομική του Γιάννη Τσαρούχη στο Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς) δεν βλέπουν κάμψη στον αριθμό των επισκεπτών. Το αντίθετο μάλιστα. Εκεί όμως που υπάρχει πρόβλημα είναι στο ποσό των χορηγιών και στις δωρεές που έχουν ελαττωθεί. Και τότε επιστρατεύονται διάφορα μέσα.

«Οργανώνουμε διάφορες εκδηλώσεις με αντίτιμο που απευθύνονται στους φίλους του μουσείου», εξηγεί ο διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Νίκος Σταμπολίδης. «Τον περασμένο Οκτώβριο κάναμε μια ανάλογη εκδήλωση στο "Σχολείον" με ομιλία για την έκθεση για τον "Ερωτα", περφόρμανς και δείπνο».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι «το φετινό πρόγραμμα προχωράει κανονικά και σύμφωνα με τον αρχικό προϋπολογισμό. Ωστόσο πάντα υπάρχει μια κόκκινη γραμμή. Αν δούμε δηλαδή ότι δεν μπορούμε να αντεπεξέλθουμε, περικόπτουμε δαπάνες. Για παράδειγμα στον "Ερωτα" αναγκαστήκαμε να μειώσουμε τον αριθμό των εκθεμάτων, από τα περίπου 320 που υπολογίζαμε, σε 280».

Ισως να το απέφευγαν εάν υπήρχε δυνατότητα να περιοριστούν τα έξοδα. «Να μην πληρώνουμε εξτρα ασφάλιστρα για τη μεταφορά των εκθεμάτων, αλλά να εγγυάται το κράτος και μόνο σε περίπτωση ζημίας να καταβάλουμε το ποσό που αναλογεί», προτείνει ο Ν. Σταμπολίδης. «Ετσι θα έπεφτε περίπου κατά 1/3 ο προϋπολογισμός των περιοδικών εκθέσεων».

Ο Ιθαν Χοκ στην περσινή παράσταση σε σκηνοθεσία Σαμ Μέντες. Η φετινή τους επιστροφή στην Επίδαυρο ακυρώνεται λόγω κόστους. Ο Ιθαν Χοκ στην περσινή παράσταση σε σκηνοθεσία Σαμ Μέντες. Η φετινή τους επιστροφή στην Επίδαυρο ακυρώνεται λόγω κόστους. Στις αίθουσες τέχνης ο αριθμός των επισκεπτών μπορεί να μην έχει μειωθεί, αφού μια βόλτα στις γκαλερί είναι ανέξοδη, ωστόσο οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης αγγίζουν τους παραδοσιακούς συλλέκτες. «Η διάθεσή τους έχει αλλάξει, είναι συγκρατημένοι», παρατηρεί η Χαρίσσα Δημητρακοπούλου από την γκαλερί «Αστρολάβος». «Διστακτικοί είναι και οι φιλότεχνοι της μεσαίας τάξης, οι οποίοι ζητούν ποιότητα και προσιτές τιμές. Εάν πριν ήταν πρόθυμοι να δώσουν για ένα έργο 10-15 χιλιάδες ευρώ, τώρα δίνουν 2-5 χιλιάδες. Ασφαλώς κι εμείς τους βοηθάμε να αποκτήσουν το έργο κάνοντας έκπτωση ή με το να το αποπληρώνουν σταδιακά. Προσπαθούμε πάντως να περάσουμε την ιδέα της "λογικής τιμής" και στους καλλιτέχνες, ενώ κρατάμε χαμηλό το ποσοστό που μας αναλογεί από την πώληση του έργου, περίπου στο 40%-45%».

Η Πέγκυ Ζουμπουλάκη (Zoumboulakis Galleries) εκφράζει το φόβο πως η αύξηση του ΦΠΑ θα φέρει τις γκαλερί σε πιο δύσκολη θέση, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των έργων να μην κινείται μέσω αυτών. «Πιστεύω πως οι τιμές ορισμένων έργων καμιά φορά είναι υπερβολικές», επισημαίνει. «Αυξάνοντας την τιμή ενός έργου δεν αυξάνεται αυτόματα και η καλλιτεχνική του αξία. Με την οικονομική κρίση πιθανότατα η αγορά της τέχνης να ξαναβρεί την ισορροπία της».

