Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Κριτική Θεάτρου

  • «Σεξ στην κουζίνα»

    Εκπληξη ο Τζον του Μάξιμου Μουμούρη στη σπουδαία και ακριβή σκηνοθεσία της Μίνας Αδαμάκη Εκπληξη ο Τζον του Μάξιμου Μουμούρη στη σπουδαία και ακριβή σκηνοθεσία της Μίνας Αδαμάκη ****«Δεσποινίς Τζούλι»  του Πάτρικ Μάρμπερ  στο θέατρο Τόπος Αλλού

    Στη μακρόχρονη καριέρα της η «Δεσποινίς Τζούλι» του Στρίντμπεργκ έχει ανασκευαστεί και διασκευαστεί μέχρι θανάτου. Το επίτευγμα της εκδοχής του Μάρμπερ, που ξεκίνησε ως τηλεοπτική ταινία του BBC (1995) πριν παρουσιαστεί στο θέατρο το 2003, είναι η μετατόπιση της δράσης του στριντμπεργκικού ψυχοδράματος από την ηθικά αρτηριοσκληρωτική Σουηδία του 1888 στη μεταπολεμική Αγγλία των μεγάλων πολιτικοκοινωνικών αλλαγών. Τοποθετώντας τη διάσημη ερωτική ιστορία της αριστοκράτισσας και του υπηρέτη στο κέντρο της σοσιαλιστικής ευφορίας το βράδυ της ιστορικής εκλογικής νίκης των Εργατικών, το 1945, ο Μάρμπερ όχι μόνο οξύνει το κοινωνικό πλαίσιο του πρωτότυπου, αλλά αποκαθιστά με το παραπάνω και τις τραγικές συνέπειές του.

    Κι αν ο συγγραφέας δηλώνει λακωνικά σε συνέντευξη πως πρόκειται «απλώς για ένα γαμήσι», η διασκευή του υπερβαίνει το στάτους άλλης μιας διάγνωσης της βιτσιόζας παράβασης κοινωνικών στεγανών, βάζοντας το μαχαίρι βαθύτερα στην κατανόηση των ταραγμένων πόθων της Τζούλι και του Τζον, που χρίζονται, τρόπον τινά, σκαπανείς μιας ταξικά και σεξουαλικά καινούργιας εποχής.

    Πάνω στο μακρόστενο τραπέζι της αρχοντικής κουζίνας δεσπόζουν οι μπότες του κυρίου, ως σύμβολο εξουσίας και υποταγής, λίγο πριν από το τέλος. Τριγύρω οι υπηρέτες, αφοσιωμένοι στους ρόλους τους, με τη στωική αξιοπρέπεια της παλιάς βρετανικής εργατικής τάξης, που ψηφίζει συντηρητικά και αξιώνει μόνο να μπορεί να σέβεται τους ανωτέρους της.

    Σε μια τρομακτική επίδειξη της επερχόμενης παρακμής, η νεαρή οικοδέσποινα τινάζει στον αέρα ταξικούς φραγμούς, αδιαφορώντας παντελώς για την υπόληψή της. Αφού σκανδαλίσει σαν «λυσσασμένη φοραδίτσα» υπηρέτες και κηπουρούς στη χοροεσπερίδα των εκλογών, δοκιμάζοντας το σεβασμό τους και τα όρια παγιωμένων κωδικών συμπεριφοράς, προχωρά με αποστομωτική αλαζονεία στην αποπλάνηση του οικογενειακού σοφέρ και αρραβωνιαστικού της μαγείρισσας («Σε διατάζω να μου δανείσεις αυτόν τον άνδρα!»). Η Χριστίνα της Τζωρτζίνας Παλαιοθοδώρου είναι μια ήσυχη παρουσία που χρησιμοποιεί την αδιάλλακτη κανονικότητά της σαν κρυφό όπλο της δύναμής της.

