Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Η άποψή μου

  • Η Ελλάδα μετά την κρίση: Αργεντινή ή Βραζιλία;

    Η πολιτική δεν διαθέτει εργαστήρια όπου θα μπορούσε να πειραματιστεί με εναλλακτικές λύσεις προκειμένου να επιλέξει την ορθότερη. Αυτό που διαθέτει είναι η μέθοδος της σύγκρισης στον χώρο και στο χρόνο. Να εξάγει, δηλαδή, διδάγματα από το παρελθόν, μέσα από την επεξεργασία της ιστορικής εμπειρίας και να συγκρίνει εμπειρίες από διαφορετικές χώρες.

    Είναι γνωστό, ότι η Ελλάδα μοιάζει σε αρκετά με τις χώρες μέσου επίπεδου ανάπτυξης στη Λατινική Αμερική. Ανάμεσα σε αυτές τις χώρες του Νότου, διακρίνονται δύο: η Αργεντινή και η Βραζιλία. Η πρώτη ήταν μεταπολεμικά η έβδομη πιο πλούσια χώρα στον κόσμο. Ποιος δεν θυμάται τα σπουδαία κρέατα και σιτηρά Αργεντινής που κατανάλωνε η Ελλάδα. Η δεύτερη, η Βραζιλία, κατατάσσεται σήμερα στις δέκα πιο πλούσιες χώρες του κόσμου.

    Το πρώτο ερώτημα αφορά στο τι ήταν αυτό που οδήγησε την Αργεντινή από τον πλούτο στη φτώχεια, καθότι σήμερα θεωρείται παγκοσμίως ως η χώρα με τη μεγαλύτερη πιθανότητα χρεοκοπίας (50,66%, 2,2 φορές παραπάνω από την Ελλάδα της οποίας η πιθανότητα χρεοκοπίας είναι 22,83%);

    Η παρακμή της Αργεντινής οφείλεται σε σπατάλες του δημόσιου τομέα. Στην αποδιάρθρωση του εκπαιδευτικού της συστήματος. Στην έλλειψη κέντρων έρευνας υψηλού επιπέδου. Πριν απ' όλα, όμως, οφείλεται στην κυριαρχία νεοφιλελεύθερων δογμάτων στην οικονομία της, ακόμα και όταν κυβερνούσαν λαϊκίστικα κινήματα. Ολα αυτά την οδήγησαν σε βαθιά κρίση που αντιμετωπίστηκε με δανεισμό από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και μέτρα, ανάλογα με εκείνα που έλαβε πρόσφατα η Ελλάδα. Η υλοποίησή τους οδήγησε την Αργεντινή σε μακροχρόνια ύφεση.

    Το δεύτερο ερώτημα είναι πού στηρίζεται η σημερινή αναπτυξιακή ικανότητα της Βραζιλίας; Η απάντηση είναι πολύ απλή: στη Βραζιλία δεν κυριάρχησαν τα νεοφιλελεύθερα δόγματα, αλλά ο κεϊνσιανισμός και μια σχολή οικονομικής σκέψης που στηρίχτηκε στις παραδόσεις των θεωριών της ανάπτυξης - υπανάπτυξης. Η Βραζιλία διαθέτει ισχυρό δημόσιο τομέα. Εξαιρετικά κέντρα ερευνών. Είναι παγκοσμίως τρίτη σε εξαγωγές αγροτικών προϊόντων (πρώτη στον κόσμο σε ζάχαρη και αιθανόλη, σε κοτόπουλα, σε βοδινό κρέας, σε καφέ, καπνό και χυμό πορτοκαλιού, δεύτερη σε σόγια). Η δημόσια βραζιλιανή εταιρεία Petrobras διαθέτει την καλύτερη τεχνολογία άντλησης αερίου και πετρελαίου σε μεγάλα βάθη θαλάσσης. Η τεχνολογία αυτή στηρίχθηκε στις εργασίες του ειδικού ινστιτούτου Coppe, που ανήκει στο δημόσιο πανεπιστήμιο του Ρίο. Την ίδια επιτυχία είχε η Βραζιλία στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών ενέργειας από βιομάζα και αγροτικά προϊόντα. Βραζιλιάνικη είναι και μία από τις καλύτερες εταιρείες κατασκευής αεροπλάνων στον κόσμο, η Embraer, που η ανάπτυξή της στηρίχθηκε στο δημόσιο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Αεροναυπηγικής. Η Βραζιλία διαθέτει σήμερα την πιο εξειδικευμένη εταιρεία κατασκευών στον κόσμο για υδροηλεκτρικά έργα, την Odebrecht, χάρη στην ειδική μέθοδο οργάνωσης (την «ΤΕΟ») που ανέπτυξε σε συνεργασία με τις σχολές διοίκησης του Σαν Πάολο.

