Έντυπη Έκδοση

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη μιλά στην «Ε» για την αντι-Μήδεια του Δ. Δημητριάδη που υποδύεται από αύριο στο Υπόγειο Γκαράζ του Ιδρύματος Κακογιάννη

«Χάσαμε την ποίηση, τη μαγεία, το πάθος»

Δεν θα μπορούσα να κάνω με άλλη τη Μήδεια, τονίζει ο σκηνοθέτης-εικαστικός Γιάννης Σκουρλέτης

Χαίρομαι που βρίσκομαι με τους Bijoux de kant, χωρίς χορηγό, χωρίς επιχορήγηση, χωρίς τίποτε, σε μια συλλογική ιστορία συγκινητικά χειρωνακτική, στην οποία βοηθούν ακόμη και φίλοι του Γιάννη απ' την Καλών Τεχνών

Η αντι-Μήδεια του Δημήτρη Δημητριάδη, από το ανέκδοτο έργο του «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία», μια ηρωίδα, εξανθρωπισμένη την οποία ενσαρκώνει με μια συνταρακτική σωματικότητα, φορώντας τζιν, ψηλοτάκουνα και γούνα και κρατώντας ένα χασαπομάχαιρο στο χέρι, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, μεταλλάσσεται από θύτη σε εξιλαστήριο θύμα στην ολοζώντανη εγκατάσταση-παράσταση των bijoux de kant, που ξεκινά αύριο στο Υπόγειο Γκαράζ του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης.

Ο καλλιτεχνικός έρωτας της πρωταγωνίστριας με το σκηνοθέτη, εικαστικό και «ψυχή» των bijoux de kant Γιάννη Σκουρλέτη ευοδώνεται σε μια δουλειά που συνομιλεί μετωπικά και χωρίς προσχήματα με το τέλος του πολιτισμού που βιώνουμε.

«Η Καρυοφυλλιά είναι μια ηθοποιός ανοικτή και διαθέσιμη. Δεν θα μπορούσα να κάνω με κάποια άλλη αυτή τη Μήδεια», τονίζει ο σκηνοθέτης. «Και έχει τεράστιο ενδιαφέρον το ότι έχει ήδη κάνει την περίφημη Μήδεια του Εθνικού Θεάτρου, με την οποία είναι ταυτισμένη». Και την οποία, αντίθετα απ' ό,τι θα υπέθετε κάποιος, δεν της ζήτησε να την ξεχάσει σήμερα. «Ηθελα να κουβαλά το μέγεθος της επιδαύριας ηρωίδας, γιατί είναι ένα χωνευτήριο η παράσταση - όχι μονάχα εικόνων, εννοιών και συναισθημάτων».

Επειδή τα ζητήματα της «πτώσης του πολιτισμού» που θέτει κατά επίκαιρο κείμενο είναι «τεράστια», η σκηνική πρόκληση απαντά στο ερώτημα: Πώς αντιμετωπίζει κάποιος το τραγικό όταν όλα είναι ξοφλημένα;».

Η ενδιαφέρουσα, πυκνή σε νοήματα και συναισθήματα απάντηση που έδωσε ήρθε «μέσα από το σώμα». Ζήτησε από τους ηθοποιούς (εκτός από την Καρ. Καραμπέτη, παίζουν οι Λένα Δροσάκη, Τάσος Καραχάλιος, Γιώργος Παπαπαύλου και Κρις Ραντάνοφ), αφού μπουν μέσα στο λόγο, να τον ξεχάσουν, ώστε να «θυμηθούν τα σώματά τους».

Οι μισές πρόβες ήταν μια σκληρή δουλειά με τα κορμιά, που καθοδήγησε και χορογράφησε ο ταλαντούχος χορευτής του Δημήτρη Παπαϊωάννου και του Γιαν Φαμπρ, Τάσος Καραχάλιος, ο οποίος μάλιστα στην παράσταση υποδύεται ένα απόκοσμο πλάσμα, μια σκιά, που στο τέλος μετατρέπεται σε άγγελο του θανάτου.

«Ηταν η αιτία που έχασα πέντε κιλά», αποκαλύπτει η Καρ. Καραμπέτη, για να προσθέσει ότι η δουλειά που έκαναν ήταν επικεντρωμένη στην έννοια του «τραυματισμένου, ασταθούς σώματος - γιατί ο κόσμος κλυδωνίζεται, γκρεμίζεται. Και η Μήδεια μέσα σε αυτόν παραπατάει. Προσπαθεί, αλλά δεν μπορεί να σταθεί όρθια».