Δεκάδες κλειστά μουσεία

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης ο καταναλωτής επιστρέφει στο βασικό κριτήριο επιλογής προορισμού, δηλαδή στην τιμή. Κι αν η Ελλάδα, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, επιχείρησε να στραφεί προς τον ποιοτικό και τον εξειδικευμένο τουρισμό, σήμερα είναι αναγκασμένη να προβεί σε λύσεις που είναι δίκοπο μαχαίρι. Γιατί κατεβάζοντας κι άλλο τις τιμές, πάλι "φθηνούς" τουρίστες θα προσελκύσει. Είναι χαρακτηριστικό ότι την περασμένη χρονιά οι αφίξεις από το εξωτερικό μειώθηκαν κατά 8%, αλλά τα χρήματα που ξοδεύτηκαν από κάθε επισκέπτη ήταν ακόμη λιγότερα, μείον 14%...».

Παρά τα προβλήματα που αναφέρει, ο Γιάννης Ευαγγέλου, πρώην πρόεδρος των τουριστικών γραφείων Ελλάδας, δεν καταστροφολογεί. «Οι ξένες αγορές ανακάμπτουν και οικονομικώς και ψυχολογικώς. Σ' εμάς εναπόκειται να δώσουμε το στίγμα μας. Οσο κι αν δυσφημίστηκε η χώρα, αν σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων, ο τουρίστας θ' ανταποκριθεί». Απ' τη μεριά του, ωστόσο, θεωρεί πως από τη συνένωση των υπουργείων Πολιτισμού και Τουρισμού, ο μεγάλος χαμένος είναι ο δεύτερος τομέας, τα προβλήματα του οποίου «απλώς μετακυλήθηκαν».

Η αλήθεια είναι πως από την παραπάνω σύζευξη δεν έχουμε δει ακόμη απτά αποτελέσματα. Το Πάσχα, που φέτος συμπίπτει με των Καθολικών, πλησιάζει, η τουριστική σεζόν ξεκινάει, και το ΥΠΠΟ-Τ δεν έχει προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες για τη διεύρυνση του ωραρίου των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων. Αντίθετα, δεκάδες απ' αυτούς παραμένουν κλειστοί, είτε λόγω έργων είτε λόγω έλλειψης προσωπικού. Κι ανάμεσά τους, το μισό Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και όλο σχεδόν το αρχαιολογικό του Ηρακλείου, δύο από τους σημαντικότερους πόλους έλξης των ξένων επισκεπτών.

Απουσία φυλάκων, ούτε το Νομισματικό λειτουργεί ούτε οι μόνιμες συλλογές του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας είναι προσπελάσιμες. Κι αν στο Βυζαντινό Θεσσαλονίκης λειτουργούν μόνο τέσσερις αίθουσες, τα μουσεία της Πέλλας και της Βέροιας είναι ανοιχτά μεσοβδόμαδα, αλλά όχι τις Δευτέρες και τα Σαββατοκύριακα. Οι αρχαιολογικοί χώροι της Βεργίνας, του Ακρωτηρίου Θήρας, της Βραυρώνας, των Αρχανών είναι επίσης κλειστοί για το κοινό. Το ίδιο και τα αρχαιολογικά μουσεία της Ανδρου, της Μυτιλήνης, των Φιλίππων, της Μεσσήνης, της Νικόπολης, του Αστρους Κυνουρίας και της Τεγέας, ενώ απροσπέλαστη είναι για την ώρα και η ψηφιακή έκθεση της Μουσείου Ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ολυμπία.

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (Μάρτιος του 2009), ο πολιτιστικός τουρισμός συγκαταλέγεται στις ειδικές μορφές τουρισμού που επηρεάζονται λιγότερο από την παγκόσμια οικονομική κρίση. Οπως επισημαίνει ο επιστημονικός συνεργάτης του ΙΤΕΠ Κυριάκος Ρερρές, «μπορεί η επισκεψιμότητα στα μουσεία και στους αρχαιολογικούς χώρους να είναι πανευρωπαϊκά καθηλωμένη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι επισκέπτες αρκούνται στο μοντέλο ήλιος-άμμος-θάλασσα. Το αντίθετο, εδώ και χρόνια αναζητούν ποικιλία. Κι είτε τις εκμεταλλεύονται είτε όχι, επιθυμούν να έχουν ευκαιρίες και για μορφωτικές εμπειρίες στα ταξίδια τους».