    Θα μπορούσα να αναφέρω δεκάδες άλλα παραδείγματα. Το συμπέρασμα είναι ένα: Η έρευνα και οι πρωτότυπες εφαρμογές της, η τόλμη στην προώθηση νέων τεχνολογιών, καθώς και η αξιοποίηση του δημόσιου τομέα προκειμένου να αναπτυχθούν συγκεκριμένοι κλάδοι, αποτελούν θεμελιακά στοιχεία για την ανάπτυξη μιας χώρας.

    Πολλοί πιστεύουν ότι ο «αλά Αργεντινή» δρόμος είναι μονόδρομος για την Ελλάδα. Ομως η πείρα και η σύγκριση δείχνουν ότι υπάρχουν και άλλοι δρόμοι, από τον οποίο μπορεί να μάθει η χώρα, όπως αυτός της Βραζιλίας του Λούλα.

  • Καπιταλιστική παλινόρθωση

    Ενα αυθαίρετο και συνάμα δόλιο συμπέρασμα που συνάγεται από την καπιταλιστική παλινόρθωση(1) στις χώρες όπου επιχειρήθηκε το πέρασμα στον κομμουνισμό είναι ότι η πρώτη αρκεί για να τεκμηριωθεί το ανέφικτο του δεύτερου και ότι συνεπώς και πάλι η λύση στα όποια προβλήματα εμφανίζει το κυρίαρχο σύστημα πρέπει, όσο σοβαρά και να είναι αυτά, να αναζητείται πάντοτε εντός των ορίων του, μια και καμία άλλη προοπτική δεν μπορεί να υπάρξει εκτός αυτών.

    Πρόκειται για μία ακόμη εκδοχή της συλλογιστικής του «τέλους της ιστορίας», η οποία χρησιμοποιείται για να στηριχθεί ιδεολογικά το ανυπέρβλητο του καπιταλισμού.

    Να όμως που η ίδια η ιστορία της εμφάνισης και της επικράτησης του καπιταλισμού έρχεται να διαψεύσει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο την παραπάνω επιχειρηματολογία και να καταδείξει τη σαθρότητά της. Ας τη θυμίσουμε συνοπτικά.

    Σε ορισμένες περιοχές της βόρειας Ιταλίας και της Φλάνδρας, οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής είχαν εκτοπίσει πρώιμα τις φεουδαρχικές σχέσεις από τον 13ο κιόλας αιώνα(2). Στις ιταλικές πόλεις του βορρά κυριαρχούσε από τότε μια αστική τάξη από εμπόρους, τραπεζίτες, ιδιοκτήτες μανιφατούρας, ενώ σε ορισμένα αναπτυγμένα κέντρα, όπως η Φλωρεντία, αναπτύχθηκε αργότερα μια πρώιμη εργοστασιακή οργάνωση βασισμένη στην καθαυτό μισθωτή εργασία.

    Εχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι στη Φλωρεντία, στην οποία οι ευγενείς είχαν εκδιωχθεί από την κυβέρνηση από το 1282, οι εργατικές μάζες κατόρθωσαν το 1378 να κατακτήσουν την εξουσία και μάλιστα να τη διατηρήσουν για τέσσερα χρόνια έως το 1382, γεγονός στο οποίο αναφέρεται διεξοδικά και ο Νικολό Μακιαβέλι(3). Το ίδιο συνέβη στις αρχές του 14ου αιώνα (1302) στις φλαμανδικές πόλεις Γάνδη και Ιπρ(4).

    Ετσι λοιπόν, όπως παρατηρεί και ο Μαρξ, «στην Ιταλία η κεφαλαιοκρατική παραγωγή αναπτύχθηκε νωρίτερα από αλλού (...). Οταν (όμως) η επανάσταση της παγκόσμιας αγοράς από τον 15ο (αιώνα) και δω κατέστρεψε την εμπορική υπεροχή της Βόρειας Ιταλίας, άρχισε μια κίνηση προς την αντίθετη κατεύθυνση...»(5) και τότε είχαμε μια φεουδαλική παλινόρθωση.

    Αναφερόμενος σε αυτήν ακριβώς την παρακμιακή περίοδο, ο Γκράμσι έκανε λόγο για τις «εκατό πόλεις της σιωπής»(6).

    Στη συνέχεια, ο καπιταλισμός εδραιώθηκε, όχι πια στην Ιταλία αλλά σε χώρες όπως η Αγγλία ή η Γαλλία, ενώ χρειάστηκε το Risorgimento και το κίνημα του Γαριβάλδη στο τέλος του 19ου αιώνα για να στεριώσει στην Ιταλία το αστικό καθεστώς. Ετσι, η Ιταλία από πρωτοπόρος στη διαδικασία της καπιταλιστικής μετάβασης μετατράπηκε σε ουραγό της.

    Τι συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε, κατ' αναλογίαν, από αυτήν την ιστορική εμπειρία; Από τη μια ότι η καπιταλιστική παλινόρθωση, και μόνον, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να σηματοδοτήσει και το ανέφικτο του περάσματος στον κομμουνισμό και, από την άλλη, ότι αυτό είναι πιθανόν να πραγματοποιηθεί με επιτυχία σε μια περιοχή του κόσμου διαφορετική από τη Ρωσία στην οποία και πρωτοεπιχειρήθηκε .

    Βεβαίως, αυτό κάθε άλλο παρά σημαίνει ότι το δίλημμα κομμουνισμός, ή βαρβαρότητα θα επιλυθεί αναπόφευκτα υπέρ του κομμουνισμού. Σημαίνει, όμως, ότι όσο υπάρχει καπιταλισμός το φάντασμα του κομμουνισμού θα συνεχίζει να πλανάται πάνω από την ανθρωπότητα, όσο κι' αν οι εχθροί του προσπαθούν να το εξοβελίσουν, σημαίνει ότι δεν είναι μάταιο να επιχειρούμε «να παρακάμψουμε τα ερείπια» και να κατακτήσουμε «τη νίκη που περιμένουν οι ήττες [μας]»(7).

    (1) Δεν πρόκειται να αντιμετωπίσουμε εδώ ούτε τις αιτίες της, ούτε τον χαρακτήρα της.

    (2) Βλέπε σχετικά, μεταξύ άλλων: Πέρι Αντερσον, «Το απολυταρχικό κράτος», εκδόσεις «Οδυσσέας», 1986, Μ. Ντομπ, Π. Σουίζι, Κ. Τακαχάσι κ.λπ., «Η μετάβαση από τον φεουδαλισμό στον καπιταλισμό», εκδόσεις «Θεμέλιο», 1986, Μ. Dobb, «Etudes sur le developpement du capitalisme», editions «Maspero», 1981.

    (3) Nicolas Machiavel, «Florence insurgee-La revolte des Ciompi», editions «L' Esprit frappeur», 1998.