«Η δική μας Μήδεια είναι μια γυναίκα με ανθρώπινα πάθη», διευκρινίζει ο σκηνοθέτης που συνυπογράφει την εντυπωσιακή εγκατάσταση-σκηνικό, μαζί με τους: Δήμητρα Λιάκουρα, Περικλή Πραβήτα και Κωνσταντίνο Σκουρλέτη. «Ο Δημητριάδης πατά στον κλασικό μύθο, τον οποίο ανατρέπει πλήρως σε ένα βαθιά ποιητικό κείμενο, που ξεκινά από την παραδοχή ότι η Μήδεια έχει χάσει όλες τις μαντικές της ικανότητες. Οπότε, δεν έχει τη δύναμη ούτε τα παιδιά της να σκοτώσει για να αυτοεπιβεβαιωθεί. Ετσι, ο μύθος οδηγείται στην πλήρη ανατροπή του».

Η Μήδεια δεν σκοτώνει τα παιδιά της, αλλά σκοτώνεται από «έναν πολιτισμό που τη θεωρεί υπεύθυνη για την παρακμή, γιατί είναι ξένη».

Στο σημείο αυτό ο Δημητριάδης, για μία ακόμη φορά προφητικός, φωτογραφίζει τον αθεράπευτο ρατσισμό των κοινωνιών και των ψυχών μας. «Ο πολιτισμός που βιώνουμε βρίσκεται σε πτώση, σε κατάρρευση. Ολοι βιώνουμε ένα τέλος», τονίζει ο Γ. Σκουρλέτης.

Το κοσμικό ζήτημα που θέτει ο Δ. Δημητριάδης δεν είναι μόνο το ότι έχει τελειώσει ο πολιτισμός, αλλά και ότι έχει πεθάνει κι η γενεσιουργός αιτία του, ο έρωτας. «Η τελευταία μας ελπίδα για να γεννηθεί ένας άλλος πολιτισμός. Γιατί τα πράγματα είναι ξοφλημένα, έχουν τελειώσει», σύμφωνα με το σκηνοθέτη που έστησε μια δουλειά αισθαντική και βίαιη ταυτόχρονα, μυώντας βήμα-βήμα στην κυριολεξία το θεατή στα... συντρίμμια του πολιτισμού μας. Δεν είναι τυχαίο που το σκηνικό αποτελείται από ευρήματα από κάδους απορριμμάτων.

Το σκηνικό χάος του Υπογείου του Ιδρύματος Κακογιάννη θυμίζει φαβέλα ή παράγκα Τσιγγάνων. Και σύμφωνα με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, είναι πλέον μία εικόνα εξαθλίωσης που συναντάς ακόμη και στο κέντρο της Αθήνας. Κάποια στιγμή θα προβάλουν το άρμα από τις κινηματογραφικές «Τρωάδες» του Κακογιάννη, υπολείμματα από την τελευταία παράσταση του Ελληνοκύπριου σκηνοθέτη «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», αλλά και τα τρία καράβια από την επίσης κινηματογραφική «Ιφιγένειά» του. «Γιατί όλα τους, εν τέλει, είναι συντρίμμια του πολιτισμού μας», όπως λέει ο Γ. Σκουρλέτης.

Σε αυτό το κατακερματισμένο σύμπαν λαϊκότητας και μιζέριας, που αποτυπώνει μια ακραία φτωχοποίηση, ξεχωρίζουν ένα τσαρουχικό δωμάτιο ναύτη (απόηχος του δωματίου του αργοναύτη Ιάσονα), ένα κρεβάτι με άχυρα και προβιές (σύμβολο της Κολχίδας) και ένας παιδικός χώρος γεμάτος φτηνά κουκλάκια (των παιδιών της Μήδειας, στα οποία ο Δημητριάδης δίνει φωνή). Στο κέντρο της εγκατάστασης, δεσπόζει το κρεβάτι της Μήδειας. «Είναι ένα ισχυρό σύμβολο», εξηγεί η πρωταγωνίστρια, «είναι το κρεβάτι του έρωτα, της γέννας, του πόνου, του θανάτου».

