Έντυπη Έκδοση

Η πατίνα του χρόνου

Από την πρώτη ποιητική του συλλογή, που κυκλοφόρησε το 1970 με τίτλο «Ο Μικρός και το Θηρίο», μέχρι την τελευταία συγκεντρωτική του έκδοση, που είδε το φως της δημοσιότητας το 1993 υπό τον τίτλο «Ταξίδια στην ίδια πόλη» (επανέκδοσή της έγινε πριν από μία δεκαετία), ο Γιάννης Πατίλης έχτισε τη γλώσσα και τη θεματική του ανάμεσα σε δύο πόλους: από τη μια πλευρά, η διαμαρτυρία (συχνά με οργίλο ρεαλισμό) για το απαξιωμένο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον μιας εποχής στην κόλαση· από την άλλη μεριά, η φιγούρα του μοναχικού ποιητή, που είναι υποχρεωμένος να παρακολουθεί τη δημόσια σήψη με τα χέρια δεμένα, καταπίνοντας τόνους καθημερινής ματαίωσης και καταφεύγοντας εκ των πραγμάτων σε μια πιο ενδοτική (πλην λυρικά σπασμένη) φωνή.

Ο Πατίλης επανέρχεται τώρα, ύστερα από μακρά απουσία, στην ποίηση, για να επιβεβαιώσει το στίγμα όλης της προηγούμενης δουλειάς του σε μια σύνθεση η οποία διαλέγει σαφώς χαμηλότερους τόνους και για τα δύο σκέλη της. Σε ό,τι αφορά τη δυσοσμία του συλλογικού τοπίου, ο ποιητής γίνεται πιο στοχαστικός, αφήνοντας το καταγγελτικό στοιχείο να ξεμυτίσει μόνο όποτε είναι αδύνατον να συμβεί διαφορετικά -κι αυτό, πάλι, μόνο με έναν αστραπιαίο τρόπο και σε ένα σταθερό πλαίσιο αιφνιδιασμού ή υποβολής. Αναλόγως κινείται ο Πατίλης και σε ό,τι αφορά τη μοναξιά και την περιπλάνηση του ποιητικού εγώ. Το βλέμμα απομακρύνεται από το κενό, αποζητώντας τις χειροπιαστές επιφάνειες της ατομικής πραγματικότητας, όπως την ανάσα και την ομορφιά του ερωτικού σώματος ή τον αναζωογονητικό αέρα μιας βαθύτερης ψυχικής επαφής: «Υπάρχει μια μουσική μέσα στα δάχτυλα / που ακόμα δεν την άκουσε κανείς / Κι εκείνος τώρα την ακούει σιωπηλός / όλη την ώρα που προσπαθεί ν' ανοίξει το τσαντάκι της».

Είτε στη μια κατεύθυνση κινείται ο ποιητής είτε στην άλλη, εκείνο που διαφοροποιεί την καινούρια συλλογή του, που κυκλοφορεί με τίτλο «Ακτή Καλλιμασιώτη» (το κομμάτι του πειραϊκού λιμανιού εμπρός από τον σταθμό των ΗΣΑΠ) από τις εκδόσεις «Υψιλον / βιβλία», είναι η πατίνα του χρόνου: τα πάντα (πολιτικό και ιδιωτικό, συναναστροφή και απομόνωση, υψηλές αποβλέψεις και τετριμμένη καθημερινότητα) έχουν εν προκειμένω σε φιγούρες που σαλεύουν πίσω από το θαμπό γυαλί της μνήμης, η οποία ανακαλεί άλλοτε με τρυφερότητα και άλλοτε με πικρία ένα οριστικά χαμένο, αλλά όχι και ακριβώς διαψευσμένο ή αδειασμένο παρελθόν. Κι εδώ ο Πατίλης χτυπάει φλέβα: χωρίς συναισθηματισμούς και ναρκισσισμό, αλλά με μιαν απολύτως ελεγχόμενη εσωτερική ένταση, πετυχαίνει να δώσει ένα έργο αναπτυγμένης ευαισθησίας και κατασταλαγμένης ωριμότητας.

Με διπλή συνείδηση

Καθηγητής Αγγλικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπιν-γκχάμπτον, ιδρυτής του περιοδικού «boundary 2», στρατιώτης στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και χαϊντεγκεριανός στοχαστής με πλούσιο έργο στη θεωρία της λογοτεχνίας, ο Ουίλιαμ Σπάνος, γεννημένος από έλληνες γονείς στις ΗΠΑ, προσπάθησε μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 1960 να ξεχάσει τις ελληνικές του ρίζες (να αποβάλει το στίγμα του μετανάστη) και να αποκτήσει μιαν αμιγώς αμερικανική ταυτότητα.