    (4) Jacques Pirenne, «Les grands courants de l' histoire universelle», editions «De la Baconniere-Neuchatel», tome 2, σελ. 183.

    (5) Καρλ Μαρξ, «Το Κεφάλαιο», «Σύγχρονη Εποχή», τόμος πρώτος, σελ. 741, υποσημείωσηη 189.

    (6) Antonio Gramsci, «Il Risorgimento», «Einaudi», Torino, 1949, σελ. 95.

    (7) Παράφραση από το ποίημα «Πολύτιμα σκουπίδια» της Νάντιας Γαβαλά, από τη συλλογή «Τριανταοκτώ τριαντάφυλλα», «Δωδώνη» 2009.

  • Γερμανικοί δισταγμοί, γαλλική γενναιοδωρία

    Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ακινησία στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η φιλόδοξη προσπάθεια για μια Συνταγματική Συνθήκη προσέκρουσε στις εσωτερικές πολιτικές αντιθέσεις της Γαλλίας, με αποτέλεσμα το γνωστό αρνητικό δημοψήφισμα, που, μαζί με το ολλανδικό ανάλογο, ανέτρεψε τη δυναμική της περιόδου εκείνης.

    Η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη διέσωσε τα βασικά σημεία της Συνταγματικής Συνθήκης, χωρίς τους ενοποιητικούς συμβολισμούς, που έχουν μεγάλη σημασία για το ευρωπαϊκό εγχείρημα.

    Σήμερα διαπιστώνει κανείς, με αφορμή την παγκόσμια οικονομική κρίση, αρνητική διάθεση σε οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργίας μιας κοινής δημοσιονομικής πολιτικής, ακόμη και αύξησης των πόρων του κοινοτικού προϋπολογισμού. Μια τέτοια προοπτική, όμως, μαζί με κοινή άμυνα και κοινή εξωτερική πολιτική θα μπορούσαν να συγκροτήσουν τις βάσεις για μια πολιτική ένωση. Παρατηρείται απροθυμία, κυρίως της Γερμανίας, η οποία ενθαρρύνεται και από την παραδοσιακά αντίθετη στην πολιτική ένωση της Ευρώπης Μ. Βρετανία, ενώ η Γαλλία εμφανίζεται υπέρμαχος της ενοποίησης της Ευρώπης. Τι συμβαίνει; Υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ των δυο χωρών; Υπάρχει ρήγμα στον γαλλογερμανικό άξονα; Πρόκειται για αναβίωση του γερμανικού εθνικισμού, όπως γράφει ο Ν. Κοτζιάς («Κ. Ελευθεροτυπία» 7/3/10), ή για ραγδαία αλλαγή των δεδομένων στο ευρωπαϊκό επίπεδο ή και τα δύο; Είναι βέβαιο ότι συντελείται σταδιακά αλλαγή των δεδομένων μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου. Η Γερμανία ενώνεται, διευρύνει την επιρροή της στην Ανατολική Ευρώπη, ισχυροποιείται σημαντικά και κυρίως αρχίζει να λειτουργεί ως κανονικό εθνικό κράτος απαλλαγμένη από όποιες ενοχές του παρελθόντος. Η νομισματική ένωση, ως προϊόν γερμανικής έμπνευσης, είχε πολύ θετικά αποτελέσματα γι' αυτήν, ενώ δυσκολεύει άλλες χώρες-μέλη συμπεριλαμβανομένης και της Γαλλίας. Η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης φαίνεται να μην είναι πλέον η πρώτη προτεραιότητα της Γερμανίας, όπως ήταν στο παρελθόν.

