Έντυπη Έκδοση

Από το «Δρόμο» στο Πολυτεχνείο

Η Κωστούλα Μητροπούλου της ποίησης και του αγώνα

Ενα βιβλίο με ποιήματα της Κωστούλας Μητροπούλου (1933-2004) με τίτλο «Τα τραγούδια μου», που κυκλοφόρησε με τη φροντίδα της αδελφής της, κεραμίστριας-φωτογράφου Κάτιας Μητροπούλου (εκδ. «Μοντέρνοι καιροί»).

Ποιήματα που έντυσαν μουσικά θεατρικά έργα, τραγούδια, μαζί με άλλα, σε μια ποικιλία θεμάτων: ερωτικά, αγωνιστικά, μοναξιάρικα, «περιθωριακά». Συνεργασίες με συνθέτες όπως οι Μάνος Λοΐζος (μεταξύ των μελοποιημένων και τα πολυτραγουδισμένα «Ο δρόμος είχε τη δική του ιστορία» και «Του 'παν θα βάλεις το χακί»), Χρήστος Λεοντής, Γιάννης Σπανός, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Χρήστος Νικολόπουλος, Ανακρέων Παπαγεωργίου, Κώστας Μυλωνάς κ.ά.

Συγγραφέας 46 βιβλίων (μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, θεατρικά, δημοσιογραφικές επιφυλλίδες), βραβευμένη και μεταφρασμένη σε ξένες γλώσσες, η Μητροπούλου υπήρξε ένας από τους πλέον ευαίσθητους δέκτες του καιρού μας, μ' ένα δικό της προσωπικό «δρόμο».

Με τους αναρχικούς

Γράφει ο Βασίλης Βασιλικός στο αφιέρωμα «Το χρονικό μιας ανυπόταχτης ζωής» (εκδ. «Αγκυρα»):

«Η Κωστούλα σημάδεψε την πεζογραφία τη μεταπολεμική με το πηγαίο ταλέντο της, που έδωσε σάρκα και οστά στη σχεδόν ανώνυμη μέχρι την έλευσή της γυναίκα (...) Τα βιβλία της σηματοδότησαν μια νέα γενιά απελευθερωμένη, αριστερών αποκλίσεων γυναικών, που σήμερα πολλαπλασιάστηκαν, όπως το πλαγκτόν της θάλασσας, χωρίς όλες να έχουν ισόβαθμη αξία».

Και η ίδια η Κωστούλα σε συνέντευξή της στη δημοσιογράφο Ευγενία Κατούφα, στο ίδιο αφιέρωμα:

«Θα ήθελα να είμαι αγρότισσα, αλλά είμαι αναγκασμένη να ζω ανάμεσα σε εκδότες που είναι κανίβαλοι, συγγραφείς που με μαχαιρώνουν και γυναίκες που είναι κότες. Εγώ είμαι με τους αναρχικούς, με τα παιδιά που αυτοκτονούν. Ζωή είναι το πάθος. Το πάθος μας σκοτώνει, αλλά είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να μας δώσει η ζωή».

Μέρες Πολυτεχνείου, και θα σταθώ στο βιβλίο της Μητροπούλου «Το χρονικό των τριών ημερών» (7η έκδοση, «Κέδρος»), μαρτυρία προσωπική (γιατί γράφτηκαν κι άλλες) για την εξέγερση, το τριήμερο 14-17 Νοεμβρίου 1973, που σήμανε και την αρχή της κατάρρευσης της χούντας.

«Το "Χρονικό" αυτό είναι μόνο μια ελάχιστη, αλλά ειλικρινής συμμετοχή στο τραγικό αυτό ΓΕΓΟΝΟΣ, που μόνο η ιστορία θα μπορέσει αργότερα να καταγράψει με κάθε δυνατή λεπτομέρεια ίσως, αλλά και χωρίς ίχνος συμμετοχής, ψυχρά και "στατιστικά" εξακριβωμένο ωστόσο», γράφει «αντί για οποιονδήποτε πρόλογο» η ίδια.

