Έντυπη Έκδοση

Σύγχρονος αισθητισμός

Δημήτρης Τσεκούρας

Κρακ

μυθιστόρημα σε τρεις πράξεις

εκδόσεις Διάσελο, σ. 160, ευρώ 9,95

Ο Δημήτρης Τσεκούρας κυκλοφόρησε το νέο του πεζό κείμενο με τον τίτλο Κρακ, μυθιστόρημα σε τρεις πράξεις. Πρόκειται για το έκτο έργο του δημιουργού. Εχουν προηγηθεί τρία θεατρικά του έργα στις εκδόσεις Οδός Πανός, καθώς και τα αφηγήματα, όπως τα χαρακτηρίζει ο συγγραφέας, Η ομορφιά σου (Ελληνικά Γράμματα, 2006) και Το νερό γνωρίζει (Διάσελο, 2007). Το τελευταίο παρουσιάστηκε σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καταλειφού στο Bios την περίοδο 2007-8. Ο συγγραφέας, προτού ασχοληθεί δημιουργικά με τη λογοτεχνία, πραγματοποίησε σπουδές στη Φιλολογία και στη Θεωρητική Γλωσσολογία και είχε στη δεκαετία του 1990 αξιοσημείωτη συμμετοχή ως εισηγητής σε επιστημονικά συνέδρια, κυρίως με κειμενογλωσσολογικές και υφολογικές μελέτες για το έργο του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιώργου Χειμωνά.

Αν και ο συγγραφέας χαρακτηρίζει το νέο του έργο μυθιστόρημα, αυτό απέχει από τη συμβατική έννοια που αποδίδουμε στον όρο. Αλλωστε η δήλωση πως πρόκειται για μυθιστόρημα σε τρεις πράξεις συμφύει, ήδη από τον τίτλο, τον αφηγηματικό λόγο με τη θεατρική γραφή. Στην ουσία πρόκειται για ένα μεικτό είδος φροντισμένου αφηγηματικού λόγου με έντονα στοιχεία τόσο από τον χώρο του θεάτρου όσο και από αυτόν της ποίησης (αλλά και του παραμυθιού), που προορίζεται κυρίως για απαγγελία, που απευθύνεται στο αυτί του αναγνώστη, καλώντας μας σε δυνατή ανάγνωση. Γιατί ο επεξεργασμένος γλωσσικά και υφολογικά λόγος του Τσεκούρα ικανοποιεί πρωτίστως αισθητικές λειτουργίες: ό,τι και να λέμε τα πάντα είναι θέμα γλωσσικής διατύπωσης, είναι θέμα μορφής και καθόλου περιεχομένου. Και οι σε άψογα ελληνικά γλωσσικές διατυπώσεις του Τσεκούρα υπηρετούν το έργο του, αντλώντας από ποικίλους γλωσσικούς κώδικες και δημιουργώντας ποικίλα ύφη και ατμόσφαιρες.

Το motto του βιβλίου δίνει με ευκρίνεια τα όσα αυτό διαπραγματεύεται: ...γιατί πάντοτε/ και σε όλους τους Ανθρώπους/ επέρχεται/ μια Διάσπαση.../ ένα Κρρρρρρααακ...». Στο έργο, με τη μορφή τριών πράξεων, μας δίνεται η (ερωτική) ιστορία δύο(;) γυναικών και της συνάντησής τους, καθώς και οι συναντήσεις τους με τους (τον) ερωτικούς τους συντρόφους, και παράλληλα οι σκέψεις τους, οι γραφές τους, τα συναισθήματά τους, ο ψυχισμός τους, οι επιδιώξεις τους, οι φαντασιώσεις τους. Ολα αυτά με εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, με εναλλαγές ελεύθερων μονολόγων, επιστολογραφίας, συνειρμικής -σχεδόν παραληρηματικής- γραφής, σχολιαστικού αφηγηματικού λόγου, θεατρικών διαλόγων, αποσπασματικότητας εικόνων· και ταυτόχρονα με εναλλαγές στο ύφος: λυρικό, τρυφερό, τραγικό, δραματικό, σαρκαστικό, κωμικό. Ο αναγνώστης καλείται να ανασυνθέσει φηφίδα-ψηφίδα την ιστορία, μια ιστορία διάσπασης της κεντρικής ηρωίδας, κινούμενος συχνά ανάμεσα στον κόσμο της (αφηγηματικής) πραγματικότητας και τον κόσμο του ονείρου, της φαντασίας, της φαντασίωσης, του παραλογισμού. Ευφυώς στο βιβλίο προτάσσεται ένας πρόλογος από την πλευρά του αφηγητή, που μας καλωσορίζει στην κωμική (όπως την αποκαλεί) ιστορία, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο/ερμηνεία για το εάν τελικά η ιστορία αφορά ένα διαχωρισμένο πρόσωπο ή δύο διαφορετικά.