    Η Ευρώπη μοιάζει να μην είναι απολύτως απαραίτητη. Αντίθετα, η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης φαίνεται να ενδιαφέρει σήμερα περισσότερο τη Γαλλία, η οποία δεν κέρδισε τόσο όσο η Γερμανία ούτε από τη διεύρυνση ούτε από τη νομισματική ένωση με τη σημερινή μορφή της, ενώ η παραδοσιακή επιρροή της στη Μεσόγειο δεν φαίνεται να είναι πολύ αποδοτική. Βεβαίως, η στάση της Γερμανίας στο ζήτημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μπορεί να συνδέεται και με τις διαθέσεις των πολιτών, που καλούνται να πληρώσουν σε περίοδο κρίσης, ιδίως μετά τις οικονομικές θυσίες που υπέστησαν για την ενσωμάτωση της Ανατολικής Γερμανίας. Ομως, αν η στάση των κυβερνήσεων των χωρών-μελών της Ε.Ε. βρισκόταν πάντα σε αρμονία με τις διαθέσεις των πολιτών τους, τότε δεν θα είχε υπάρξει ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, από την οποία αναμφισβήτητα έχουν ωφεληθεί πολλαπλά όλοι οι ευρωπαίοι πολίτες και ιδιαίτερα οι Γερμανοί.

    Οπως και να έχει το ζήτημα, φαίνεται ότι δύσκολα θα προχωρήσουν οι διαδικασίες για τη συμπλήρωση της νομισματικής ένωσης με μηχανισμούς δημοσιονομικής στήριξης σε περίοδο κρίσης προς όφελος των λιγότερο ισχυρών οικονομιών των χωρών-μελών της με βάση τους σημερινούς συσχετισμούς και τη διαφαινόμενη απόκλιση των συμφερόντων στον γερμανογαλλικό άξονα. Μέχρι τότε οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες- μέλη της ευρωζώνης, όπως η Ελλάδα, πρέπει να στηρίζονται περισσότερο στον εαυτό τους για την αντιμετώπιση των κρίσεων και λιγότερο σε μια κοινή ευρωπαϊκή αντιμετώπιση των οικονομικών δυσκολιών τους.

  • Μπαξίσι, ρουσφέτι, ραχάτι και life style

    Ζώντας σε μια ευλογημένη αλλά καταχρεωμένη χώρα, ευλόγως αναρωτιόμαστε: Γιατί φθάσαμε έως εδώ; Οι απαντήσεις όμως είναι τόσο κοινότοπες, ώστε το ενδιαφέρον ερώτημα θα ήταν άλλο: Πώς δεν είχαμε αντιληφθεί ότι οδηγούμαστε εδώ;

    Προφανώς κάποιοι το αντιλαμβάνονταν, αλλά οι περισσότεροι προσέφευγαν σε νεοελληνικές αμπελοφιλοσοφικές τοποθετήσεις του επιπέδου: «Μια ζωή την έχουμε...» ή «Ζήσε λοιπόν το σήμερα...», συνδυασμένες με ευσεβείς πόθους του τύπου: «Ο θεός της Ελλάδος θα βοηθήσει. Στο τέλος κάτι θα γίνει». Πράγματι κάτι έγινε. Μας πήρανε χαμπάρι! Και μας λιθοβολούν.

    «Οι Ελληνες ξοδεύουν περισσότερα απ' όσα παράγουν» λένε. Γιατί όμως παράγουμε λίγο; Ως απάντηση τρεις λέξεις εξ ανατολών: Μπαξίσι, ρουσφέτι, ραχάτι. Γιατί ξοδεύουμε πολύ; Δύο λέξεις εκ δυσμών: Life style.

    Μιλώντας για λέξεις διαπιστώνουμε ότι οι παραδοσιακές: μεράκι, φιλότιμο, τσίφτης, λεβέντης είναι υπό εξαφάνισιν, συνεπώς αρκούμεθα για την ανάλυσή μας στις επίσης παραδοσιακές αλλά εν χρήσει λέξεις:

    «Μπαγάσας»: Πονηρός και καταφερτζής, απατεών μικρής κλίμακος, πάντως αποδεκτός (π.χ. φοροφυγάς).