Το «Χρονικό» έχει γραφτεί «εν θερμώ», όταν δηλαδή τα γεγονότα βρίσκονταν σε εξέλιξη («άρχισε να γράφεται στις 18 Νοεμβρίου 1973 και τελείωσε στις 26 του ίδιου μήνα»), οπότε κάποια στοιχεία, όπως άλλωστε ομολογεί και η ίδια, μπορεί να μην είναι απολύτως ακριβή.

Εδώ Πολυτεχνείο

Κάποιες εικόνες από το δραματικό φινάλε της εξέγερσης:

«Ωρα 2.56 π.μ. Τρία τανκς ορμάνε μαζί. Το πρώτο, που φαίνεται παράλογα πιο μεγάλο, ρίχνει τη μεγάλη πόρτα με τα κάγκελα. Οι άνθρωποι αραιώνουν. Οι άνθρωποι πάντα σε τέτοιες στιγμές ή χάνονται ή μένουν και πολτοποιούνται. Τα παιδιά τραγουδάνε τον Εθνικό Υμνο (...)

Σειρήνες εκκωφαντικές. Μάχες στους δρόμους. Κόλαση. Οι άνθρωποι στα γύρω σπίτια φοβούνται πολύ. Είναι οι άνθρωποι που είχαν πιστέψει πως η φωνή των παιδιών που τους μιλούσε εδώ και τρεις ημέρες συνέχεια δεν θα μπορούσε να πάψει. Είχαν πιστέψει ακόμα και σ' ένα θαύμα. Αδικα. Γύρω τους τώρα γίνονται μάχες. Ανισες μάχες. Οι μισοί οπλισμένοι. Δυνατοί. Οι άλλοι μισοί άοπλοι. Γυμνοί από προσχήματα. Μόνοι. Και φυσικά χαμένοι (...)

Ωρα 3.30 π.μ. Ο κλειστός χώρος των τριών ημερών αδειάζει. Αδειες αίθουσες. Ρημαγμένα παράθυρα. Ξεχαρβαλωμένες πόρτες. Λέξεις τσακισμένες στους τοίχους. Σωροί από τρόφιμα πάνω στους πάγκους. Και τραγούδια που αιωρούνται στον αέρα. Και ένα σπασμένο κοριτσίστικο βραχιολάκι. Και μια χτένα. Και ένα ζευγάρι γυαλιά χωρίς καθόλου τζάμια. Και μια δεσμίδα χαρτί πολυτελείας. Κι ένα χαρτί μισογραμμένο, "αγαπημένη μου μητέρα, να μην ανησυχείς για μένα, είμαι πιο καλά εδώ από οπουδήποτε αλλού. Εδώ δεν είμαι ποτέ μόνος..."

Και στην πρώτη γωνία, οι πρώτες ομάδες που οδεύουν σε μια πορεία μάταιη μέσα στη νύχτα. "Ελληνικέ λαέ, δε νικηθήκαμε, ας προσπαθήσουμε πάλι, λαέ των Αθηνών, είμαστε οι ελεύθεροι Ελληνες που σε καλέσαμε πριν από τρεις ολόκληρες μέρες να έρθεις μαζί μας, λαέ άκουσέ μας και τώρα..."».

* Βραδιά αφιερωμένη στην Κωστούλα Μητροπούλου οργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Κρυονερίου, με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου, αύριο, Κυριακή 15 Νοεμβρίου στις 8 μ.μ., στο Πολιτιστικό Κέντρο της Κοινότητας, λεωφόρος Κρυονερίου 3. Στη ζωή και στο έργο της Μητροπούλου θα αναφερθεί η φιλόλογος Δέσποινα Γαβριήλ. Θα ακολουθήσει μουσικό πρόγραμμα με την Ειρήνη Χαμαϊκιώτη (τραγούδι) και τον μαέστρο Δημήτρη Δημόπουλο (πιάνο). Αφηγητές, ο Δημήτρης Βάτσος και η Λούση Στέφου.