Οταν, όμως, ήρθε στην Ελλάδα, μεσούσης της δικτατορίας των συνταγματαρχών, για να διδάξει στο Πρόγραμμα Φουλμπράιτ, όλα άρχισαν να αλλάζουν: η επίσκεψη στους τόπους γέννησης των γονιών, η περιήγηση στις Μυκήνες και στην Κρήτη και, πάνω απ' όλα, η εμπειρία από το καθεστώς της χούντας τον έκαναν να κοιτάξει με άλλα μάτια την καταγωγή του και να αποδεχτεί τη διπλή, ελληνοαμερικανική του συνείδηση. Το βιβλίο του «Το ρόδι της Περσεφόνης. Σπαράγματα από το ταξίδι ενός Ελληνοαμερικανού στο ρήγμα δύο κόσμων», που κυκλοφορεί σε εύχυμη μετάφραση του Γιώργου Αυγούστη από το Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» (κάτι ανάμεσα σε αυτοβιογραφία, πολιτικό χρονικό, προσωπικό ημερολόγιο, ταξιδιωτική περιδιάβαση, λογοτεχνικό δοκίμιο και μυθιστόρημα διάπλασης), είναι το ζωντανό τεκμήριο μιας ριζικής μεταστροφής, η οποία οδήγησε στη διαμόρφωση ενός αστράτευτου, αλλά άγρυπνα μαχητικού διανοούμενου.

Νέες εκδόσεις

«Ερωτικά ποιήματα»

ΑΝΝ ΣΕΞΤΟΝ

Μετάφραση, εισαγωγή,

επίμετρο: Ευτυχία Παναγιώτου.

Εκδόσεις «Μελάνι».

Γοητευτική, γεμάτη ενέργεια και ορμή, αλλά και καταπιεσμένη νοικοκυρά και μητέρα, η Ανν Σέξτον διερευνά με άκρα ευαισθησία και λεπτότητα τα θέματα της μοναξιάς, του έρωτα, της οργής και του θανάτου. Υποδειγματική η δουλειά της μεταφράστριας.

«Κείμενα για την τέχνη (1934-1969)»

ΜΑΡΚ ΡΟΘΚΟ

Μετάφραση: Βασίλης Τομανάς.

Εκδόσεις «Νησίδες».

Ο ζωγράφος Μαρκ Ρόθκο, που γεννήθηκε στη Λετονία το 1903, μετανάστευσε στις ΗΠΑ και αυτοκτόνησε το 1970, γράφει για τα ταξίδια του στην Ευρώπη, την απήχηση του υπερρεαλισμού, τη δύναμη των εμπόρων τέχνης ή των τεχνοκριτών.

Περιοδικό «Ιστορείν / Historein»

«Historizing 1968 and the Long Sixties».

Τεύχος 9, εκδόσεις «Νεφέλη».

Ζυγίζοντας το ιστορικό βάρος της αμφισβήτησης του 1968 και της μακράς δεκαετίας του 1960: το αγγλόφωνο περιοδικό «Ιστορείν» εξετάζει το ανατρεπτικό πνεύμα το οποίο αναπτύχθηκε σε Ευρώπη και ΗΠΑ πριν από σαράντα και πλέον χρόνια.

«Νιότη στη Βιέννη»

ΑΡΤΟΥΡ ΣΝΙΤΣΛΕΡ

Μετάφραση: Δημήτρης Δημοκίδης.

Επίμετρο: Τατιάνα Λιάνη.

Εκδόσεις «Printa».

Ο βιεννέζος συγγραφέας Αρτουρ Σνίτσλερ ζωντανεύει με υποβλητικό τρόπο, αλλά χωρίς γλυκερά αισθήματα και αυτοθαυμασμό, τη ζωή του: από τις χοροεσπερίδες, το θέατρο και την όπερα μέχρι τις φιλίες και τα πρώτα σημάδια της λογοτεχνικής αναγνώρισης.

«Οι περιπέτειες

του Ηρακλή Πουαρό»

AGATHA CHRISTI

Μετάφραση: Χριστιάννα Σακελλαροπούλου. Τόμος δεύτερος. Εκδόσεις «Λυχνάρι».

Ο δεύτερος τόμος των διηγημάτων τα οποία έγραψε η Αγκαθα Κρίστι με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό, που επιστρατεύει την ακαταπόνητη ευστροφία του προκειμένου να διαλευκάνει και να δώσει λύσεις και απαντήσεις στις πιο αινιγματικές υποθέσεις.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ο Πολιτισμός σε κατάσταση πολιορκίας
Το δύσκολο καλοκαίρι της τέχνης
Μουσική
Η ιστορία της Γουόρις Ντίρι
Μια ποπ σταρ στο Μέγαρο
Κι είμαστε ακόμα ζωντανοί...
Συνέντευξη: Αντριου Λόιντ Γουέμπερ
Το «Φάντασμα» επιστρέφει
Συνέντευξη: Γιούαν Μακ Γκρέγκορ
Ο Μπλερ, ο Πολάνσκι, ο Γούντι κι εγώ
Εικαστικά
Από τη φύση στο Παρίσι
Ντοκιμαντέρ
Greek hot cinema
Συνέντευξη: Στιούαρτ Στέιπλς
«Η περιπέτεια ξαναρχίζει»
Συνέντευξη: Μπενουά-Σουάν Πουφέ
«Μοντέρνο είναι ό,τι διαρκεί»
Αρχιτεκτονική
Τα γκρεμισμένα αριστουργήματα
Εκθεση
Διαφημίσεις με καλό σκοπό
Βιβλίο
«Η πόλη είναι οι άνθρωποι»
Τα άπλυτα της ιστορίας
Η βαρβαρότητα ως θέαμα
Προδημοσίευση
Αναμνήσεις ενός αμφισβητία