Το ποσοστό αυτών των τουριστών στην Ελλάδα «είναι γύρω στο 15%», σύμφωνα με τον Γ. Ευαγγέλου. Πώς όμως να μείνουν ικανοποιημένοι εκείνοι που είχαν σχεδιάσει να παρακολουθήσουν μια παράσταση της Λυρικής που τελικά ακυρώθηκε ή -ακόμα χειρότερα- βρήκαν την Ακρόπολη κλειστή από απεργούς; Ο Βένος Παπαδόπουλος, ιδιοκτήτης ταξιδιωτικού γραφείου που συναλλάσσεται με γερμανούς τουρίστες κυρίως, βλέπει ότι «η κίνηση είναι ελαφρώς καλύτερη από πέρσι, δεν μας μποϊκοτάρουν αυτή τη στιγμή, ούτε ακυρώνονται κρατήσεις. Αρκετοί όμως είναι καχύποπτοι κι αναρωτιούνται: θα έχουμε τις υπηρεσίες που μας υποσχεθήκατε;»

Πολλές οι συναυλίες, μικρά τα φεστιβάλ

Γεμάτο παράδοξα και αγωνίες είναι το φετινό μουσικό καλοκαίρι. Το κοινό θα δοκιμάσει τις οικονομικές του αντοχές και οι διοργανωτές θα καρδιοχτυπήσουν για να γεμίσουν στάδια και συναυλιακούς χώρους. Πώς γίνεται όμως σε ένα τόσο δύσκολο καλοκαίρι να έχουν κλειστεί τόσες συναυλίες;

«Η ανασφάλεια είναι συνώνυμη του επαγγέλματος, διότι οι συναυλίες κρύβουν αστάθμητους παράγοντες που μπορούν να τις τινάξουν στον αέρα», λέει ο Νίκος Λόρης, εκ μέρους της DiDi Music. «Γνωρίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης αποφασίσαμε να απαντήσουμε στην κρίση με αναβάθμιση υπηρεσιών και μείωση τιμών (τα εισιτήρια των Ραμστάιν είναι από τα φθηνότερα στην Ευρώπη). Γι' αυτό βελτιώσαμε ακόμα περισσότερο το περιβάλλον στη Μαλακάσα και δημιουργήσαμε ένα νέο μικρό θέατρο 3.000 καθήμενων θεατών. Επίσης προνοήσαμε για προσφορές: με την αγορά VIP εισιτηρίου θα τρώει και θα πίνει κανείς δωρεάν -όσο θέλει- στο εστιατόριο».

«Η κρίση χτυπάει τα ονομαζόμενα "μεσαία" σχήματα που απευθύνονται σε εκείνους που ακούν λίγο απ' όλα, διότι τα μεγάλα ονόματα έχουν μαζικό κοινό και τα μικρά του ειδικού ρεπερτορίου τους δικούς τους φανατικούς», λέει ο παραγωγός Πασχάλης Μουχταρίδης. «Υπάρχει υπερπληθώρα θεαμάτων και αναγκαστικά θα γίνουμε πιο επιλεκτικοί. Ας φερθούμε σαν τους Ευρωπαίους που υπολογίζουν με ακρίβεια το budget που διαθέτουν». Λιγότερο δαπανηρή έξοδο (τα εισιτήρια κυμαίνονται μεταξύ 15-20 ευρώ) αποτελούν τα ελληνικά σχήματα που ούτε φέτος θα λείψουν. Μόνοι θα βαδίσουν οι Αλεξίου, Χατζηγιάννης, Παπακωνσταντίνου, Μαραβέγιας, Μάλαμας, Αλκίνοος, ενώ, σε ντουέτα θα περιοδεύσουν οι Τσανακλίδου - Αρβανιτάκη, Πρωτοψάλτη - Κορκολής, Μαχαιρίτσας - Κότσιρας.

Δυσοίωνες οι προβλέψεις για τα φεστιβάλ που ζουν από κρατικά χρήματα. Στο Φεστιβάλ Αθηνών, οι επιπτώσεις θα είναι εμφανείς (στις 22 του μηνός ανακοινώνεται το πρόγραμμα). «Είναι σαφές ότι η οικονομική κρίση και ο μειωμένος προϋπολογισμός κάνουν απαγορευτική την άφιξη των μεγάλων σταρ, των σύνθετων θεαμάτων και των πολυπληθών παραγωγών. Μετά τις περσινές περικοπές στη διάρκεια είναι η δεύτερη χρονιά που η ύφεση επηρεάζει τις επιλογές του φεστιβάλ», λέει η υπεύθυνη επικοινωνίας Γιούλη Παπαθεοδώρου. Ως αποτέλεσμα η Σιλβί Γκιλέμ που ακουγόταν ως πιθανότητα, το Bridge Project με σκηνοθέτη τον Σαμ Μέντες ή ακριβές παραγωγές όπως οι όπερες αποκλείονται από το φετινό πλάνο.