    «Μα.. κας» (στη μεταφορική κοινόχρηστη έννοια): Ακαιρος, αναποτελεσματικός, με μειωμένη ικανότητα προσαρμογής στην παρέα ή στο ευρύτερο περιβάλλον, όχι κατ' ανάγκην βλαξ, αλλά επιρρεπής σε λάθη («μα.. κίες»).

    «Π.. στης» (στη μεταφορική έννοια): Ο χρησιμοποιών δόλιες μεθόδους, καταφερτζής. Οι πράξεις του διεγείρουν συναισθήματα όπως: απορία, θαυμασμό, φθόνο, έχθρα.

    Θα χρειασθούμε όμως και τις εξής νέες λέξεις:

    «Λαμόγιο» (νεολογισμός): Ο μεγάλης κλίμακος αλλά δυσκόλως αποκαλυπτόμενος απατεών.

    Και φυσικά, «Life style» (τρόπος ζωής). Η προς επίδειξιν ευμάρεια. Ο πλούσιος και λαμπερός τρόπος ζωής, θέμα εβδομαδιαίων περιοδικών.

    Το ανδρικό πρότυπο «life style» είναι τύπου James Bond. Αθλητικός, γεροδεμένος, ακαταμάχητα γοητευτικός, με ποικιλία ερωτικών επαφών και αντίστοιχες «επιδόσεις» (;). Καταναλώνει vodka ή whisky και οδηγεί γρήγορα αυτοκίνητα (ενίοτε ταυτοχρόνως). Το γυναικείο πρότυπο απαιτεί σωματότυπο και κόμη φωτομοντέλου και ταχεία εναλλαγή ακριβών και «επωνύμων» ενδυμάτων, υποδημάτων και accessories.

    Βέβαια, η «μόδα» παλαιόθεν υπηρετούσε την ανάγκη του ανθρώπου να εντάσσεται σε ομάδες με ομοιόμορφα πρότυπα εμφάνισης και συμπεριφοράς. Η επίσης ανθρώπινη ανάγκη για διάκριση στο πλαίσιο της ομάδας («κοινωνική επιτυχία») οδηγεί ενίοτε στον παραλογισμό της υπερβολής. Ο οποίος στη συνέχεια εκλογικεύεται ως αδήριτη οικονομική αναγκαιότης για κατανάλωση, στο πλαίσιο του σύγχρονου καπιταλισμού. Ετσι, το τηλεοπτικώς προβαλλόμενο life style παγιδεύει την οικονομικώς ανεπτυγμένη ανθρωπότητα, αφήνοντας την υπόλοιπη να λιμοκτονεί. Αδίστακτοι golden boys έφεραν το σύστημα στα όριά του και την ανθρωπότητα σε απόγνωση...

    Ωστόσο, ο «life style επιτυχημένος» δεν αρκείται στη μόδα. Επιζητεί περισσότερο χειροπιαστές αποδείξεις-σήματα κατατεθέντα «επιτυχίας». Εξοχικό, πισίνα, αυτοκίνητο 4Χ4 και σκάφος. Τι προσφέρουν αυτά;

    Εξοχική κατοικία: Υπέρογκο κόστος απόκτησης, συντήρησης, φύλαξης. Καταλήγει δέσμευση και βάρος. Πισίνα: Περιττή δίπλα στη θάλασσα, λερώνεται, αποτελεί κίνδυνο για μικρά παιδιά. Ενα καλό ξενοδοχείο με πισίνα δεν είναι καλύτερη λύση; Αυτοκίνητο «εκτός δρόμου» 4Χ4: Ακριβό, πολυδάπανο, αντι-οικολογικό, κυκλοφορεί κατά 99% στην πόλη και στην άσφαλτο. Σκάφος: Χρησιμότατο το καλοκαίρι, αλλά δυσβάστακτο βάρος τη στιγμή που μπορεί κάλλιστα να μισθώνεται.