    Με ρωμαλέους, δηκτικούς διαλόγους ο Μάρμπερ σκιαγραφεί την κατάρρευση ενός αριστοκρατικού καθεστώτος, όχι όμως και του ταξικού συστήματος. Τζούλι: «Ο κόσμος αλλάζει». Τζον: «Οχι βιολογικά». Παιχνίδια εξουσίας απομυθοποιούν αμφότερες πλευρές ως λιποτάκτες της τάξης τους, ψυχολογικά ανέτοιμους να προσαρμοστούν σε έναν καινούργιο μεταπολεμικό κόσμο. «Τέρμα η γενιά μας και οι λακέδες στη γραμμή των απόρων», όπως λέει η Τζούλι. Δίπλα στους αποπροσανατολισμένους ευγενείς, ελισσόμενοι υπηρέτες χωρίς επίθετο, «με χοντροκομμένα χέρια και βρόμικα νύχια», με τον πληθυντικό κολλημένο πάνω τους σαν δεύτερη φύση, ακόμη και μετά τη συνουσία με το αφεντικό, φτύνουν περιφρόνηση («καμιά γυναίκα της τάξης μου δεν θα μου ορμούσε έτσι») και χυδαιότητα («Πες μου, τι σου είμαι;» - «Ενα γαμήσι»).

    Η ατραξιόν της βραδιάς Μαρία Σολωμού, σε κατακόκκινο βελουδένιο ντεκολτέ (κοστούμια Μίκα Πανάγου), εμφανίζει μια ενστικτώδη αντίληψη του αυτοκαταστροφικού χαρακτήρα της ηρωίδας. Η τσιτωμένη προσωπικότητά της με τις πινελιές υπεροπτικής αυθάδειας ταιριάζουν γάντι στην άστατη Τζούλι. Η ηθοποιός χειρίζεται με απρόβλεπτη ευελιξία έναν χαρακτήρα σύνθετο, κατάφορτο με αντιφάσεις. Πίσω από το αγέρωχο κακομαθημένο πλουσιοκόριτσο ανασαίνει η εύθραυστη, ανασφαλής και απέραντα έρημη γυναίκα, η καταπιεσμένη παρθένα εναλλάσσεται με τη χειριστική σειρήνα, η αλαζονική αυτοπεποίθηση με την αγωνία του θύματος παγιδευμένη στην τάξη του και στην αναχρονιστική πλέον θέση του αουτσάιντερ στη νέα σοσιαλιστική Αγγλία.

    Ωστόσο, η έκπληξη της βραδιάς είναι ο έξοχος Τζον του Μάξιμου Μουμούρη. Ψυχρός πραγματιστής, ένας ξύπνιος υπηρέτης που ήδη ασφυκτιά στην ταξική φυλακή του και ονειρεύεται αποδράσεις νεοπλουτίστικης πνοής, πρόστυχος και τρυφερός, κορδωμένος και υποτελής, ο Μουμούρης είναι αρρενωπά πειστικός σε όλες τις μεταπτώσεις του ρόλου του, αξιοποιώντας ηδονικά το πανούργο κείμενο. «Θυμίσου τη θέση σου!», στριγκλίζει η κόρη σε έναν από τους μετασυνουσιακούς καβγάδες τους. «Ποια, κυρία», ανταπαντά ο καταπατητής, «είναι τόσο πολλές».

    Ευαίσθητη, ακριβής, υπαινικτική, γεμάτη σημαίνουσες λεπτομέρειες και με σπουδαία αίσθηση μέτρου, η σκηνοθεσία (μετάφραση, σκηνογραφία, μουσική επιμέλεια) της Μίνας Αδαμάκη είναι μαζί με τους ηθοποιούς η μεγάλη αρετή μιας παράστασης που φρεσκάρει ένα παλιό έργο και μας θυμίζει ότι αφηγείται τόσο την ψυχολογική διάλυση όσο και τον ατελεύτητο πόλεμο τάξεων και σεξ. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Eurovision
Οι σταρ της Γιουροβίζιον!
Αφιέρωμα στο Νίκο Νικολαΐδη
Τι γλυκιά συμμορία
Εικαστικά
Πώς λειτουργεί η βιομηχανία των πλαστών
Εκθεση
Τα κλικ της εξέγερσης
Ελληνκό Φεστιβάλ
Ελληνικό Φεστιβάλ: παράξενα και υποκειμενικά
Κομικ(ς)οδρόμιο
Η μπαλάντα του Πρατ στο Παρίσι
Η εικονογραφημένη εποποιία του πράκτορα 007
Κριτική βιβλίου
Υπόσχεση γάμου 13 χρόνια μετά
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Θαύμα στο Ανδρομονάστηρο
Ομιλία
Αντόνιο Ταμπούκι, ο μέγας ταξιδευτής