Ανήσυχη είναι και η Βίκυ Μαραγκοπούλου, διευθύντρια του Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. «Ο πολιτισμός δεν μπορεί να θυσιάζεται σε περιόδους κρίσης αλλά ούτε και να είναι εκτός πραγματικότητας. Χρειάζεται ευελιξία και καλή προετοιμασία. Επικεντρώθηκα στην ποιότητα κι ετοίμασα δύο πιθανά σενάρια: ένα πρόγραμμα πλήρες κι ένα περιορισμένο. Παρ' όλα αυτά πρέπει να ομολογήσω πως για πρώτη φορά στη ζωή μου αντιμετωπίζω τη δυσπιστία των ξένων. Διαβάζουν καθημερινά ότι η Ελλάδα χρεοκοπεί και φοβούνται να έρθουν σε μια "διαλυμένη" χώρα ή ότι δεν θα πληρωθούν».

Θορυβημένοι και οι επικεφαλής των δήμων για πολλούς λόγους: έχουν άδεια ταμεία, ακολουθούν δημοτικές εκλογές και πρέπει να ενισχύσουν το πολιτιστικό τους προφίλ και συγχρόνως λόγω του «Καλλικράτη» δεν ξέρουν καν αν θα υπάρχουν...

Το παράδοξο του σινεμά

Οντας φτηνή διασκέδαση, το σινεμά ανθίσταται στην κρίση. Φέτος τα εισιτήρια σημείωσαν άνοδο πάνω από 10% -γεγονός στο οποίο συνετέλεσε και η τεράστια επιτυχία του «Avatar» (900.000 εισιτήρια). Αλλά και μια ελληνική ταινία, η «Νήσος», του Χρήστου Δήμα, κατάφερε να κόψει 500.000 εισιτήρια. Η ίδια εικόνα παρατηρείται και έξω: τα σινεμά έχουν «βοηθηθεί» από την κρίση.

«Ο κόσμος έχει ανάγκη να ξεφύγει», λέει ο Τάσος Καρίκας, διευθυντής του κινηματογραφικού τομέα της Audiovisual. «Το σινεμά είναι το τελευταίο που θα κόψουν -κυρίως οι νέοι (16-34 ετών). Επιπλέον η πειρατεία δεν το απειλεί τόσο, διότι ο κόσμος θέλει να βλέπει ταινίες σε μεγάλη οθόνη και θεωρεί το σινεμά έξοδο».

Τεράστιο πλήγμα, αντίθετα, έχει δεχτεί το DVD λόγω του downloading, που ενθαρρύνθηκε από τις γρήγορες συνδέσεις. «Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά: 60% πτώση στην αγορά του DVD και λουκέτο σε 1.500 (από τα 3.000) βίντεο κλαμπ μέσα σε 2 μόλις χρόνια. Αν δεν υπήρχε digital πειρατεία, εκτιμώ πως ειδικά εν μέσω κρίσης, η αγορά του DVD θα ήταν 5 φορές πάνω».

Η εταιρεία εν μέσω κρίσης εγκαινίασε μέχρι και τμήμα παραγωγής ελληνικών παραγωγων! «Θα γυρίζουμε ελληνικές ταινίες. Οχι όμως με κλειστά μάτια. Το ελληνικό σινεμά έχει το πλεονέκτημα ότι καταλαβαίνει την ψυχοσύνθεση του Ελληνα».

Ο αιθουσάρχης Ηλίας Γεωργιόπουλος, του κινηματογράφου «Δαναός», παρατήρησε μια ανεπαίσθητη πτώση στα εισιτήρια: «Κάποιες ταινίες που θα δούλευαν λίγο, δεν δούλεψαν καθόλου λόγω της κρίσης». Ομως συμφωνεί πως μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το downloading: «Το "Hurt Locker" το έχει δει ήδη η μισή Αθήνα!».