Αποψή μας είναι πως το κείμενο του Τσεκούρα διαθέτει στοιχεία και τρόπους γραφής που το καθιστούν πολυεπίπεδο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον στην ανάγνωσή του· στοιχεία που υπερτερούν των όποιων αδυναμιών του, όπως η ύπαρξη ορισμένων σημείων πλατειασμού στα αφηγηματικά μέρη. Κατ' αρχάς, η λειτουργική ένταξη του μουσικού στοιχείου· οι συχνές αναφορές σε μουσικά θέματα και τραγούδια που ακούγονται στους χώρους δράσης των ηρωίδων λειτουργούν ως πρόταση μουσικής υπόκρουσης κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης (κατ' ανάλογο τρόπο που σε ταινίες του Αντονιόνι δεν υπάρχει μουσική επί των εικόνων, αλλά από μια μουσική πηγή ακούμε ως θεατές τα όσα ακούνε και οι ήρωες). Επιπροσθέτως, η ιδιαίτερη χρήση του παρα-μυθικού στοιχείου· αν και σε ένα πρώτο επίπεδο η βασική ιστορία διαδραματίζεται σε μια σύγχρονη (μη καθορισμένη) εποχή, εντούτοις όλο, σχεδόν, το δεύτερο μέρος φαντάζει ως ένα (φροϋδικό) παραμύθι σε α-χρονικό και α-τοπικό περιβάλλον. Τρίτο στοιχείο, οι συχνές, λειτουργικά ενταγμένες, διακειμενικές αναφορές σε άλλα έργα της λογοτεχνίας που προσδίδουν μια επιπρόσθετη διάσταση στα όσα διαδραματίζονται στην ιστορία. Τέλος, η έντονη συμπύκνωση κάποιων σημείων του έργου που μπορούν να διαβαστούν και ως αυτόνομες ποιητικές μονάδες, ως αυτοδύναμοι στίχοι ή και ολοκληρωμένα ποιήματα:

Δυνητική Οριστική./ Από τις εγκλίσεις η πιο Ματαιωμένη.// Εγώ./ Θα ήθελα.// Θα ήθελα να είμαι μαζί σου... Για να ακολουθήσει ένας εννιασέλιδος καταιγισμός ματαιωμένων ερωτικών επιθυμιών της ηρωίδας.

Ολα τα παραπάνω στο Κρακ εμφανίζονται ενταγμένα σε ένα οργανικό σύνολο· και τούτο είναι το επίτευγμα του βιβλίου. Το ότι δηλαδή κατόρθωσε να συνθέσει ένα πολυεπίπεδο και πολυσύνθετο θεματικό και γλωσσικό υλικό που υπηρετεί τον σκοπό του. Πρόκειται για έξυπνη γραφή, με την έννοια που δίνει η ηρωίδα του βιβλίου στην εξυπνάδα: Γιατί Εξυπνάδα σημαίνει πάνω από όλα Ευαισθησία και [...] Ευαισθησία σημαίνει γρήγορη αντίληψη και ακόμη γρηγορότερη επεξεργασία της αντίληψης.

Καταληκτικά, και καθώς στο βιβλίο συναντάμε ανατροπή των συμβατικών αντιλήψεων για τη ζωή, την τέχνη και την ηθική, αναζήτηση της ομορφιάς και της ηδονής, αισθησιασμό και ερωτισμό, αναφορές για χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών, θέλξη για το παράδοξο και το παράλογο, εμμονή για τον θάνατο και την τρέλα, γλωσσική και εκφραστική ελευθερία αλλά και εκζήτηση, αισθητική απόλαυση και πρόταξη της αυτονομίας της τέχνης ως υπέρτατης αξίας, μπορούμε να διατυπώσουμε την άποψη πως με το Κρακ, μυθιστόρημα σε τρεις πράξεις, βρισκόμαστε σε ένα πλαίσιο ενός ενδιαφέροντος σύγχρονου και μοντερνιστικού αισθητισμού, και πως ο Τσεκούρας μπορεί να λογιστεί ότι επαναφέρει με τον ιδιότυπο λόγο του, όχι ως μίμηση ή νοσταλγία, αλλά με προσθήκη νέων λειτουργικών και ανανεωτικών στοιχείων, ενταγμένων στη σημερινή εποχή, το κλίμα των εστέτ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενας αυστριακός Ρεμπώ
Ο γιατρός από την Τασκένδη
Το όνειρο της Αιγύπτου
Ο λογοτεχνικός Βορράς
Εκπτωτος μονάρχης
Ιταλικοί αντικατοπτρισμοί
Ο βυθός είναι μέσα μας
Καλειδοσκόπιο θανατικών
Ο ντετέκτιβ του μυαλού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενας αυστριακός Ρεμπώ
Σύγχρονος αισθητισμός
Ο γιατρός από την Τασκένδη
Το όνειρο της Αιγύπτου
Ο λογοτεχνικός Βορράς
Εκπτωτος μονάρχης
Ιταλικοί αντικατοπτρισμοί
Ο βυθός είναι μέσα μας
Καλειδοσκόπιο θανατικών
Ο ντετέκτιβ του μυαλού
Δύο κριτικές για το ίδιο βιβλίο
Ελληνικό διήγημα: ένα είδος σε μόνιμη ανθοφορία
Απλετοι μικρόκοσμοι
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο Oscar Wilde και οι επιρροές του στη μουσική σκέψη
Εφυγε νωρίς...
Άλλες ειδήσεις
Περιοδικός Λόγος
Ο εφιάλτης στον καθρέφτη
Ο Καλάζνικοφ ήθελε να γίνει ποιητής...
Βιβλίο. Τι;