Το ιδανικό περιβάλλον για να «ανασάνει» το θεατρικό που αποδεικνύεται «πιο προφητικό και πιο επίκαιρο σήμερα και επιβεβαιώνεται ακριβώς τώρα», όπως λέει ο σκηνοθέτης. Μαζί του συμφωνεί και η πρωταγωνίστριά του: «Οταν γράφτηκε το έργο, ήταν τραγικά προφητικό. Σήμερα όμως, έχει ανάγκη ο κόσμος να ακούσει αυτό το κείμενο. Τώρα έπρεπε να γίνει. Αξιζε η αναμονή τόσων χρόνων». Από το 2006 το έχει διαβάσει.

Ο Δημητριάδης κρατά όλα τα πρόσωπα της τραγωδίας τού Ευριπίδη, αλλά τα τοποθετεί σε ένα «τοπίο άχρονο που μπορεί να είναι στην αρχαία Κόρινθο, μπορεί να είναι σήμερα». Ο Αιγέας δηλώνει ότι έρχεται από το Μαντείο των Δελφών και φέρνει την είδηση του θανάτου των θεών.

Τα αγάλματα έχουν γκρεμιστεί στο έδαφος ακέφαλα, η Πυθία έχει τρελαθεί και έχει ριχτεί στον γκρεμό. «Οι άνθρωποι ζουν σε ομαδική παράκρουση. Είναι μια επιδημία η οποία σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά της. Δεν υπάρχει πια πίστη, θρησκεία, ελπίδα», επισημαίνει η ηθοποιός.

Η Μήδεια σταδιακά συνειδητοποιεί ότι έχει χάσει τη θεϊκή της υπόσταση. «Οι θεοί δεν την ακούνε. Η μάγισσα την έχει εγκαταλείψει. Είναι ανίσχυρη». Οσο προχωράει η «αρρώστια» και κυριεύει την Κόρινθο και ταξιδεύει προς την Αθήνα, η ηρωίδα βιώνει την προδοσία· ακόμη και των παιδιών της. «Παύει να είναι θύτης. Γίνεται λοιπόν η ίδια το θύμα, το εξιλαστήριο θύμα. Είναι μια κοινή γυναίκα, ένας κοινός θνητός», λέει η Καρ. Καραμπέτη.

Επειδή είναι η ξένη που φέρει έναν άλλο πολιτισμό, οι πολίτες της Κορίνθου τη δαιμονοποιούν και ξεσηκώνονται εναντίον της. Τη θεωρούν αιτία του κακού που τους βρήκε.

Ο αρχέγονος πολιτισμός, τον οποίο κουβαλά η Μήδεια, συγκρούεται με τον πολιτισμό του ορθού λόγου. «Το σχόλιο του Δημητριάδη είναι ότι επειδή ο σύγχρονος πολιτισμός έχει δομηθεί πάνω στην έννοια της ψυχρής λογικής και της τεχνοκρατίας, έχει αγνοήσει το μυστικό κομμάτι της ψυχής.

Ο άνθρωπος δεν επικοινωνεί πια με την ποιητική, θεϊκή του διάσταση. Χάσαμε την ποίηση, τη μαγεία, το πάθος, τον έρωτα», υπογραμμίζει η ηθοποιός, που βρίσκει στους τελευταίους μεγάλους μονολόγους της ηρωίδας μεγάλες συγγένειες με τη «Μήδεια» του Χάινερ Μίλερ· «Η Μήδεια όμως του Δημητριάδη απευθύνεται στο μυαλό και στην ψυχή του σύγχρονου ανθρώπου», λέει.

Ηθοποιός «ανοικτή» στο πείραμα, αυτή τη φορά αισθάνεται ότι έχει πάει ένα βήμα παρακάτω μέσα από τη συνεργασία της με τον Γ. Σκουρλέτη, ο οποίος δηλώνει: «Βαρέθηκα τη φόρμα για τη φόρμα.

Αν δεν υπάρχει βαθύτερη ανάγκη για κάτι, η φόρμα από μόνη της εξαντλείται. Μια ωραία εικόνα εξαντλείται. Το θέμα είναι να συναντήσεις το αίμα σου, τη λάσπη σου, μέσα από τα κείμενα που επεξεργάζεσαι».