«Τα έσοδα από τα εισιτήρια αντιπροσωπεύουν μόνο το 35-40% της κινηματογραφικής βιομηχανίας», μας θυμίζει ο Μάκης Διαμαντόπουλος, γενικός διευθυντής της ODEON. «Το υπόλοιπο 60% προέρχεται από τα δικαιώματα προβολής στην τηλεόραση και τα συνδρομητικά κανάλια και βέβαια από το DVD. Ομως το DVD έχει πεθάνει λόγω της πειρατείας στο Διαδίκτυο. Και η τηλεόραση, λόγω του ότι δεν έχει πια διαφήμιση, μείωσε πολύ τις αγορές νέων ταινιών -παίζει τα ίδια και τα ίδια». Πτώση 30% υπάρχει και στο κυλικείο των αιθουσών.

«Στο σινεμά επικρατεί το εξής παράδοξο», εξηγεί ο Γιώργος Παπαλιός, πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. «Ενώ από πλευράς εισιτηρίων ανθεί, οι κινηματογραφιστές υποφέρουν. Το ΕΚΚ δεν έχει χρήματα. Ο πρώτος λόγος είναι πως η επιστροφή των εισιτηρίων για τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο (γύρω στις 800.00 ευρώ) έχει καθυστερήσει. Δεύτερον, από πέρυσι, το υπουργείο Οικονομικών έκοψε κατά 20% όλους τους κωδικούς. Εμείς παίρνουμε 3,6 εκατ. ευρώ ετησίως σε τέσσερις δόσεις. Αυτό σημαίνει πως τώρα αντί να πάρουμε 900 χιλ. έπρεπε να πάρουμε 720 χιλ. Ομως το Τμήμα Κινηματογράφου του ΥΠΠΟ μας πληροφόρησε πως τελικά θα πάρουμε 518 χιλ. έναντι. Που δεν έχουν καν έρθει ακόμα. Ο τρίτος λόγος είναι πως η ΕΡΤ μας χρωστάει 1, 2 εκατομμύρια ευρώ. Εδώ και 2 χρόνια στις συμπαραγωγές μας με την ΕΡΤ πληρώνουμε εμείς το δικό της μερίδιο. Τέλος, το υπουργείο Οικονομικών μας χρωστάει 3 εκατ. ευρώ από την επιστροφή ΦΠΑ για τα έτη 2006, 2007 και 2008. Λεφτά τα οποία έχουμε πληρώσει»!

Δεδομένων όλων αυτών η παραγωγή αντιμετωπίζει αυτή τη στιγή τεράστια κρίση: «Δεν έχουμε χρήματα να καλύψουμε ούτε τις ήδη εγκεκριμένες ταινίες. Ούτε άλλες υποχρεώσεις μας (χρέη απέναντι σε προμηθευτές, εκρεμμότητές μας σε τελειωμένες ταινίες κ.λπ.). Το μόνο που λέμε στους παραγωγούς είναι να εκχωρήσουν τα δικαιώματα του συμβολαίου τους στις τράπεζες για να πάρουν δάνειο...»

Το πρόβλημα βέβαια πάει αλυσιδωτά. Διότι ούτε ξένους συμπαραγωγούς βρίσκει εύκολα σήμερα ένας κινηματογραφιστής, ούτε χρήματα από την ΕΡΤ, ούτε χορηγούς -που, κατά τον Παπαλιό, αποτελούν πλέον είδος υπό εξαφάνιση. Και τα λεφτά του Κέντρου δεν αρκούν για να κάνεις ταινία. «Το μόνο ελπιδοφόρο είναι πως δρομολογείται επιτέλους ο νέος νόμος. Ξέρω πως στο υπουργείο δουλεύουν νυχθημερόν, και πιστεύω πως όταν έρθει θα λύσει τα προβλήματα αυτά...».

Ολο και λιγότερα βιβλία

Ο Φεβρουάριος ήταν ανέκαθεν κακός μήνας για την αγορά βιβλίου αλλά ο φετινός ήταν πολύ χειρότερος από τον περσινό: Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιτιστικής Υπηρεσίας, ο τζίρος των βιβλιοπωλείων ήταν μειωμένος κατά 27%! Ακόμα και μεγαθήρια σαν τον «Ελευθερουδάκη» περνάνε κρίση, καθώς, όπως ομολογεί η Πώλα Γιαννίκα, υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων της ομώνυμης αλυσίδας, «από τα Χριστούγεννα κι έπειτα η κίνηση παραμένει κατά 15% πεσμένη, κάτι που δεν έχουμε ζήσει στο παρελθόν».