Ετσι & αλλιώς

Μνήμες από τον καιρό των επεισοδιακών Μαραθωνίων Ειρήνης (αρχές δεκαετίας του '60 - και τι δεν είχε αυτή η δεκαετία!), του δολοφονημένου από το δεξιό παρακράτος Γρηγόρη Λαμπράκη και του «Ζ», του βιβλίου του Βασίλη Βασιλικού, που έγινε ταινία από τον Κώστα Γαβρά κι έκανε διεθνώς γνωστό τι συνέβαινε σ' αυτό τον κακοπαθημένο, από ξένους «προστάτες» και ντόπιους «πατριώτες», τόπο.

Μνήμες στην εκδήλωση που έγινε την περασμένη εβδομάδα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τιμώμενους τον Μίκη Θεοδωράκη (που έντυσε μουσικά το «Ζ»), τον Κώστα Γαβρά (καλλιτεχνικές του υποχρεώσεις στην Αμερική δεν του επέτρεψαν να παραστεί), τον Βασίλη Βασιλικό και μέλη της οικογένειας του μάρτυρα, με παρούσα την πολιτειακή και πολιτική ηγεσία.

***

Χαρισματική προσωπικότητα ο Γρηγόρης Λαμπράκης, είχε διακριθεί ως πρωταθλητής Ελλάδας και βαλκανιονίκης (στα άλματα), γιατρός, αγωνιστής - μαραθωνοδρόμος της Ειρήνης - πολιτικός (βουλευτής, συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ), φιλάνθρωπος. Προσόντα και δραστηριότητες -πρόκληση για τους κυρίαρχους υπερασπιστές της τότε «τάξης». Την εκδήλωση οργάνωσε ο ΣΕΓΑΣ, του οποίου ο Λαμπράκης υπήρξε επίλεκτο μέλος. Πρόταση του προέδρου του Βασίλη Σεβαστή, να γιορταστούν του χρόνου τα 2.500 χρόνια του Μαραθωνίου, έγινε ομόφωνα δεκτή από τις παρισταμένους.

Είχαν πολλά και ενδιαφέροντα να πουν οι τιμώμενοι, αλλά και άλλοι παριστάμενοι, για τα συμβάντα εκείνα, με πρωτοπόρα τη Νεολαία Λαμπράκη -η μαζικότερη μεταπολεμικά οργάνωση νεολαίας (στους ιδρυτές της ο -και γραμματέας της- Μίκης Θεοδωράκης και ο Θεόδωρος Πάγκαλος). Μαζί κι ένα κατατοπιστικό ντοκιμαντέρ του Τάκη Παπαγιαννίδη, ενώ το μουσικό μέρος κάλυψε η «Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης». Στους «εκτός προγράμματος» τιμηθέντες, και ο ανακριτής της υπόθεσης Λαμπράκη και πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Χρήστος Σαρτζετάκης. Ο οποίος εμφανίστηκε απρόοπτα και ως άνθρωπος με χιούμορ καθώς, αναφερόμενος στον Κάρολο Παπούλια, είπε ότι είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα έχει πρόεδρο αθλητή. Και ακόμα, ότι όταν ο ίδιος επί χούντας βρισκόταν στη φυλακή, ο νυν πρόεδρος διαδήλωνε στη Γερμανία για την απελευθέρωσή του.

ΣΗΜ. Δεν φταίνε τα παιδιά που δεν ξέρουν.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Διαχρονικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Εκθεση ζωγραφικής
Οι μάσκες ενός μοναχικού ζωγράφου
Κριτική θεάτρου
Η κόλαση στον πάνω κόσμο
Παίζοντας με το θέατρο
Συνέντευξη: Βέρνερ Χέρτσογκ
«Υπάρχει ζωή και μετά τον Κίνσκι»
Συνέντευξη: Θεατρική ομάδα Pequod
Ο «Γλάρος» πετάει με το σκαρί τού «Μόμπι Ντικ»
Συνέντευξη: Ρέα Γαλανάκη
Με πονά η χονδροειδής εγκληματική εικόνα της Κρήτης
Συνέντευξη: Σοφία Καραμάνη
Μ' αρέσει όταν η τέχνη προκαλεί διαμάχες