    Συνεπώς, τα ανωτέρω αντιπροσωπεύουν πλασματικές-εικονικές ανάγκες του κατέχοντος, αλλά υπηρετούν την πραγματική ανάγκη της επίδειξης. Με αναγνωρίζουν, άρα υπάρχω.

    Ερχεται λοιπόν η στιγμή της «καταξίωσης», όπου επιτέλους ο κατέχων θα επιδείξει τα αποκτηθέντα σε φίλους, «φίλους» και γνωστούς.

    Κάποιοι εξ αυτών θα αναγνωρίσουν (με κάποιο φθόνο) την «αξία» του με σχόλια του τύπου: «Βρε τον μπαγάσα, τα κατάφερε!». Οι περισσότεροι όμως δεν θα παραδεχθούν αμαχητί το προβάδισμα του επιδείξαντος, αλλά θα διερευνήσουν ενδελεχώς τον τρόπο απόκτησης των υλικών αγαθών. Ετσι, αν μεν τα επιδειχθέντα αποδειχθούν προϊόντα σκληρής δουλειάς και αποταμίευσης (ή δανεισμού) θα σχολιάσουν: «Βρε τον μα.. κα! Εφαγε τη ζωή του για να τα αποκτήσει και να μας εντυπωσιάσει». Αν μόνη η εργασία δεν εξηγεί την απόκτηση των επιδειχθέντων, το σχόλιο θα είναι άλλο: «Α! τον π.. στη, ποιος ξέρει τι "λαμογιές" έκανε, πόσα έφαγε...».

    Ο «life style επιτυχημένος» είτε θα έχει δουλέψει μια ζωή σαν μα.. κας, ώστε τελικά να κερδίσει επίσημα τον τίτλο του μα.. κα, είτε θα έχει αλλοτριωθεί, θα έχει κλέψει, για να τον αποκαλέσουν τελικά πράγματι... κλέφτη! Αξίζει το life style την ανάλωση της «μιας ζωής που έχουμε» και το διεθνή διασυρμό; Σκεφτείτε το!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Ευρωπαϊκή Ενωση
Τα δύο σενάρια για το «πακέτο» σωτηρίας
Κυβέρνηση
Πίστωση χρόνου με τριπλή επιτήρηση
Μετά το Πάσχα υγεία και ασφαλιστικό
Με τέσσερα αντίμετρα στα μέτρα
Δανεισμός Δημοσίου
Το ταξίδι θα κριθεί στα επιτόκια
ΠΑΣΟΚ
Ο Παπουτσής τούς πέφτει... στενός
Ο θεματοφύλακας του πρωθυπουργού
Εξοπλισμοί
Υποβρύχιες συμφωνίες με τη Μέρκελ
Βουλή
Οικονομολόγοι με σταυρό προτίμησης
Συνέντευξη: Δημήτρης Ρέππας
«Να μειωθούν από 300 σε 200 οι βουλευτές»
Συνέντευξη: Αλέξης Τσίπρας
«Παραμύθι με δράκους ο κίνδυνος χρεοκοπίας»
Οικονομική κρίση & πολιτικό σύστημα
Κομμένη στα τρία η Ν.Δ.
ΛΑΟΣ: Μετακόμιση στην ...πράσινη πολυκατοικία
Σοκ στην αριστερή όχθη του ΠΑΣΟΚ
Ευρωσκεπτικιστές κατά ευρωπαϊστών
Οικονομική κρίση
Η κοινωνία μυρίζει μπαρούτι
Εικόνες απ' το μέλλον της Ευρώπης
Με εντολή Παπακωνσταντίνου
Ξανανοίγουν καυτοί φορολογικοί φάκελοι
Υπουργείο Δικαιοσύνης
Το νέο σχέδιο Καστανίδη για τη διαφάνεια
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Το «μαύρο αγκάθι» της ΕΛ.ΑΣ.