Ο Ηλίας Λιβάνης δεν παραξενεύεται από την πτώση των πωλήσεων. «Εδώ και χρόνια», λέει, «το βιβλίο έχει απλωθεί σε πολύ ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού από τον κύκλο των συστηματικών αναγνωστών. Οσο κι αν οι τελευταίοι συνεχίζουν να διαβάζουν, δεν αρκούν για να συντηρηθεί η αγορά. Σε κάθε οικονομική κρίση, ο πολιτισμός υποφέρει. Και το βιβλίο είναι μια από τις πρώτες "πολυτέλειες" που θα στερηθεί ο περιστασιακός αναγνώστης όσο βάλλεται το εισόδημά του». Ωστόσο, «κάποιες εκδόσεις που έχουν τον χαρακτήρα εργαλείου, όπως τα επιστημονικά συγγράμματα ή τα σχολικά βοηθήματα, κόβονται πιο δύσκολα», παρατηρεί ο Νώντας Παπαγεωργίου του «Μεταίχμιου».

Τέτοιες μέρες πέρυσι οι εκδόσεις «Ψυχογιός» έβλεπαν τον κύκλο εργασιών τους αυξημένο κατά 30% σε σχέση με το 2008. Σήμερα η αύξηση έχει περιοριστεί στο 10%. «Εστω κι ελαφρά, τη νιώθουμε κι εμείς την κρίση», λέει ο Θανάσης Ψυχογιός, επισημαίνοντας το πάγωμα της τραπεζικής βοήθειας προς τις επιχειρήσεις του χώρου («εκεί που παλιότερα σε παρακαλούσαν να σε δανείσουν») και την τρομερή έλλειψη ρευστού στην αγορά: «Το 1% των μικρών βιβλιοπωλείων έπαψε να μας πληρώνουν, ενώ και οι αλυσίδες δυσκολεύονται πλέον να τηρήσουν τις συμφωνίες τους».

Τι μέλλει γενέσθαι λοιπόν; Οι εκδοτικοί οίκοι αναζητούν τρόπους μείωσης του κόστους παραγωγής: από τη συρρίκνωση επιμέρους δράσεων όπως η διαφήμιση και οι δημόσιες σχέσεις έως την προμήθεια φθηνότερου χαρτιού, τον περιορισμό του εκδοτικού τους καταλόγου και τη μείωση του εργατικού δυναμικού τους. «Εκδότες και βιβλιοπώλες», λέει ο Η. Λιβάνης, «πρέπει να συντονιστούμε ώστε να μοιραστούμε μεταξύ μας τη χασούρα και να μην επιβαρύνουμε τον καταναλωτή». Το παρήγορο είναι ότι και με τα νέα οικονομικά μέτρα ο ΦΠΑ που συμπεριλαμβάνεται στην τιμή του βιβλίου παραμένει σχετικά χαμηλός: από το 4,5% πήγε στο 5%.*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Οικονομική κρίση
Μουσική
Φεστιβάλ
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ο Πολιτισμός σε κατάσταση πολιορκίας
Το δύσκολο καλοκαίρι της τέχνης
Μουσική
Η ιστορία της Γουόρις Ντίρι
Μια ποπ σταρ στο Μέγαρο
Κι είμαστε ακόμα ζωντανοί...
Συνέντευξη: Αντριου Λόιντ Γουέμπερ
Το «Φάντασμα» επιστρέφει
Συνέντευξη: Γιούαν Μακ Γκρέγκορ
Ο Μπλερ, ο Πολάνσκι, ο Γούντι κι εγώ
Εικαστικά
Από τη φύση στο Παρίσι
Ντοκιμαντέρ
Greek hot cinema
Συνέντευξη: Στιούαρτ Στέιπλς
«Η περιπέτεια ξαναρχίζει»
Συνέντευξη: Μπενουά-Σουάν Πουφέ
«Μοντέρνο είναι ό,τι διαρκεί»
Αρχιτεκτονική
Τα γκρεμισμένα αριστουργήματα
Εκθεση
Διαφημίσεις με καλό σκοπό
Βιβλίο
«Η πόλη είναι οι άνθρωποι»
Τα άπλυτα της ιστορίας
Η βαρβαρότητα ως θέαμα
Προδημοσίευση
Αναμνήσεις ενός αμφισβητία