«Η παράστασή μας είναι ένα θέατρο σύγχρονο, μοντέρνο, που σπάει τις φόρμες και συνδιαλέγεται με τον εξπρεσιονισμό, ενώ μπολιάζεται κι από τη δική μου θεατρική καταγωγή», λέει με πρωτόγνωρο ενθουσιασμό η Καρ. Καραμπέτη. «Εχει μέσα του και το σπαραγμό της ψυχής, δεν γίνεται δηλαδή κάτι φορμαλιστικό. Εχει οδύνη, εσωτερική σύγκρουση, αλήθεια. Το έργο θέλει πολλά δάκρυα. Φέρει τη μεγάλη απελπισία». Τις υψηλές θερμοκρασίες του ενισχύει, λέξη-λέξη, η μουσική του Κώστα Δαλακούρα.

Ο «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία» έχει 15 χαρακτήρες που υποδύονται στο Υπόγειο του Ιδρύματος Κακογιάννη μόλις πέντε ηθοποιοί. «Αλλά οι bijoux de kant είμαστε μια αυτοδιαχειριζόμενη ομάδα, δεν είμαστε Εθνικό Θέατρο!», επισημαίνει ο Γ. Σκουρλέτης. «Μοναδικό μας έσοδο είναι τα εισιτήρια. Δεν έχουμε άλλη βοήθεια. Μηδέν! Ούτε χορηγία, ούτε επιχορήγηση. Ο,τι κάνουμε γίνεται εντελώς χειροποίητα».

Ζούμε το τέλος του πολιτισμού; «Είναι μεγάλο ερώτημα. Δεν ξέρω», απαντά η ηθοποιός. «Πάντως, σίγουρα ένα τέλος το βιώνουμε. Είναι του πολιτισμού, του κόσμου όπως τον ξέραμε ώς τώρα; Το τέλος ενός συστήματος που υπήρξε τόσο καταστρεπτικό για τον άνθρωπο που δεν μπορεί παρά να εξαλειφθεί για να καθαριστεί ο τόπος και να δοθεί χώρος για τη δημιουργία ενός καινούργιου κόσμου, στον οποίο όλοι ελπίζουμε; Ενός πολιτισμού πολύ πιο ανθρωποκεντρικού; Δεν ξέρω. Πάντως, όλοι βιώνουμε μια εσχατιά, της οποίας ο βυθός πηγαίνει ακόμη πιο βαθιά που ακόμα δεν φτάσαμε».

Η προσωπική της στάση θεωρεί ότι απαντά στην κατάρρευση των ημερών: «Αντί να είμαι σε ένα κεντρικό θέατρο, σε μια παράσταση εμπορική που θα μπορούσε να με πληρώσει καλύτερα, ώστε να πάρω μία ανάσα στα προσωπικά μου αδιέξοδα, προτιμώ να είμαι εδώ. Γιατί εδώ η ψυχή μου ανθεί. Εδώ νιώθω ότι είναι το σπίτι μου. Αισθάνομαι ότι αντιστεκόμαστε όσοι αγωνιούμε να αρθρώσουμε έναν καινούργιο λόγο. Χαίρομαι που βρίσκομαι με τους bijoux de kant, χωρίς χορηγό, χωρίς επιχορήγηση, χωρίς τίποτε, σε μια συλλογική ιστορία συγκινητικά χειρωνακτική, στην οποία βοηθούν ακόμη και φίλοι του Γιάννη απ' την Καλών Τεχνών».

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Συνεντεύξεις
Ηθοποιοί
Παραστάσεις
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Υγεία
Διατροφική νοημοσύνη
Καρδιοχτύπια με την... καρδιά
Θέατρο
«Χάσαμε την ποίηση, τη μαγεία, το πάθος»
Αρχιτεκτονική
Μουσεία μπισκότα
Ταινίες
Τα ψηφιακά εφέ απογειώνουν τη δράση
Βιβλίο
Νευρώσεις, εμμονές και δυσκοιλιότητα
Ο Γουίλιαμ Φόκνερ έφιππος
Ο Τόμας Μαν και τα βάσανά του
Ψυχολογία
Ο θεμελιωτής του συμπεριφορισμού
«Ναρκισσιστικός» εθισμός
Ψυχολογική γνώση για όλους
Αποδέσμευση από τα προβλήματα
Αγχος και διατροφή: υποτιμημένοι κίνδυνοι
Νους υγιής εν σώματι υγιεί
Ο νους σκοτώνει το σώμα
Ανακαλύψτε τις κλίσεις σας
Με πρωταγωνιστή το σώμα
Άλλες ειδήσεις
Ασκήσεις ευζωίας